رأی شماره ۳۱۸۳۳۴ – ۱۴۰۵/۲/۱۵ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری: ابطال بند (ب) ردیف ۱۱ از تعرفه عوارض و بهای خدمات فضای سبز مصوب شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی

تاریخ دادنامه: 1405/2/15    شماره دادنامه:  140531390000318334

شماره پرونده: 0302745

مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای بهمن زبردست

طرف شکایت: شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند (ب) ردیف 11 از تعرفه عوارض و بهای خدمات پیشنهادی شهرداری احمدآباد مستوفی سال 1397 (تحت عنوان فضای سبز مصوّب شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی)

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال بند (ب) ردیف 11 از تعرفه عوارض و بهای خدمات پیشنهادی شهرداری احمدآباد مستوفی سال 1397 مصوّب شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"با توجه به بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران، تعیین نوع و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر است اما بر مبنای ماده 59 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور، درخواست و یا دریافت وجه مازاد بر عوارض قانونی در هنگام صدور پروانه یا بعد از صدور پروانه ممنوع اعلام شده است و در قوانین مرتبط با فضای سبز، از جمله قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و اصلاحیه های بعدی آن عوارض فضای سبز پیش بینی نشده است.

همچنین در آرای متعدّد هیئت عمومی دیوان عدالت اداری، از جمله رأی شماره 140009970905810364 مورخ 1400/3/4 [1400/3/8] این هیئت، دریافت بهای خدمات توسط شهرداری احمدآباد مستوفی برای فضای سبز، مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، لذا با اتّخاذ ملاک از این رأی، درخواست ابطال از زمان تصویب بند (ب) ماده 11 تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1397 شهرداری احمدآباد مستوفی تحت عنوان «فضای سبز» را به دلیل مغایرت آن با رأی یادشده و همچنین مغایرت با ماده 59 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور و خروج از حدود اختیارات تعیین شده در ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران را دارم."

متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است:

"تعرفه عوارض و بهای خدمات پیشنهادی شهرداری احمدآباد مستوفی در سال 1397

....................

11 ـ عوارض خدمات شهری

الف: ..................

ب: فضای سبز

4% عوارض صدور پروانه در زمان اخذ پروانه و 2% عوارض بدون پروانه.

در زمان صدور پروانه یا پایانکار جهت توسعه فضای سبز از مالک اخذ می شود.

...................... ـ شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی"

در پاسخ به شکایت مذکور، شورای اسلامی شهر احمدآباد مستوفی به موجب لایحه شماره 4205146 مورخ 1403/10/26 ثبت شده در دفتر هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شرح زیر توضیح داده است که:

"به استحضار می رساند این شورا به استناد مواد قانونی از جمله بند 8 ماده 45 قانون شهرداری مصوّب 1334، بند 30 آیین‌نامه مالی شهرداری مصوّب 1346، بند 1 ماده 35 قانون تشکیلات شوراهای اسلامی کشوری مصوّب 1361، بند (الف) ماده 43 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معیّن مصوّب 1369، بندهای 16 و 26 مواد 80 و 85 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوّب 1375 با اصلاحات و الحاقات بعدی آن، تبصره 1 ماده 5 قانون تجمیع عوارض مصوّب 1381، تبصره 1 ماده 50 قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوّب 1387 و تبصره 3 بند (ب) ماده 2 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری های کشور مصوّب 1401، اقدام به تهیه و تنظیم دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات ملاک عمل سال 1402 شهرداری احمدآباد مستوفی نموده است.

کلّیه عناوین عوارض و بهای خدمات درج شده و همچنین دفترچه تعرفه عوارض سال 1402 مطابق دستورالعمل اجرایی عناوین عوارض و بهای خدمات و ترتیبات وصول آنها، موضوع تبصره 1 ماده 2 قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری به شماره نامه 203726 مورخ 1401/9/30 ابلاغی وزیر کشور، می باشد.

ماده 23 دفترچه تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1402 تحت عنوان بهای خدمات فضای سبز به استناد موارد قانونی به شرح ذیل مغایر با قانون نبوده و در حدود اختیارات شورای اسلامی شهر می باشد.

این عنوان در ماده 24 دستورالعمل اجرایی عناوین عوارض و بهای خدمات، ابلاغی وزیر کشور ملحوظ شده است که با کد 120109 تحت عنوان کدهای درآمدی در بخشنامه بودجه سال 1402 شهرداری های کشور توسط سازمان شهرداری ها و دهیاری های کشور طی نامه شماره 46381 مورخ 1401/8/24 ابلاغ شده است.

لازم به ذکر است عنوان درآمدی بهای ارائه خدمات حفظ و ایجاد فضای سبز با کد 301099 که طی رأی هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شماره 140009970905810364 مورخ 1400/3/4 [1400/3/8] نقض شده است، مربوط به تعرفه عوارض و بهای خدمات سال 1399 بوده که با تصویب قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداری ها و دهیاری های کشور در مورخ 1401/4/1، عناوین تعرفه شهرداری مطابق این قانون و دستورالعمل اجرایی آن تهیه و تنظیم و لحاظ شده است.

با عنایت به موارد مطروحه رد شکایت مطروحه مورد استدعا است."

هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/2/15 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیئت عمومی

هرچند براساس بند 16 ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوّب سال 1375 با اصلاحات بعدی تعیین نوع و میزان عوارض از اختیارات شوراهای اسلامی شهر است، ولی با توجه به این که در قوانین مرتبط با فضای سبز از جمله قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها و اصلاحیه های بعدی آن عوارض فضای سبز پیش بینی نشده و در آراء مختلف هیئت عمومی دیوان عدالت اداری از جمله رأی شماره 140231390000312076 مورخ 1402/2/12 این هیئت نیز وضع عوارض برای فضای سبز مغایر با قانون و خارج از حدود اختیار تشخیص و ابطال شده است، بنابراین بند (ب) ردیف 11 از تعرفه عوارض و بهای خدمات پیشنهادی شهرداری احمدآباد مستوفی سال 1397که تحت عنوان فضای سبز به تصویب شورای اسلامی این شهر رسیده، خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و مواد 13 و 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 از تاریخ تصویب ابطال می شود. این رأی براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.

رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی