پاسخ آخوند ملامحمدکاظم خراسانی به نامه ادوارد براون درباره انقلاب مشروطه

۳ رجب ۱۳۲۹ نجف

کامبریج حضرة العالم الفاضل دکتر ادوارد برون، دامت افاضاته و فضائله

مقام ریاست روحانی مسلمین جعفری خاطر آن جناب مستطاب عالی را مسبوق می نماید رقیمه کریمه آن جناب فخامت مآب را با یک خوشوقتی کاملی مطالعه کرده و بر تمام مطالبش مطلع شدم. نصایح مشفقانه و ارشادات خالصانه را با یک توجه مخصوص استقبال کرده، ملاحظه آنها را باعث عواطف مفرّحه و ارتیاح حسیّات باطنیه خودم تصور نمودم. سفارش و تشویق به عشایر و ایلات و سایر طبقات در حفظ امنیت و سد راه بهانه متجاوزین، دائما با تلگرافات و مکتوبات شده و می شود و با اینکه عاملهای استبداد با تحریکات خارجی بدون تفویت وقت و دقیقه در جهالت عنصر غالب کار می‌کنند، اوضاع فعلی اطمینان بخش هستند، تا بعد چه ظاهر شود.

از بابت وزیر خارجه سابق آقای حسینقلی خان نواب و آقای تقی‌زاده و سایر دوستان صمیمی ایران، ریاست روحانی کاملا مطلع است و خیرخواهی و خدمات آنها را مسبوق است، اما بدبختانه این تغییرات لازمه قهری زمان ثوره و انقلاب است، بواسطه آنکه خادم خیلی زود با خائن مشتبه می‌شود. مقام روحانیت هم که مداخله در این جزئیات را در عهده ندارد؛ مع ذلک امید است که بزودی تمام امورات تدارک شده کارها به اشخاص لایق سپرده شوند.

حالا حسیات صمیمانه خودم را تکرار کرده و به همین قدر اکتفا می‌نمایم.

محمدکاظم الخراسانی