سیاستهاى بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران

شورای عالی انقلاب فرهنگی در جلسه ۵۱۳ مورخ ۱۳۸۱/۱۲/۲۰ به پیشنهاد شورای فرهنگی و اجتماعی زنان، سیاستهای بهبود وضع گذران اوقات فراغت زنان و دختران را به این شرح تصویب کرد:

مقدمه:
به اعتقاد جامعه شناسان فراغت تجربه
ای است که فرد هنگام رهایی از اشتغالات و الزامات کار روزانه بر اساس تمایلات و رهیافتهای شخصی و مشارکت داوطلبانه متناسب با نیاز و ذوق خود انتخاب می
کند تا جسم، فکر و شخصیت او رشد و پرورش یابد. سیاست فرهنگی نظام اسلامی نیز درخصوص اوقات فراغت بر مبنای زمینه
سازی جهت گذران مطلوب، مفید و سازنده آن و هدایت فکری و عملی و بارور سازی اوقات زندگی است. لذا فراغت در نظام ارزشی اسلام جنبه فرهنگی و دینی داشته و از صورت تفریح و سرگرمی صرف خارج است. زمان فراغت، زمان رشد و شکوفایی استعدادها، تقویت روحیه، مشارکت فعال فرهنگی و اجتماعی و زمان خودسازی در عین کسب نشاط پایدار، شادابی، طراوت و کارایی و رفع خستگی فکری و روانی در زندگی فردی و جمعی است. لذا ضروری است تا جوامع آگاه با اجرای سیاستهای مناسب و سنجیده اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، ایجاد تسهیلات و خدمات، فراهم کردن فضاها و محیط های مناسب فرهنگی و ورزشی، اتخاذ روشهای تشویق
‌آمیز و…، از هدر رفتن اوقات فراغت جلوگیری کرده و به باروری آن کمک نمایند.

اهداف:
۱ـ ایجاد هماهنگی میان کلیه دستگاههای سیاستگذاری، برنامه
ریزی، اجرایی و نظارتی بمنظور استفاده بهینه از توان و امکانات موجود و تبادل تجربیات، اطلاعات و منابع درخصوص اوقات فراغت زنان و دختران.
۲ـ مهارت بخشی و ارتقاء سطح آگاهی، خردمندی و توانمندیهای فردی، خانوادگی و اجتماعی زنان و دختران در راستای ایفای نقش اساسی آنان در عرصه‌های مختلف.
۳ـ جهت دهی به برنامه‌ها و فعالیتهای مختلف گذران اوقات فراغت زنان و دختران در راستای تأمین سلامت جسمی و بهداشت روانی، کاهش اضطراب و خستگی، کسب نشاط و شادی، شناسایی و رشد استعدادها، تقویت تمایلات دینی و اخلاقی و هویت دینی و ملی زنان.
۴ـ توسعه، تجهیز و گسترش امکانات مراکز فرهنگی و ورزشی برای گذران اوقات فراغت بانوان با اولویت به مناطق محروم.

مؤلفه ۱ . برنامه و فعالیت

راهبرد ۱ . ضرورت جهت دهی به برنامه
ها و فعالیتهای فرهنگی
سیاستهای اجرایی:
– توجه به تنظیم و ارائه برنامه‌ها و تولیدات فرهنگی ویژه. بانوان، متناسب با سن، سطح تحصیلات، وضعیت تأهل و وضعیت فرهنگی – اجتماعی، نیازهای روحی و روانی، مقتضیات محل زندگی، خصوصیات اقلیمی، سنتها، آداب و رسوم محلی و منطقه
ای.
– تبلیغ فرهنگ بهره
وری و استفاده بهینه و مثبت از اوقات فراغت در میان بانوان و خانواده‌های آنان از طریق ذکر فوائد آن در زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی و حساسیت بخشی به خانواده‌ها.
– جهت دهی زنان خانه دار در خصوص بهره
وری بهینه از اوقات فراغت در خانه از طریق افزایش سطح آگاهی، انجام کارهای عام
المنفعه و کسب سایر مهارتهای فردی و اجتماعی توسط رسانه‌های مختلف و آموزش
های غیر حضوری.
– جهت دهی برنامه‌ها به سمت رشد روحیه خلاقیت، ابتکار، نوآوری و تقویت اعتماد به نفس و خودباوری در میان زنان و دختران.
– توجه به بارورسازی اوقات فراغت متناسب با تحولات اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی جامعه.
– پرهیز از گرایش برنامه‌ها به سمت ابتذال، سطحی نگری، خود باختگی فرهنگی و مظاهر فسادآور غرب.
– ترغیب عمومی بویژه در زنان و خانواده‌ها نسبت به مؤانست بیشتر با طبیعت و بهره
مندی از مواهب طبیعی و سیر و سفر.
– ترغیب زنان به امر ورزش به عنوان مروجین و مشوقین ورزش در خانواده و تأثیر سلامتی و شادابی آنها در تأمین سلامت روانی، اجتماعی و فرهنگی خانواده و جامعه.
– تبلیغ و ترویج فرهنگ مطالعه و استفاده مطلوب از اوقات فراغت برای تقویت قوه ادراک و تحلیل و ارتقاء سطح آگاهی
ها.
– توجه به جهت
گیریهای صحیح فکری، فرهنگی، اعتقادی در برنامه‌ها بمنظور آشنایی زنان و خانواده‌ها با زمینه‌ها و مجاری تهاجم فرهنگی، تحکیم ایمان، تقویت باور دینی و رشد هویت فرهنگی و اجتماعی آنان.
– تبیین، ترویج و تبلیغ فرهنگ عفاف و رعایت اصول و موازین اخلاقی و ارزشی در محیط های فرهنگی.
– ارائه معلومات لازم برای آشنایی، پیشگیری و توانمند سازی زنان در مقابله با آسیبهای اجتماعی و فرهنگی زنان، آگاهی از مسائل بهداشت جسمی، روانی، محیطی و تغذیه صحیح زنان و کودکان، اطلاع از روشهای تربیتی و پرورش فرزندان، فنون و مدیریت خانه و روابط خانوادگی، حقوق و تکالیف زوجین، آشنایی با قوانین کشوری، مباحث اخلاقی و دینی در قالبها و شیوه‌های جذاب و نوین.
– افزایش آگاهی و توان نقد و تحلیل مسائل فرهنگی – اجتماعی زنان درخصوص شخصیت‌
پردازی و نقشهای ارائه شده از زنان در رسانه‌
های مکتوب و تصویری.

راهبرد ۲ . ضرورت تقویت و گسترش برنامه‌ها و فعالیتهای مذهبی و اتخاذ تدابیر لازم برای جذب مخاطبین این برنامه‌
ها

سیاستهای اجرایی:
– ارائه اطلاعات و معلومات، متناسب با نیازهای فکری، فرهنگی و اجتماعی بانوان با رویکرد به مبانی دینی و منطبق با سیاستها و قوانین نظام جمهوری اسلامی ایران.
– لزوم توجه به بزرگداشت مناسبتها و ایام ویژه و معرفی آداب و رسوم متعارف مراسم و اعیاد مذهبی.
– تقویت و تعمیق محتوای معنوی برنامه‌های تفریحی، ورزشی و سرگرم کننده و فرآورده‌
های فرهنگی (فیلمها، نمایشگاهها، مسابقات، تئاترها و …) ارائه شده در اوقات فراغت زنان و دختران.
– اتخاذ شیوه‌های تشویق مستقیم و غیر مستقیم زنان برای جلب مشارکت آنان و بهره‌
وری از برنامه‌
های مذهبی و سازنده.

راهبرد ۳ . توسعه تحقیقات بمنظور ارتقاء کیفی و کمّی برنامه‌ها و فعالیتهای مربوط به اوقات فراغت زنان

سیاستهای اجرایی:
– انجام تحقیقات نیازسنجی از زنان و دختران بمنظور موضوع‌
بندی، اولویت بندی و تنظیم برنامه‌
های مربوط به اوقات فراغت زنان با رعایت اصل تنوع، جذابیت، کارآمدی و جدید بودن برنامه‌
ها.
– تعیین اولویتهای تحقیقاتی در خصوص نحوه تأمین اوقات فراغت و ارزیابی مستمر از برنامه
‌های فرهنگی بانوان از طریق پژوهشهای نظر سنجی و تأثیر سنجی بر زندگی فردی، اجتماعی و…. زنان و دختران.
– انجام پژوهشهای تطبیقی بمنظور استفاده از راهکارهای عملی و اقدامات انجام یافته پیرامون اوقات فراغت زنان و دختران در کشورهای مسلمان و غیر مسلمان.
– انجام پژوهشهای تطبیقی برای بهبود وضع
گذران اوقات فراغت زنان در مراکز فرهنگی مختلف و تبادل اطلاعات.

راهبرد ۴ . ضرورت ایجاد زمینه
‌های مناسب برای بهره وری اقتصادی از اوقات فراغت زنان و دختران.
سیاستهای اجرایی:
– ترویج فرهنگ کارمحوری و استفاده عملی از دانش در زندگی فردی و اجتماعی زنان و دختران.
– توجه به آموزشهای فنی و حرفه
ای و دانشهای کاربردی.
– مهارت بخشی لازم به زنان و دختران بمنظور گسترش اشتغال مولد خانگی و کاهش معضل بیکاری.
– ارزش گذاری و ارائه گواهینامه و مدرک معتبر رسمی به دانش
آموزان و دانشجویان شرکت کننده در برنامه‌
های اوقات فراغت و لحاظ نمودن آن در نظام آموزشی کشور و مراکز کاریابی.

مؤلفۀ ۲. نیروی انسانی

راهبرد ۱. شناسایی، تربیت و بهره‌
گیری از نیروهای کارآمد در عرصه فعالیتهای فرهنگی و تقویت کادر فرهنگی مراکز مربوط
سیاستهای اجرایی:
– استفاده از زنان توانمند و متعهد (از دانش آموختگان حوزوی، دانشگاهی و نیروهای دستگاههای اجرایی) بمنظور جلب مشارکت آنان در برنامه ریزی و اجرای اوقات فراغت بانوان.
– پیش بینی ضوابط و شرایط خاص علمی، اخلاقی و فرهنگی ویژه مربیان، متناسب با شرایط و ویژگیهای برنامه‌های مختلف.
– لزوم استفاده از توانایی
ها و ظرفیت
های دختران روستایی و عشایری و استفاده از آنان برای بهینه
سازی وضع فرهنگی – اجتماعی و اقتصادی زنان روستایی در قالب طرحهای اوقات فراغت.
– اتخاذ تدابیر لازم برای جذب و تربیت مدیران و برنامه
ریزان فرهنگی – اجتماعی از میان بانوان متعهد و متخصص.

مؤلفه ۳ . مدیریت و نظارت

راهبرد ۱ . ضرورت تقویت مدیریت کلان فرهنگی و اتخاذ روشها و شیوه‌های کارآمد نظارتی در برنامه
ریزی اوقات فراغت
سیاستهای اجرایی:
– تدوین شاخصها و نظام ارزشیابی از عملکرد مدیران و برنامه‌های مراکز ذی
ربط در ابعاد مختلف بمنظور تکمیل و ارائه الگوهای موفق از نحوه گذران اوقات فراغت زنان.
– ارتقاء سطح آگاهیها و توانمندیهای فرهنگی مدیران و مسئولان از طریق برگزاری دوره‌های آموزش ضمن خدمت بصورت کوتاه مدت و دراز مدت.
– تشویق و ترغیب مدیران خلاق، معرفی شیوه‌های موفق مدیریت و نیز معرفی مراکز نمونه در گذران اوقات فراغت.
– نقد و ارزیابی مستمر برنامه‌های اوقات فراغت بانوان در مراکز ذی
ربط بمنظور بازنگری برای تعمیق محتوا و جذابیت و تقویت تمایلات دینی و اخلاقی در برنامه
‌ها.

راهبرد ۲ . هماهنگی میان دستگاهها و مراکز فرهنگی برای استفاده بهینه از امکانات، منابع و نیروی انسانی یکدیگر

سیاستهای اجرایی:
– تخصیص بودجه و منابع مالی و امکانات لازم توسط دستگاه و سازمانهای ذی
ربط برای تأمین اوقات فراغت بانوان و تبادل تجهیزات و امکانات بین دستگاههای اجرایی برای تأمین اوقات فراغت بانوان.
– برنامه
ریزی، ایجاد هماهنگی و نظارت بر اجرای سیاستها و برنامه‌های اوقات زنان و دختران در مرکز توسط شورای اجتماعی وزارت کشور در استانها به عهده کمیته زنان و جوانان می
باشد.
– تهیه گزارش عملکرد سالانه درخصوص برنامه‌های اوقات فراغت توسط مدیران هر دستگاه و ارسال آن به کمیته زنان و جوانان در استانها و انتشار آن توسط شورای اجتماعی وزارت کشور.
– شناسایی مشکلات و معضلات موجود در مراکز مربوط در خصوص گذران اوقات فراغت زنان و ارائه راهکارهای مناسب برای حل آنان.

مؤلفه ۴ . توسعه و تجهیز و گسترش امکانات

راهبرد ۱ . شناسایی و گسترش امکانات و تجهیزات فرهنگی دستگاهها برای استفاده بانوان در اوقات فراغت .
سیاستهای اجرایی:
– ایجاد زمینه مناسب برای مشارکت و سرمایه
گذاری سازمانهای دولتی، غیر دولتی و آحاد مردم برای احداث مراکز فرهنگی، هنری و ورزشی ویژه بانوان.
– شناسایی و معرفی مراکز فرهنگی – اجتماعی )تخصصی و عمومی( برای اطلاع و استفاده سایر دستگاهها و نهادها از امکانات و تولیدات فرهنگی موجود و اطلاع رسانی عمومی به زنان و دختران برای بهره
مندی از این مراکز.
– فراهم نمودن زمینه‌های لازم برای بهره
مندی بانوان محروم و مستضعف از امکانات موجود فرهنگی بدون پرداخت هزینه.
– اتخاذ تدابیر مناسب برای توسعه مراکز فرهنگی و بهره
مندی سریع، آسان و ارزان از تسهیلات فراغتی در محل زندگی بانوان و توزیع عادلانه این امکانات در استانهای مختلف کشور.
– رعایت ضوابط معماری اسلامی و ملی با توجه به خصوصیات روحی و جسمی بانوان در ساخت و تجهیز مراکز فرهنگی ویژه آنان.
– ایجاد مجتمع
های چند منظوره فرهنگی، هنری، ورزشی محفوظ و مستتر در تهران با امکانات گوناگون اعم از کتابخانه، سالن اجتماعات، سالن سینما، مهدکودک، وسایل شهربازی، غذاخوری، محل خرید و … بعنوان یک حرکت آغازین و الگویی.
– اختصاص بوستانها، مراکز فرهنگی و تفریحی مختص بانوان.
– پیش
بینی ضبط و تکثیر کلاسهای آموزشی برای استفاده غیرحضوری علاقمندان .

تبصره
آیین
نامه اجرایی سیاستهای فوق را شورای اجتماعی وزارت کشور تهیه و دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی به دستگاههای ذی
ربط ابلاغ می
کند. نظارت بر اجرای آن نیز بر عهده هیئت نظارت و بازرسی شورای عالی انقلاب فرهنگی می
باشد.

رئیس جمهور و رئیس شورای عالی انقلاب فرهنگی- سید محمد خاتمی