هیئت وزیران در جلسه ۱۴۰۴/۶/۲۷ به پیشنهاد وزارت راه و شهرسازی و تصویب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و به استناد بند (پ) ماده (۵۰) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳، آیین‌نامه اجرایی بند یادشده را به شرح زیر تصویب کرد:
آیین‌نامه اجرایی بند (پ) ماده (۵۰) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (موضوع تعیین شیوه توافق با مالکین اراضی غیردولتی فاقد کاربری مسکونی برای تأمین زمین و اجرای طرح‌های حمایتی ساخت مسکن یا احداث شهرک های مسکونی توسط بخش خصوصی، تعاونی و عمومی غیردولتی)
ماده ۱ـ در این آیین‌نامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:
۱ـ قانون: قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۴۰۳.
۲ـ وزارت: وزارت راه و شهرسازی.
۳ـ طرح‌های حمایتی مسکن: طرح‌هایی که برای تأمین مسکن متقاضیان واجد شرایط با ارائه امکانات و مشوق های دولتی از جمله زمین و یا تسهیلات یارانه ای مسکن در اجرای قوانین از جمله قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن مصوب ۱۳۸۷، قانون جهش تولید مسکن مصوب ۱۴۰۰ و قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت مصوب ۱۴۰۰ توسط وزارت تعریف می‌شود.
۴ـ ارزش افزوده: ارزشی که پس از انجام الحاق، تغییر کاربری، هزینه‌های آماده سازی، سطح اشغال و تراکم مصوب به اراضی موضوع این آیین‌نامه ایجاد می‌شود.
۵ ـ محدوده شهر: مطابق تعریف ماده (۱) قانون تعاریف محدوده شهر و حریم شهر، روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها مصوب ۱۳۸۴.
۶ ـ شهرک مسکونی: مطابق تعریف موضوع ماده (۱) آیین‌نامه استفاده از اراضی، احداث بنا و تأسیسات در خارج از حریم شهرها و محدوده روستاها موضوع تصویب‌نامه شماره ۳۱۶۳۶/ت۴۷۰۹۷هـ مورخ ۱۳۹۱/۲/۲۰.
۷ـ محدوده منفصل شهری: بخشی از حد کالبدی شهر در دوره طرح جامع مصوب که به صورت منفصل به عنوان یک یا بخشی از نواحی یا مناطق شهر اصلی می‌باشد و برای آن در قالب طرح‌های جامع و تفصیلی، ضوابط تدوین می‌شود و ملاک عمل قرار می گیرد.
۸ ـ توافق: قراردادی که فی مابین وزارت و مالکین اراضی غیردولتی فاقد کاربری مسکونی به منظور تأمین زمین مورد نیاز اجرای طرح‌های حمایتی مسکن و یا احداث شهرک مسکونی بر مبنای ارزش افزوده ناشی از الحاق به محدوده شهر، تغییر کاربری، افزایش سطح اشغال، تعیین میزان تراکم و تصویب طرح حمایتی مسکن محدوده منفصل شهری در چهارچوب ضوابط این آیین‌نامه منعقد می‌شود و دارای ضمانت اجرا و آثار حقوقی الزام آور است.
ماده ۲ـ در مواردی که به تشخیص وزارت و در راستای اجرای طرح‌های حمایتی مسکن و سیاست های ابلاغی، نیاز به اراضی غیردولتی باشد، وزارت با هماهنگی وزارتخانه های کشور و جهادکشاورزی نسبت به نیازسنجی و شناسایی اراضی مناسب جهت انجام توافق با مالکین آن ها بر اساس نیاز استان ها و شهرهای کشور و در چهارچوب احکام قانون، سند آمایش و طرح‌های توسعه و عمران مصوب و سایر قوانین و مقررات مرتبط اقدام خواهد کرد.
تبصره ۱ـ قطعی شدن توافقات وزارت با مالکین اراضی غیردولتی مشروط به تصویب پیشنهاد مربوط در مراجع قانونی ذی ربط طرح‌های توسعه و عمران (کمیسیون ماده (۵) قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب ۱۳۵۱ با اصلاحات بعدی، کارگروه زیربنایی، توسعه روستایی، عشایری، شهری و آمایش سرزمین و محیط زیست، شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان و شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مطابق ضوابط مربوط) می‌باشد و عدم تصویب پیشنهاد، تعهدی برای طرفین توافق ایجاد نخواهد کرد.
تبصره ۲ـ موارد مندرج در تبصره (۲) ماده (۹) قانون جهش تولید مسکن مصوب ۱۴۰۰، باغ های موضوع ماده (۱۴) قانون زمین شهری مصوب ۱۳۶۶، مناطق درگیر فرونشست، اراضی که یک نوبت در کمیسیون موضوع تبصره (۱) ماده (۱) قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها مصوب ۱۳۷۵ و اصلاحات بعدی آن مخالفت شده است، از شمول این آیین‌نامه مستثنی می‌باشند.
ماده ۳ـ شیوه توافق با مالکین اراضی غیردولتی فاقد کاربری مسکونی برای الحاق به محدوده های شهری و یا شهرک سازی به شرح زیر است:
۱ـ شناسایی اراضی مناسب و یا بررسی درخواست متقاضیان بخش غیردولتی دارای زمین برای اجرای طرح‌های مسکن حمایتی موضوع این آیین‌نامه با رعایت ماده (۶) قانون ساماندهی و حمایت از تولید و عرضه مسکن مصوب ۱۳۸۷ و ضوابط و مقررات مصوب شهرسازی و معماری.
۲ـ بررسی و تأیید اولیه توسط حوزه معاونت شهرسازی و معماری ادارات کل راه و شهرسازی استان ها بر اساس طرح‌های توسعه و عمران، مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران از جمله مصوبه مورخ ۱۴۰۰/۷/۱۲ آن شورا با عنوان الزامات شهرسازی مربوط به تأمین اراضی مورد نیاز قانون جهش تولید مسکن و ضوابط و قوانین مرتبط.
۳ـ اخذ استعلام از وزارت جهادکشاورزی در خصوص نوعیت و درجه خاک اراضی کشاورزی موضوع تبصره (۲) ماده (۹) قانون جهش تولید مسکن و وزارت نیرو درخصوص تأمین آب و برق.
۴ـ اخذ سایر استعلامات مربوط از دستگاه‌های ذی ربط مطابق قوانین و مقررات مربوط.
۵ ـ قیمت گذاری و تعیین سهم مالکین اراضی غیردولتی مورد تفاهم براساس آیین‌نامه اجرایی جزء (۲) بند (ث) ماده (۵۰) قانون موضوع تصویب‌نامه شماره ۹۴۹۱۵/ت۶۳۶۲۰هـ مورخ ۱۴۰۴/۶/۱۸.
۶ ـ انعقاد توافق نامه با مالک یا مالکین اراضی غیردولتی، مشتمل بر حقوق و تکالیف و نحوه تقسیم سهم طرفین مطابق با مفاد این آیین‌نامه و آیین‌نامه اجرایی جزء (۲) بند (ث) ماده (۵۰) قانون.
۷ـ انتقال رسمی مالکیت زمین به وزارت در چهارچوب توافق نامه ظرف دو ماه.
۸ ـ اخذ مصوبات لازم از مراجع ذی صلاح شامل:
الف ـ کارگروه زیربنایی، توسعه روستایی، عشایری، شهری و آمایش سرزمین و محیط زیست.
ب ـ شورای برنامه‌ریزی و توسعه استان.
ج - شورای عالی شهرسازی و معماری ایران.
تبصره ـ اراضی غیردولتی الحاقی به محدوده های شهرها مطابق جزء (۲) بند (ث) ماده (۵۰) قانون بدون نیاز به پرداخت هرگونه عوارض تغییر کاربری، سهم خدمات، تفکیک یا ورود به محدوده می‌باشد.
ماده ۴ـ شیوه توافق با مالکین اراضی غیردولتی فاقد کاربری مسکونی از قبیل بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری و بافت های مجاور آن در داخل محدوده های شهری به شرح زیر است:
۱ـ شناسایی اراضی مناسب جهت انجام توافق و یا بررسی درخواست متقاضیان بخش غیردولتی دارای زمین با رعایت ضوابط و مقررات مصوب شهرسازی و معماری.
۲ـ بررسی و تأیید اولیه توسط حوزه معاونت شهرسازی و معماری ادارات کل راه و شهرسازی استان ها بر اساس طرح‌های توسعه و عمران، مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و ضوابط و قوانین ملاک عمل.
۳ـ تهیه طرح با اعمال کلیه احکام حمایتی و امتیازات و مشوق های موضوع قانون جهش تولید مسکن مصوب ۱۴۰۰ و بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری جهت ایجاد ارزش افزوده در راستای رفع ناکارآمدی های بافت های فرسوده و ناکارآمد شهری.
۴ـ اخذ استعلامات مربوط از دستگاه‌های ذی ربط مطابق قوانین و مقررات موجود.
۵ ـ قیمت گذاری و تعیین سهم مالکین اراضی غیردولتی مورد تفاهم براساس آیین‌نامه اجرایی جزء (۲) بند (ث) ماده (۵۰) قانون.
۶ ـ انعقاد توافق نامه با مالک یا مالکین اراضی غیردولتی مشتمل بر حقوق و تکالیف و نحوه تقسیم سهم طرفین مطابق مفاد این آیین‌نامه و آیین‌نامه اجرایی جزء (۲) بند (ث) ماده (۵۰) قانون.
۷ـ انتقال رسمی مالکیت زمین به وزارت در چهارچوب توافق نامه ظرف دو ماه.
۸ ـ اخذ مجوزهای لازم اجرای طرح از مراجع ذی صلاح (کمیسیون ماده (۵) قانون تأسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب ۱۳۵۱ با اصلاحات بعدی و در صورت لزوم شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مطابق ضوابط مربوط) توسط وزارت جهت تغییر کاربری، تعیین تراکم و سطح اشغال.
تبصره ۱ـ در راستای تحقق کاربری های خدماتی داخل محدوده شهرها (منطقه و ناحیه)، وزارت مجاز به توافق با مالکین این اراضی در چهارچوب مقررات این آیین‌نامه می‌باشد. در این توافق سهم دولت و مالک از کاربری های مسکونی، انتفاعی و خدماتی غیر انتفاعی متناسب با تراکم ساختمانی تعیین می‌گردد. همچنین کلیه مناسبات مربوط به تغییر کاربری بر اساس آیین‌نامه نحوه بررسی و تصویب طرح‌های توسعه و عمران مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران درخصوص این اراضی نیز جاری می‌باشد. این توافق نامه صرفاً در خصوص کاربری های خدماتی غیرانتفاعی در مقیاس شهر، منطقه و ناحیه مصداق دارد.
تبصره ۲ـ هر یک از طرفین توافق متناسب با قدرالسهم خود از اراضی، متعهد به پرداخت هزینه طراحی و آماده سازی شامل تعیین بر و کف، تسطیح، اساس و زیر اساس، اجرای معابر، جوی و جداول و آسفالت می‌باشند.
ماده ۵ ـ در صورت تمایل و توافق طرفین، خرید سهم مالکین یا معاوضه آن با سایر اراضی وزارت از طریق تهاتر امکان پذیر می‌باشد.
ماده ۶ ـ معابر به اضافه درصدی از مساحت زمین ها مطابق تبصره (۶) ماده واحده قانون نحوه تقویم ابنیه، املاک و اراضی موردنیاز شهرداری ها مصوب ۱۳۷۰ در اختیار شهرداری ها قرار می گیرد. در خصوص سایر کاربری های مرتبط با وظایف شهرداری ها فارغ از سهم شهرداری، بر اساس طرح مصوب و طبق قوانین مرتبط عمل خواهد شد.
ماده ۷ـ کلیه محوطه ها و ابنیه های دارای ارزش تاریخی که توسط وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی به ثبت رسیده و یا واجد ارزش اعلام شده اند از شمول این آیین‌نامه مستثنی می‌باشند.
معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف
دیدگاه شما