هیئت وزیران در جلسه 1404/6/12 به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی (با همکاری سازمان برنامه و بودجه کشور، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، وزارت کشور و صندوق توسعه ملی) و به استناد بند (الف) ماده (3) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، برنامه تأمین مالی رشد اقتصادی هدف گذاری شده در سال 1404 را به شرح زیر تصویب کرد:
برنامه تأمین مالی رشد اقتصادی هدف گذاری شده در سال 1404 موضوع بند (الف) ماده (3) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران
ماده 1ـ برای تحقق رشد اقتصادی هشت درصد (8%) (و با فرض نرخ استهلاک سرمایه (6/4%)، سهم عامل نیروی کار از رشد اقتصادی هدفگذاری شده (9/1) واحد درصد، سهم عامل سرمایه از رشد اقتصادی (3/3) واحد درصد و سهم بهره وری از رشد اقتصادی (8/2) واحد درصد در سال 1404)، درمجموع هفتاد و نه میلیون و هشتصد و چهل هزار میلیارد (000ر000ر000ر000ر840ر79) ریال منابع مالی برای سرمایه گذاری (خصوصی، دولتی و تعاونی) نیاز است. این میزان منابع سرمایه گذاری صرفاً تأمین کننده بخشی از اهداف رشد اقتصادی سال 1404 است و دستگاه های اجرایی مسئول تأمین و تجهیز سایر نهاده ها و عوامل تولید در کنار ارتقای بهره وری فعالیت های اقتصادی مکلف به مشارکت و اقدامات لازم جهت تحقق رشد یادشده می باشند.
ماده 2ـ منابع مالی مورد نیاز هر یک از روش های تأمین مالی برای دستیابی به رشد اقتصادی هشت درصد (8%) مطابق جدول شماره (1) به شرح زیر است:
جدول شماره 1ـ برآورد ظرفیت روش های تأمین مالی برای تحقق رشد اقتصادی هشت درصد (8%) در سال 1404
(ارقام به هزار میلیارد تومان)
| ردیف | شرح | عملکرد 1403 | ظرفیت تأمین مالی 1404 | جمع ظرفیت تأمین مالی 1404* | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | شبکه بانکی | تسهیلات بانکی ایجادی و توسعه ای | 1206.2 | 1492 | 1562 |
| انتشار گواهی سپرده سرمایه گذاری خاص (با اهداف ایجادی و توسعه ای) | 5 | 70 | |||
| 2 | بازار سرمایه | افزایش سرمایه شرکت های سهامی عام (به غیر از تجدید ارزیابی دارایی ها و تشکیل شرکت پروژه سهامی عام) | 457 | 500 | 780 |
| عرضه اولیه سهام شرکت ها در بورس و فرابورس | 7.1 | 50 | |||
| شرکت پروژه سهامی عام | 1.6 | 30 | |||
| ارزش انتشار اوراق بدهی شرکتی (به جز اوراق گام) | 74.1 | 150 | |||
| ارزش انتشار اوراق مشارکت شهرداری | 11.9 | 30 | |||
| به کارگیری ابزارها و نهادهای مالی نوین (تأمین مالی جمعی، صدور واحدهای صندوق های خصوصی و جسورانه) | 14.8 | 20 | |||
| 3 | سرمایه گذاری بخش دولتی | منابع بودجه عمومی (تملک دارایی سرمایه ای) | 433 | 450 | 1315 |
| سرمایه گذاری شرکت های دولتی ـ در طرح های تملک از محل منابع داخلی ـ هزینه های سرمایه ای | 490 | 865 | |||
| 4 | سرما یه گذاری و تأمین مالی خارجی | سرمایه گذاری خارجی (مستقیم) | 51.1 | 68 | 136 |
| تأمین مالی خارجی | - | 68 | |||
| 5 | صندوق توسعه ملی | تسهیلات ارزی و سرمایه گذاری در تأمین مالی ارزی طرح ها | 67 | 410 | 410 |
| 6 | بیمه | سرمایه گذاری از محل منابع شرکت های بیمه ای | 20 | 20 | 20 |
| 7 | تأمین مالی ارزی | انتشار اوراق مرابحه ارزی | 2.8 | 48 | 48 |
| منابع آزاد شده ارزی | - | - | - | ||
| 8 | آورده بخش خصوصی | آورده اشخاص در طرح های مشارکت عمومی ـ خصوصی و آورده تسهیلات مشارکتی | 530 | 700 | 700 |
| 9 | سایر (نهادهای عمومی غیردولتی) | شهرداری ها و دهیاری ها | 250 | 320 | 320 |
| صندوق های بازنشستگی | - | - | - | ||
| بنیادها، اوقاف و سایر | |||||
| کل ظرفیت منابع مالی برآورد شده | 3621.6 | 5291 | 5291 | ||
| تأمین مالی مورد نیاز برای سرمایه گذاری | - | 7984 | 7984 | ||
| کسری منابع مورد نیاز (اختلاف میزان منابع برآورد شده و مورد نیاز هدف) | - | 2693 | 2693 | ||
ماده 3ـ با توجه به میزان سرمایه گذاری مورد نیاز برای تحقق رشد اقتصادی هشت درصد (8%)، به ارزش هفتاد و نه میلیون و هشتصد و چهل هزار میلیارد (000ر000ر000ر000ر840ر79) ریال در سال 1404 و ظرفیت تأمین مالی برآورد شده حدود پنجاه و دو میلیون و نهصد و ده هزار میلیارد (000ر000ر000ر000ر910ر52) ریال، حدود بیست و شش میلیون و نهصد و سی هزار میلیارد (000ر000ر000ر000ر930ر26) ریال کسری منابع، پیش بینی می شود و برای جبران این کسری، روش هایی مطابق جدول شماره (2) به شرح زیر تعیین شده است:
جدول شماره 2ـ برنامه تأمین کسری منابع مالی مورد نیاز برای رشد اقتصادی هشت درصد (8%) در سال 1404
(ارقام به هزار میلیارد تومان)
| ردیف | شرح | ظرفیت تأمین مالی 1404 | منابع مالی هدفگذاری شده 1404 | میزان کسری | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | شبکه بانکی | انتشار گواهی سپرده سرمایه گذاری خاص (با اهداف ایجادی و توسعه ای) | 70 | 200 | 130 |
| 2 | بازار سرمایه | افزایش سرمایه شرکت های سهامی عام (به غیر از تجدید ارزیابی دارایی ها و تشکیل شرکت پروژه سهامی عام) | 500 | 570 | 70 |
| 3 | سرمایه گذاری بخش دولتی | منابع بودجه عمومی (تملک دارایی سرمایه ای) | 450 | 764 | 515 |
| سرمایه گذاری شرکت های دولتی ـ در طرح های تملک از محل منابع داخلی ـ هزینه های سرمایه ای | 865 | 1066 | |||
| 4 | سرما یه گذاری و تأمین مالی خارجی | سرمایه گذاری خارجی (مستقیم) | 68 | 340 | 374 |
| تأمین مالی خارجی | 68 | 170 | |||
| 5 | صندوق توسعه ملی | تسهیلات ارزی و سرمایه گذاری در تأمین مالی ارزی طرح ها | 410 | 680 | 270 |
| 6 | بیمه | سرمایه گذاری از محل منابع شرکت های بیمه ای | 20 | 25 | 5 |
| 7 | تأمین مالی ارزی | انتشار اوراق مرابحه ارزی | 48 | 136 | 632 |
| منابع آزاد شده ارزی | __ | 544 | |||
| 8 | آورده بخش خصوصی | آورده اشخاص در طرح های مشارکت عمومی ـ خصوصی و آورده تسهیلات مشارکتی | 700 | 1000 | 300 |
| 9 | سایر (نهادهای عمومی غیردولتی) | صندوق های بازنشستگی | ـ | 397 | 97 |
| بنیادها، اوقاف و سایر | |||||
| جمع منابع مالی برای جبران کسری | 2693 | ||||
ماده 4ـ دستگاه های متولی هر یک از حوزه ها موظفند به منظور تحقق الزامات مورد نیاز رشد اقتصادی هشت درصد، اقدامات لازم را با همکاری دستگاه های همکار به شرح جدول شماره (3) به عمل آورند:
| جدول شماره 3ـ الزامات تحقق منابع مالی رشد اقتصادی هشت درصد (8%) |
| ردیف | حوزه | الزامات | دستگاه متولی | دستگاه همکار |
|---|---|---|---|---|
| 1 | اقتصاد کلان | تحقق ثبات اقتصاد کلان (نرخ تورم پایین، ثبات نرخ ارز، ثبات مالی و پایداری مالی دولت) موضوع مواد (7، 11 و 12) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی | کلیه دستگاه های اجرایی |
| تقویت تعاملات و ارتباطات بین المللی و منطقه ای به ویژه در حوزه های تجاری و مالی موضوع ماده (101) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 و خنثی سازی تحریم ها | وزارت امور خارجه | وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان سرمایه گذاری خارجی) | ||
| کاهش مداخلات دولت در اقتصاد به ویژه در قیمت گذاری موضوع جز (2ـ1) بند (ث) ماده (48) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 | وزارت صنعت، معدن و تجارت | سایر دستگاه های اجرایی مرتبط | ||
| رفع انحصارات و موانع رقابت و تسهیل ورود بنگاه های جدید در عرصه اقتصادی | شورای رقابت، وزارت صنعت، معدن و تجارت | سایر دستگاه های اجرایی مرتبط | ||
| 2 | شبکه بانکی | پرهیز از تصویب و اعمال تکالیف مالی جدید به نظام بانکی با توجه به محدود شدن امکان تسهیلات دهی ایجادی و توسعه ای شبکه بانکی | سازمان برنامه و بودجه کشور و کلیه دستگاه های اجرایی | __ |
| پرهیز از پولی کردن کسری بودجه از طریق مدیریت منابع و مصارف بودجه با توجه به اثر برون رانی آن بر تأمین مالی بخش خصوصی در شرایط متعارف | سازمان برنامه و بودجه کشور | وزارت امور اقتصادی و دارایی | ||
| تسهیل و توسعه بکارگیری ابزارهای تأمین مالی زنجیره تولید موضوع بند (12) ماده (4) قانون بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت امور اقتصادی و دارایی، سایر دستگاه های ذی ربط | ||
| اتخاذ تمهیدات لازم برای انتشار گواهی سپرده مدت دار خاص به منظور تأمین مالی طرح(پروژه)ها مطابق با بند (پ) ماده (3) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت هفتم جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403و معرفی طرح های با بازدهی بالا با تاکید بر طرح های ایجادی و توسعه ای به شبکه بانکی جهت انتشار گواهی سپرده مدت دار خاص | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | کلیه دستگاه های اجرایی | ||
| اتخاذ تمهیدات لازم برای افزایش سرمایه موسسات اعتباری غیر دولتی و دولتی مطابق ساز و کارهای پیش بینی شده در بند (الف) ماده (8) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت امور اقتصادی و دارایی | __ | ||
| تسویه بدهی های بخش دولتی به موسسات اعتباری به منظور افزایش توان تسهیلات دهی آنها در سقف اعتبارات قانون بودجه سال 1404 کل کشور | سازمان برنامه و بودجه کشور | وزارت امور اقتصادی و دارایی، شرکت های دولتی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | ||
| 3 3 | بازار سرمایه بازار سرمایه | کاهش اثرات منفی انتشار اوراق بدهی دولتی بر انتشار اوراق شرکتی از طریق اعلام برنامه انتشار اوراق بدهی دولتی و ایجاد منابع مالی جدید برای دولت | وزارت امور اقتصادی و دارایی | سازمان برنامه و بودجه کشور و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران |
| تسهیل شرایط و ضوابط انتشار ابزارها و روش های تأمین مالی موجود معرفی شده در بازار سرمایه | سازمان بورس و اوراق بهادار | __ | ||
| اجرای کامل ماده (25) قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار مصوب 1390 در خصوص عدم قطع برق، گاز و خدمات مخابرات واحدهای تولیدی، صنعتی و کشاورزی در صورت کمبود آنها برای شرکت بورسی و فرابورسی و جبران خسارت و عدم النفع ناشی از آن | وزارت نیرو، وزارت نفت، سازمان برنامه و بودجه کشور | __ | ||
| ایفای نقش بانکها در تسهیل تأمین مالی شرکت پروژه سهامی عام در راستای اجرای ماده (12) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1402 مطابق شیوه نامه تسهیل تأمین مالی از طریق شرکت پروژه سهامی عام مصوب شورای ملی تأمین مالی | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | سازمان بورس و اوراق بهادار | ||
| پرداخت مطالبات شرکت های بورسی و فرابورسی توسط دولت با استفاده از روش های مناسب مانند تهاتر مطالبات با بدهی مالیاتی آن شرکت ها در سقف مشخص شده قانون بودجه سال 1404 کل کشور | سازمان برنامه و بودجه کشور | __ | ||
| نظارت بانک مرکزی بر نرخ سود سپرده بانک ها و مؤسسات اعتباری با توجه به تاثیر آن نرخ تأمین مالی در بازار سرمایه | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | __ | ||
| 4 | سرمایه گذاری بخش دولتی | انضباط بودجه ای دولت و تخصیص بهینه منابع بودجه دولت و شرکتهای دولتی | سازمان برنامه و بودجه کشور | __ |
| تسهیل سازوکار استفاده از اموال و دارایی های دستگاه های اجرایی برای تأمین مالی طرح (پروژه)ها در قالب صندوق پروژه و ... | وزارت امور اقتصادی و دارایی | کلیه دستگاه های اجرایی | ||
| اجرایی سازی آیین‌نامه مشارکت عمومی ـ خصوصی جهت تعیین تکلیف طرح های تملک دارایی های سرمایه ای نیمه تمام موضوع مواد (35) و (40) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1401 و ماده (20) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهـوری اسلامـی ایران مصوب 1403 | سازمان برنامه و بودجه کشور | کلیه دستگاه های اجرایی | ||
| 5 | سرمایه گذاری و تأمین مالی خارجی | ایجاد و تکمیل سامانه جامع اطلاعات سرمایه گذاری کشور با همکاری و استفاده از ظرفیت استان ها مطابق ماده (25) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1401 | وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان سرمایه گذاری و کمک های اقتصادی و فنی ایران) | وزارت کشور و دستگاه های اجرایی مرتبط |
| شناسایی فرصت ها، بسته ها و طرح های سرمایه گذاری، مجوزهای بی نام، مشوق های سرمایه گذاری و تسهیلات قابل ارائه به سرمایه گذاران خارجی موضوع بند (الف) ماده (26) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1401 | وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان سرمایه گذاری و کمک های اقتصادی و فنی ایران) | وزارت کشور و دستگاه های اجرایی مرتبط | ||
| تأسیس و فعالیت کارگزاری (آژانس) های جذب سرمایه خارجی و تأمین مالی خارجی طرح های تولیدی، زیربنایی و طرح های تملک دارایی های سرمایه ای موضوع ماده (30) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1401 | وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان سرمایه گذاری و کمک های اقتصادی و فنی ایران) | __ | ||
| فراهم سازی امکان تأمین مالی خارجی و سرمایه گذاری خارجی از طریق رمزپول ها موضوع بند (ث) ماده (29) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1401 | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، وزارت امور اقتصادی و دارایی | وزارت صنعت، معدن و تجارت | ||
| تسهیل صدور ضمانت نامه‌های دولتی برای حمایت از تأمین منابع مالی خارجی مورد نیاز طرح های اقتصادی بخش غیر دولتی با استفاده از ظرفیت بند (الف) ماده (28) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1401 | وزارت امور اقتصادی و دارایی | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و سایر نهادهای ذیربط | ||
| پیگیری مذاکره و انعقاد معاهدات سرمایه گذاری دوجانبه با هدف تشویق و حمایت متقابل از سرمایه گذاری با سایر کشورها | وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان سرمایه گذاری و کمک های اقتصادی و فنی ایران) | وزارت امور خارجه، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و سایر دستگاه های ذیربط | ||
| تأمین مالی از نهادها و مجامع بین المللی از جمله بانک توسعه اسلامی، بانک توسعه نوین بریکس، صندوق اوپک، بانک سرمایه گذاری زیرساخت آسیا و ... | وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان سرمایه گذاری و کمک های اقتصادی و فنی ایران) | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | ||
| 6 | صندوق توسعه ملی | تأمین مالی طرح ها و زیر طرح (پروژه) های بخش غیردولتی توسط صندوق توسعه ملی به صورت تركیبی از منابع مالی (ارزی و ریالی) مطابق بند (ب) ماده (13) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها مصوب 1401 | صندوق توسعه ملی | سازمان برنامه و بودجه کشور |
| 7 | بیمه | تمهید بسترهای مقرراتی برای سرمایه گذاری شرکت های بیمه در طرح ها و فعالیت های دانش بنیان توسط بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران | بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران | __ |
| ارائه پوشش های بیمه ای برای کاهش خطر (ریسک )های سرمایه گذاری (داخلی و خارجی) | بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران | __ | ||
| 8 | تأمین مالی ارزی | دسترسی به منابع ارزی مسدود شده کشور با رفع تحریم | وزارت امورخارجه | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران |
| ایجاد و گسترش ابزارهای مالی با تسویه ارزی موضوع بند (ب) ماده (3) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | وزارت امور اقتصادی و دارایی (سازمان بورس و اوراق بهادار) | ||
| استفاده از ظرفیت بند (ب) ماده (28) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت ها در جهت تسهیل صدور ضمانت نامه‌های دولتی برای تقویت حضور بخش خصوصی در طرح (پروژه) های فنی/مهندسی خارجی در چارچوب قوانین و ضوابط موجود | وزارت امور اقتصادی و دارایی | وزارت صنعت، معدن و تجارت و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران | ||
| انعقاد موافقت نامه‌های تجاری ترجیحی و موافقت نامه‌های آزاد تجاری با تمرکز بر تسهیل تجاری و رفع موانع غیرتعرفه ای غیرفنی با کشورهای همسایه و همسو و کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای و بریکس | وزارت صنعت، معدن و تجارت | وزارت امور خارجه | ||
| همکاری تمامی دستگاه های دخیل در فرایند تخصیص و تأمین ارز با بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران جهت رعایت انطباق و سازگاری منابع و مصارف ارزی کشور، کیفیت تخصیص و کاهش زمان فرایندهای تخصیص و تأمین ارز | بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت جهاد کشاورزی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی | سایر دستگاه های اجرایی مرتبط | ||
| 9 | نهادهای عمومی غیردولتی | تهیه ضوابط سرمایه گذاری سازمان ها و صندوق های بازنشستگی در راستای شفافیت در امور سرمایه گذاری ها و کارآمدسازی سبد سرمایه گذاری ها موضوع بند (پ) ماده (28) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 | وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی | _______ |
| پرداخت به موقع سهم کارفرمایی دولت به صندوق های بازنشستگی و تادیه بدهی حسابرسی شده دولت به سازمان تأمین اجتماعی در سقف اعتبارات قانون بودجه سال 1404 کل کشور | سازمان برنامه و بودجه کشور | وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی | ||
| مشارکت فعال شهرداری ها با دستگاه های اجرایی در ساخت و ساز و مولدسازی اراضی و املاک موضوع طرح تملک دارایی های سرمایه ای دولت | وزارت کشور | سایر دستگاه های اجرایی مرتبط |
معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف
دیدگاه شما