(مصوب جلسات ۲۲۸ ، ۲۲۹ ، ۲۴۴ ، ۲۴۸ ،۲۵۱ ، ۲۵۲ ، ۲۶۴ ، ۲۶۹ ،۲۷۱ ،۲۷۲ ، ۲۷۳ ، ۲۷۷، ۲۸۱ ، ۲۸۴ و ۲۸۸ مورخ ۲۲/۸/۶۹، ۲۹/۸/۶۹، ۲۴/۲/۷۰، ۴/۴/۷۰، ۲۵/۴/۷۰، ۸/۵/۷۰، ۲۱/۸/۷۰، ۱۷/۱۰/ ۷۰،۸/۱۱/۷۰ ،۱۵/۱۱/۷۰ ، ۱۳/۱۲/۷۰، ۲۵/۱/۷۱ ، ۵/۳/۷۱ ،۲/۴/۷۱ ، ۱۳۷۱/۵/۲۰ شورای عالی انقلاب فرهنگی)
مقدمه:
پدیدآورنده و حافظ فرهنگ بشری مردم‌اند. اما این نقش اساسی گاه می‌تواند حرکات منظم، ناهماهنگ و پراکنده و گاه کاملاً منظم، منسجم، برنامه‌ریزی شده و هدایت یافته باشد.
در طول تاریخ بشری هرگاه دولتها و سازمانهای رسمی از مسیر فرهنگی مردم جدا افتاده و برای خویش سیر و سیاستی دیگر اعم از غیرمردمی و ضدمردم داشته اند بخصوص هرگاه مردم به دلائل متعدد جغرافیائی، اقتصادی، سیاسی، روحی و نظائر آن از تشکل و تعامل فرهنگی دور و پراکنده شده‌اند، فرهنگ لاجرم سیلان و جریان مطلوب و کمال یافته خویش را کم و بیش از دست داده و چه بسا به انقطاع و گسیختگی مبتلا شده است. دراین صورت انسان نتوانسته است از بار فرهنگی و بنیه عقلانی خویش در هیات اجتماع و به نحوی که مقتضای روح جمعی است حداکثر بهره‌برداری را بعمل آورد و در استحصال و استخراج ذخائر وجود در حد اعلا توفیق یابد ظهور انسان در هیات و حیثیت جمعی خویش بقدری مهم و موثر است که امام خمینی رضوان الله علیه در این باب می‌فرمایند:
اگر انسانها در کلمه مبارکه الله مجتمع شدند و همه بت ها را شکستند به همه مقصدهای عالی می‌رسند … ما تجربه کرده‌ایم …. که آنوقت که توجه به خدای تبارک و تعالی مجتمعاً نداشتیم ولو یکی یکی هم داشتیم نتوانستیم کاری انجام بدهیم..
در جهان امروز که نقش و نیروی اجتماعی فرهنگ نسبت به گذشته بمراتب افزونتر شده است ضرورت هماهنگی و همسوئی صاحبنظران و کارشناسان و برنامه‌ریزان هر کشور با نیازهای فرهنگی جامعه نیز بیشتر احساس می‌شود.
جامعه رشید جامعه‌ای است که بتواند نیازهای فرهنگی خویش را در رهگذر حیات و حرکت اجتماعی بازشناخته، از تظاهرات و تمایلات کاذب یا گذرا تفکیک کند و قدرت پاسخگویی به این نیازها و بهره گیری از آنها را در جهت رشد و کمال معنوی و مادی دارا باشد. شرط لازم برای تحقق چنین مطلوبی آنست که در هر کشور زمامداران اصول گرا و واقع گرا بتوانند به منظور همراهی با جریان عظیم و عمیق و اصیل فرهنگ در جامعه و حداکثر بهره‌گیری از دریای لایزال اراده و ایمان معنوی و الهی مردم بطور هماهنگ و همسو سیاستگزاری و برنامه‌ریزی کرده اهم محورهای لازم برای این حرکت را تشخیص داده و تعیین کنند.
سیاست فرهنگی در این جهت و در این مسیر است که تدوین می‌شود. سیاست فرهنگی در حقیقت همان توافق رسمی واتفاق نظر مسئولان و متصدیان امور در تشخیص، تدوین و تعیین مهمترین اصول و اولویتهای لازم الرعایه در حرکت فرهنگی است. سیاست فرهنگی را می‌توان اصول راهنمای کارگزاران فرهنگی و مجموعه علائم و نشانه‌هایی دانست که مسیر حرکت رانشان می دهد به عبارت دیگر نوعی دستورالعمل فرهنگی است که روشنگر حرکت است. بسیاری از نقاط کور و نکات مهم اما مبهم به مصداق اینکه گفته اند“ خود، راه بگویدت که چون باید رفت“ در حین حرکت و در اثنای کسب تجربه است که روشن خواهد شد. بنابراین سیاست فرهنگی درهمه موارد لزوماً گویای نکات بدیع و بی سابقه و غیرمکشوفه نیست:
معاهده ای است که سلسله ای از اولویتها و اصول و فروع یک حرکت فرهنگی را رسمیت می دهد و همفکری و همجهتی را با همکاری و هماهنگی توام می کند. میثاقی است ملهم از آرمانها و اعتقادات، ناظر بر تجربه ها و واقعیات. محدود به ظرفیتها و امکانات ، توجه به آینده اهداف بعید و قریب، که به هرحال در ظل و ذیل قانون اساسی قرار گرفته است.
مسئولان، متصدیان و همه مراجع و مراکز فرهنگی وابسته به دولت و نظام جمهوری اسلامی ایران، مجریان و مخاطبین سیاست فرهنگی کشور در درجه اول اند. سایر افراد و جمعیتها نیز لازم است با درجات و نسبتهای مختلفی که دارند و این امر از شان اجتماعی و نیز نوع و نحوه فعالیت فرهنگی آنها ناشی می‌شود به تناسب مورد با مواد و مفاد این سیاست، فرهنگی برخورد داشته و نقض کننده آن نباشد.
توجه به نکات ذیل در خصوص سیاست فرهنگی کشور ضروری است
– سیاست فرهنگی، سیاست انقلاب اسلامی است. انقلاب اسلامی بدین معناست که فرهنگ اسلامی در کلیه شئون فردی و اجتماعی کشور اصل و پایه و مبنا قرار گرفته است. بنابراین نباید فراموش کرد که انقلاب اسلامی حقیقتاً انقلاب فرهنگی است و اگر نگوئیم همه اختیارات و امکانات، قدر مسلم اینست که میتوانیم بگوییم بیشترین و مهمترین و عمده‌ترین تلاشها و توانمندیها باید برای تکامل و توسعه و تحرک فرهنگی در همه شئون فردی و اجتماعی به بهترین نحو صرف شود. اگر در قول و قرار شفاهی و کتبی، نود درصد راه حلها و درمانها را فرهنگی دانسته و ده درصد آن را غیرفرهنگی بدانیم اما عملاً این نسبت را معکوس کرده ده درصد امکانات و توانایی ها را به فرهنگ و نود درصد آن را به امور دیگر متوجه سازیم، در چنین حالتی از سیاست فرهنگی چندان نصیبی نخواهیم برد.
سیاست فرهنگی جمهوری اسلامی متخذ از جهان بینی و انسان‌شناسی اسلامی است و مبتنی بر مبانی و مفاهیمی از این قبیل است.
– حاکم بودن بینش توحیدی بر تمامی شئون و عرصه های حیات فردی و اجتماعی و نقش و تاثیر بنیادی اعتقاد به اصول و فروع دیانت مانند وحی، نبوت، امامت، عدالت، معاد، تبری و تولی در جامعه اسلامی
– جاودانگی وجود انسان و کرامت و شرافت ذاتی او به عنوان خلیفه الله و امانتدار خداوند، صاحب اراده و اختیار، دارای قدرت تعقل و انتخاب در جریان سرنوشت و نیز نقش عقل و تجربه در استمرار حرکت تکاملی وی
– برخورداری انسان از فطرت الهی که ریشه و منشاء رشد و خیر و صلاح او است
– همانندی و برابری انسانها در آفرینش و عدم تمایز بین رنگها و نژادها و صنوف دیگر انسانی و جهانشمول بودن پیام اسلام و دعوت انسانها به همکاری و تعاون همگانی در انجام کارهای نیک و انسانی
– سرنوشت مادی و معنوی بشر و قابلیت رشد و شکوفایی وی در همه وجوه و زمینه های فردی و اجتماعی، مادی و معنوی، جسمی و روحی، عقلی و عاطفی و ملازمه این وجود با یکدیگر
– خیرخواهی، کمال‌جویی، آرمانخواهی، ظرفیت علمی نامحدود و کشش فطری انسان به سوی علم و دانایی، جمال و زیبائی، تقدیس و پرستش و خیر اخلاقی
– زایندگی و قدرت ایمان در خلق ارزشهای معنوی و فضایل اخلاقی و ایجاد روحیه استقلال، حریت، عزت نفس و تحکیم مناسبات انسانی در جامعه
– تربیت پذیری آدمی و به فعلیت درآمدن استعدادها و خلاقیتهای وی در طریق پی ریزی بنای جامعه ای موحد، عدالت خواه، دانش طلب، متکی بر جهاد و اجتهاد ، متصف به اعتدال و واقع بینی و نیز بهره‌مند از مباحثات و مبادلات فکری ، نقادیها و تحقیقات علمی، عبرت آموزیها و تجربه اندوزیهای تاریخی
– اصالت ارزشهای معنوی و فضائل اخلاقی در جامعه اسلامی و جایگاه والای تقوی ، علم و جهاد در تعیین مرتبه کرامت و فضیلت انسانها
– تاثیرپذیری انسان از عوامل مثبت و منفی محیط اجتماعی و آفات و موانع فرهنگی آن و مسئولیت نظام اسلامی در سالم سازی محیط ، تحقق قسط و عدل ، تامین حق مشارکت مردم در همه امور باتوجه به لزوم زدودن علل و عوامل زمینه ساز کفر و نفاق ، فقر و فساد ظلم و استبداد ، سلطه و استکبار
اندیشه ها و دیدگاه های و فتاوی حضرت امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه) بعنوان بهترین شاخص و معرف اسلام ناب محمدی(ص) و تمییز آن از انواع و اشکال مختلف اسلام نمایی در داخل و خارج کشور، بر سیاست فرهنگی نظام جمهوری اسلامی ایران حاکم است.
دایره معانی و مصادیق کلماتی که در متن مصوبه سیاست فرهنگی بکار رفته محدود به حدودی است که از مبانی اسلامی و دینی مجسم در خط فکری و فقهی امام و وصایای گرانقدر الهی سیاسی ایشان سرچشمه می گیرد. بنابراین اگر در سلسله کلمات و جملات این متن، متشابهات و مبهماتی باشد، محکماتی نیز هست که ارجاع آن به این، گره گشای مشکل خواهد بود.
اندیشه‌ها و دیدگاههای امام در عرصه های عرفانی ، فرهنگی و هنری همانند عرصه های سیاسی اقتصادی و اجتماعی ، راهنما و راهگشاست و بر سیاست فرهنگی و هنری کشور پرتوافکن خواهد بود. آنچه امام درباره انواع موسیقی، فیلم، سریال، ورزش و امور دیگری از این قبیل فرموده اند تابلو راهنماست.
کلام و پیام آن بزرگمرد در باب فکر و فرهنگ بر صحیفه دلها و کتیبه جانها نقش شده است
“فرهنگ مبداء همه خوشبختیها و بدبختیهای یک ملت است “ خروج از فرهنگ بدآموز غربی و نفوذ و جایگزین شدن فرهنگ آموزنده اسلامی، ملی و انقلاب فرهنگی در تمام زمینه ها در سطح کشور آنچنان محتاج تلاش و کوشش است که برای تحقق آن سالیان دراز باید زحمت کشید “ خطر تحجرگرایان و مقدس نماهای احمق ،… کم نیست “ در جمهوری اسلامی جز درمواردی که اسلام و حیثیت نظام درخطر باشدآنهم با تشخیص موضوع از طرف کارشناسان دانا هیچکس نمی‌تواند رای خود را بر دیگری تحمیل کند.. ما اگر توانستیم نظامی بر پایه های نه شرقی و نه غربی واقعی و اسلام پاک و منزه از ریا و خدعه و فریب را معرفی نماییم انقلاب پیرو شده است . راه اصلاح یک مملکت فرهنگ آن مملکت است اصلاح باید از فرهنگ شروع شود. امیدواریم بشر به رشدی برسد که مسلسلها را به قلم تبدیل کند . آنقدری که قلم و بیان در خدمت بشر بوده است مسلسلها نبوده اند … اسلام هم که امر فرموده است جهاد بکنند . .. اساس بر اینست که دفاع از حق بکنند و حق را و علم را جانشین مسلسل بکنند . تبلیغات که همان شناساندن خوبی ها و تشویق به انجام آن و ترسیم بدیها و نشان دادن راه گریز و منع ازآن از اصول بسیار مهم اسلام عزیز است . چهارچوب اسلام ناب محمدی (ص) که در ترسیم قهر و خشم و کینه مقدس و انقلابی علیه سرمایه داری غرب و کمونیسم متجاوز شرق است ونیز راه مبارزه علیه ریا و حیله و خدعه را به مردم و بخصوص جوانان سلحشورمان نشان دهید این مسئله که نظام در اهداف خود جدی است و در صورت به خطر افتادن ارزشهای اسلامی با هر کس در هر موقعیت قاطعانه برخورد می‌نماید باید بعنوان یک اصل خدشه ناپذیر برای تمامی دست اندرکاران و مردم تبلیغ گردد.
– قانون اساسی به عنوان مظهری دیگر از بینش فرهنگ اسلامی و جلوه ای دیگر از افکار و اندیشه های امام و رهبر، الهام بخش و استحکام بخش سیاست فرهنگی است . مفاد قانون اساسی خصوصاً آنچه در اصول دوم و هچنین هفتم تا سی‌ام در باب فرهنگ و لوازم اجتماعی و سیاسی آن آمده است وبه عبارت دیگر رهنمودهایی که درباره مسائل و موضوعاتی از قبیل فضایل اخلاقی، کرامت انسانی، آزادی استقلال تجارب بشری ، تتبع و ابتکار، آگاهیهای عمومی ، مشارکت مردمی ، امر به معروف و نهی از منکر و نظائر آن ذکر شده است ، بر سیاست فرهنگی کشور حاکم بوده و خواهد بود – “سیاست “ فرهنگی به معنای عام و عرفی آن مجموعه ای از اهداف، مبانی . اصول ، اولویتها و خط مشی اجرای را شامل می‌شود، هر چند به معنای خاص فقط قسمت اخیر را به ذهن متبادر می سازد.
اهداف :
اهداف کلی فرهنگی در نظام جمهوری اسلامی و نیز اهدافی که غرض و غایت تدوین این مجموعه را تحت عنوان سیاست فرهنگی مشخص می سازد به شرح ذیل است :
الف : اهداف فرهنگی جمهوری اسلامی
۱- رشد وتعالی فرهنگ اسلامی انسانی و بسط پیام و فرهنگ انقلاب اسلامی در جامعه جهان
۲- استقلال طلبی و زوال مظاهر منحط و بانی نادرست فرهنگهای بیگانه و پیراسته شدن جامعه از آداب و رسوم و منحرف و خرافات
۳ – به کمال رسیدن قوای خلاقه و شایسته وجود آدمی در همه شئون و به فعالیت درآمدن استعدادات خداداده و استحصال دفائن عقول و ذخائر وجودی انسان
۴ – آراسته شدن به فضائل اخلاقی وصفات خدایی در مسیر وصول به مقام انسان متعالی
۵ – تحقیق کامل انقلاب فرهنگی درجهت استقرار ارزشهای مورد نظر اسلام وانقلاب اسلامی در زندگی جمعی و فردی و نگاهبانی از آنها و استمرار حرکت فرهنگی برای رسیدن به جامعه مطلوب
۶ – درک مقتضیات و تحولات زمان ونقد و تنقیح دستاوردهای فرهنگی جوامع بشری و استفاده از نتایج قابل انطباق با اصول و ارزشهای اسلامی
ب : اهداف سیاست فرهنگی
۱- تعیین وتدوین اصول راهنماو اولویتهای لازم الرعایه در حرکت فرهنگی کشور و رسمیت دادن به آن ، با الهام از آرمانها و اعتقادات ، با توجه به ظرفیتها و واقعیات و با بهره گیری از تجربیات داخلی و جهانی و امکانات و ابزارهای مختلف ومناسب
۲- ایجاد وحدت رویه وهماهنگی فرهنگی در میان دستگاه‌های مختلف نظام جمهوری اسلامی و بسیج امکانات ، تلاشها و برنامه‌های فرهنگی در جهت پاسخگویی به نیازهای فرهنگی جامعه و هدایت تلاشها و نیازهای موجود
۳- تکیه وتاکید بر آرمانها و ارزشهای معنوی وفرهنگ اسلامی وحفظ وترویج فرهنگ و بسیج تقویت روحیه و ایثار و فداکاری در راه ارزش های مقدس اسلامی باتوجه به لزوم درک مقتضیات وتحولات زمان و همچنین تقویت نقاط قوت و رفع نقاط ضعف و مهیاشدن برای مواجهه صحیح و همه جانبه با ضرورتها و تحولات
۴- تمهید و تدارک لازم درجهت همسویی وعدم مغایرت طرحها و برنامه‌های اقتصادی ، اجتماعی و غیرفرهنگی اما دارای نتایج فرهنگی ، با سیاست فرهنگی کشور
۵- تسهیل و تقویت امور برنامه‌ریزی ،نظارت و ارزیابی فرهنگی در عین حمایت از تعدد ، تنوع و آزادی فعالیتهای فرهنگی مردمی ، مبادله و مرابطه فرهنگی میان بخشهای دولتی و غیردولتی در جهت افزایش تحرک، جهاد و اجتهاد فرهنگی ، ارتقاء دانش و آگاهی عمومی و اعتلای روحیه ، تتبع ،تحقیق و ابتکار
ج: اصول سیاست فرهنگی
اصول سیاست فرهنگی کشور که راهنمای مسئولان و مدیران و برنامه‌ریزان و کارگزاران فعالیتهای فرهنگی خواهد بود بدین شرح است:
۱- بازشناسی و ارزیابی مواریث و سنن تاریخی و ملی در عرصه های مختلف دینی ، علمی ، ادبی و هنری و فرهنگ عمومی ، و نگاهبانی از مآثر و مواریث اسلامی و ملی و حفظ و احیاء دستاوردهای مثبت و ارزشمند تمدن اسلام در ایران
۲- شناخت جامع فرهنگ و مدنیت اسلام و ایران و ترویج اخلاق و معارف اسلامی و معرفی شخصیتها و عظمتهای تاریخ اسلام و ایران
۳- ارتباط فعال با کشورها و ملتها و تحکیم پیوند مودت و تقویت همبستگی با مسلمانان و ملل دیگر جهان
۴- شناخت فرهنگ و تجربه‌های بشری و استفاده از دستاوردهای علمی و فرهنگی جهانی با بهره گیری از کلیه روشها و ابزارهای مفید و مناسب
۵- تحکیم وحدت ملی و دینی باتوجه به ویژگیهای قوی و مذهبی و تلاش در جهت حذف موانع وحدت
۶- تلاش مستمر در جهت رشد علمی و فرهنگی وفنی جامعه و فراگیرشدن امر سواد و تعلیم و تربیت
۷- اهتمام به امر زبان و ادبیات فارسی و تقویت و ترویج و گسترش آن
۸- بسط زمینه های لازم برای شکوفایی استعدادها و خلاقیتها وحمایت از ابتکارات و ابداعات
۹- پاسداری از حریت و امنیت انسان در عرصه های گوناگون فرهنگی، سیاسی، قضایی و اقتصادی
۱۰- فراهم ساختن شرایط و امکانات کافی برای مطالعه و تحقیق و بهره گیری از نتایج آن در همه زمینه ها
۱۱- تقویت تفکر و تعقل و قدرت نقادی و انتخاب در عرصه تلاقی و تضارب افکار
۱۲- “مقابله با خرافات و موهومات ، جمود و تحجر فکری ، مقدس مآبی ، و ظاهرگرائی و مقابله با افراط در تجددطلبی و خودباختگی در برابر بیگانگان تحت شعار واقع گرایی“
۱۳- ترویج روحیه قیام به قسط و عدالت اجتماعی
۱۴- ارزش دادن به کار و اهمیت بخشیدن به تلاش و کوشش در جهت استقلال و خوداتکایی در عین التزام به کفاف ، قناعت و مبارزه با روحیه اتراف و اسراف و تبذیر
۱۵- پرورش روح و جسم با اهتمام همه جانبه به امر ورزش و تربیت بدنی به عنوان یک ضرورت مهم اجتماعی
۱۶- تقویت واحیاء و معرفی هنر اصیل و سازنده در تمامی عرصه ها و زمینه های سازگار با روح تعالیم اسلامی
۱۷- اهتمام و اقدام همه جانبه به منظور شناخت نیروها و نیازها و مقتضیات جسمی و روحی نسل جوان کشور و فراهم آوردن زمینه های مناسب و مساعد برای تکامل وتعالی شخصیت علمی و عقیدتی جوانان و مسئولیت پذیری و حضور مستقیم و مشارکت هرچه بیشتر آنان درعرصه های مختلف حیات فردی و اجتماعی
۱۸- تقویت شخصیت وجایگاه واقعی زن مسلمان به عنوان مادر و ترویج و فراهم آوردن زمینه‌های لازم برای ایفای نقش و رسالت اساسی خود به عنوان “مربی نسل آینده“ و اهتمام به مشارکت فعال زنان در امور اجتماعی، فرهنگی ، هنری وسیاسی و مبارزه با بینش ها و اعتقادات نادرست در این زمینه
۱۹- گسترش زمینه مشارکت و مباشرت مردم در امور فرهنگی ، هنری ، علمی و اجتماعی و همچنین حمایت از فعالیتها و اقدامات غیردولتی به منظور همگانی شدن فرهنگ و توسعه امور فرهنگی با نظارت دولت
۲۰- اتخاذ سیاستهای ایجابی و مثبت در امور فرهنگی ، هنری ، اجتماعی و ایجاد مصونیت
برای افراد و جامعه ، و اهتمام به جاذبه و رحمت و جامع نگری و دوراندیشی و شور و مشورت و پرهیز از خشونت و شتابزدگی و یکسونگری و استبداد رای
۲۱- آموزش و تشویق برای تقویت روح اجتماعی و مقدم داشتن مصالح جمعی بر منافع فردی، احترام گذاشتن به قانون و نظم عمومی به عنوان یک عادت و سنت اجتماعی و پیشقدم بودن دولت در دفاع از حرمت قانون و حقوق اشخاص
۲۲- تلاش برای شناخت ومعرفی ارکان هویت اصلی و ملی به منظور این هویت و همچنین به منظور استحکام و استمرار استقلال فرهنگی
۲۳- گسترش روحیه نقد و انتقاد پذیری وحمایت از حقوق فردی و اجتماعی برای دعوت به خیر و همگانی شدن امر به معروف و نهی از منکر بر مبنای حکمت، موعظه حسنه، شرح صدر و جدال به آنچه احسن است
۲۴- توسعه و اعتلای تبلیغات فرهنگی وهنری به نحو مناسب به منظور ترویج و تحکیم فضایل اخلاقی
۲۵- توجه به فرهنگ و هنر روستا به منظور بالابردن سطح فرهنگی در روستاها و همچنین تقویت خلاقیت های اصیل و باارزش روستائی و عشایری
د: منبهات در سیاست فرهنگی
۱- تلقی نادرست از زهد و ترک دنیا بصورتی که مغایر با تحرک و رشد و آینده نگری و پیشرفت اجتماعی باشد
۲- بی اعتنایی به نظم عمومی و بدیبنی تاریخی که نسبت به دولت وجود داشته است
۳- تصور مغایربودن شریعت اسلامی با هرگونه نوآوری و مبانیت داشتن تقوا و تعهد با تخصص
۴- مخفی شدن فساد عقیده و اخلاق
۵- گرایش به راه حلهای شتابزده و خشونت آمیز درمورد مشکلات اجتماعی و معضلاتی که نیازمند به تحقیق و تدبیر است
۶- تشبت به شرع برای فرار از قانون و بالعکس
۷- توجیه تخلف از نظم اجتماعی به بهانه عدم سوء نیت
۸- خودداری از قدرشناسی اجتماعی به بهانه پاداش اجتماعی و توقع ایثار
۹- عدم توجه کافی به مراتب خصائل مختلف انسانها و خوب یا بد دانستن آنان بطور مطلق
۱۰- عدم توجه به نقش عوامل و مسائل اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و محیطی در اصلاح جامعه و اکتفاکردن به وعظ و نصیحت در هدایت و تربیت دینی و اجتماعی
۱۱- مدون نبودن فلسفه سیاسی و نظریه مدیریت در جامعه با وجود مبادی و مواد اولیه لازم در منابع فقه اسلامی
۱۲- برداشت نادرست از بعضی مفاهیم دینی
۱۳- تحت الشعاع قرارگرفتن حق در مقابل شخصیت
۱۴- رواج بعضی خرافات در پوشش سنن قومی یا عقاید دینی
۱۵- نقد ظاهری سنتهای خودی با تمسک به ظواهر ، سنتها و افکار بیگانه
۱۶- ریاکاری ، نفاق ، تملق و خطر گسترش آن بصورت اخلاق اجتماعی
۱۷- پرده دری، حرمت‌شکنی، قانون‌شکنی و جوسازی به عنوان یک وظیفه دینی یا حرکت انقلابی
۱۸- سوءظن به مردم و میل به تجسس در زندگی شخصی آنان و تفسیر نادرست اعمال آنها و متهم کردن آنان
۱۹- بی اعتنایی به امور و ارزشهای ملی در جامعه و نیز بی‌حرمتی به فرهنگ و سنن اقوام و ملل دیگر
۲۰- نهی از منکر با توسل به منکرات دیگر
۲۱- بی توجهی نسبت به ارزشهای معنوی، مبانی و مواضع اصولی و غفلت از فریضه دینی – اجتماعی امر به معروف و نهی از منکر
۲۲- کار خود را ملاک خوب و بد دانستن و قوانین را بنا بر رای خود تفسیر و اجرا کردن و در مقابل کسی مسئول نبودن
۲۳- غفلت از سوابق غربزدگی و ریشه‌های التقاط و عدم توجه کافی به حل مسائل عصر با رجوع به معارف دینی و مطرح نبودن شیوه های درک و فهم فرهنگهای دیگر و طرق ارتباط با آنها
۲۴- عوام‌زدگی و عوام‌فریبی با تکیه بر باورها، عادات و شیوه‌های نادرست رایج در جامعه به نام طرفداری از محروم یا دفاع از دیانت
۲۵- عدم اهتمام به تعاطی افکار و تبادل آراء و تمسک به روشهای غیرمنطقی در برخورد با افکار دیگران و ترجیح راه حلها و برخوردهای سلبی در موارد غیرضروری
۲۶- بازخواست نکردن ازکسانی که قوانین را بنا بر رای خود تفسیر و اجرا می کنند
هـ: خط مشی فرهنگی که به منظور اجرای اصول سیاست فرهنگی با عنایت به فصول اهداف مبانی و منبهات تنظیم شده و نشان دهنده “اولویت ها و سیاستهای کلی“ “سیاستهای اجرائی“ و همچنین تعیین کننده “ مراکز نظارت ، اجرا و هماهنگی، می‌باشد از این قرار است:
اولویتها و سیاستهای کلی
۱- اولویت دادن به کودکان و نوجوانان و جوانان درکشور
۲- اولویت دادن به کشورها و مجامع اسلامی و ایرانیان در خارج از کشور
۳- اهتمام بیشتر به کشف استعدادها و خلاقیتهای فرهنگی و هنری و آموزش و تربیت نیروی انسانی
۴- حمایتهای معنوی و مادی از مراکز و فعالیتهای فرهنگی و هنری و تامین اجتماعی ازباب فرهنگ و هنر و تشویق آنان به آفرینشها و ابداعات فرهنگی و هنری
۵- اولویت دادن به اعتلای مقام زنان در سطح کشور باتوجه به مکانت والای زن و نقش اساسی زن مسلمان در تحکیم مبانی خانواده و برنامه‌های اجتماعی، فرهنگی، علمی و هنری
۶- ایجاد زمینه های مناسب جهت بهره‌گیری مطلوب و متعادل فرهنگی وهنری از اوقات فراغت و تفریح
۷- افزایش ظرفیت های مراکز فرهنگی با لحاظ نمودن رشد جمعیت کشور
۸- تشویق سرمایه گذاری و مشارکت مردم و هدایت انگیزه های معنوی آنان درجهت تامین نیازهای بخش فرهنگ و هنر و ایجاد تسهیلات لازم در این زمینه و تضمین حقوق سرمایه گذاران
۹- کمک به تامین مواد اولیه و تقویت صنایع تولید مواد و ملزومات فرهنگی و هنری
۱۰- سازماندهی بازار و ترویج محصولات فرهنگی و هنری و اصلاح شبکه های توزیع
۱۱- توجه به بازسازی، نوسازی، تجهیز و توسعه ظرفیتهای تاسیسات و مراکز فرهنگی و هنری موجود و استفاده از تکنولوژی جدید و ارتباط جمعی و بهره‌برداری حداکثر از آن
۱۲- تمرکز در سیاست‌گذاری، عدم تمرکز در امور اجرائی و هماهنگی تشکیلات و فعالیتهای فرهنگی و هنری
۱۳- تقویت ظرفیتهای پژوهشی و نظام آماری و اطلاعاتی برای برنامه‌ریزی و ارزشیابی فعالیتهای فرهنگی
۱۴- سازماندهی و بهره‌برداری مطلوب از امکانات و تاسیسات فرهنگی و هنری نهادهای دولتی غیرفرهنگی و جلوگیری از دوباره کاریها در امور غیرضروری
۱۵- تقویت ارتباط مناسب و مکمل میان بخش فرهنگی و بخش آموزش کشور، بویژه در زمینه تربیت نیروی انسانی و گسترش فعالیتهای فرهنگی و هنری در مراکز آموزشی
۱۶- اختصاص دادن درآمدهای حاصل از خدمات و تولیدات فرهنگی و هنری و استفاده از آن در بازسازی و توسعه بخش فرهنگ و اطلاع رسانی
۱۷- آموزش متسمر نیروی انسانی و مدیران شاغل در بخش فرهنگ فرهنگ و هنر
۱۸- تاسیس مجتمع های فرهنگی، هنری ، سینمایی و شبکه های توزیع و فروش زنجیره‌ای در سراسر کشور به منظور عرضه سریع و ارزان محصولات و تولیدات فرهنگی و هنری
۱۹- ایجاد، تقویت و تجهیز کتابخانه های عمومی، سالنهای سینما، تالارهای نمایش، نگارخانه‌ها، موزه‌های هنری به تناسب جمعیت
۲۰- تقویت و ایجاد مراکز و تاسیساتی مانند هنرستانها، فیلم‌خانه‌های ملی، لابراتور و مراکز سینمائی کشور، استودیوهای بزرگ ضبط موسیقی ایرانی، شهرک سینمائی، فرهنگستان علوم (گروه هنر) و شبکه سراسری خانه‌های فرهنگ و موزه
۲۱- هدایت و ترویج و آموزش عمومی هنر و ادبیات بویژه هنرهای سنتی ملی و اسلامی و برگزاری جشنواره ها و مسابقات منطقه‌ای و سراسری با اختصاص جوایز و پاداشهای مناسب
۲۲- کمک به افزایش تولید سینمایی و هنری و نیز نمایش فیلم و اجرای تئاتر در مراکز آموزشی کارگری و کارمندی به منظور همگانی کردن فرهنگ و استفاده از انواع آموزشهای تخصصی دولتی و آزاد
۲۳- کمک به ایجاد کانونهای مخصوص نویسندگان و هنرمندان و مترجمان و روزنامه نگاران و خبرنگاران و تقویت جریانها و تشکلهای متعهد
۲۴- وضع مقررات لازم برای حمایت قانونی از آثار و تولیدات فرهنگی، علمی و هنری
۲۵- کمک به توسعه ارتباطات سازنده میان هنرمندان و نویسندگان و محققان داخلی وخارجی
۲۶- تشکیل و تقویت و تجهیز مراکز اطلاعات فرهنگی و هنری و مراکز حفظ و تنظیم اسناد، مدارک و شناسنامه‌های فرهنگی و هنری
۲۷- ایجاد و تقویت مجتمع های پژوهشی و تحقیقات کاربردی در زمینه ها و بخشهای مختلف فرهنگی
۲۸- پژوهش در فرهنگ عامه و گویشهای مختلف و جایگزین کردن لغات و اسامی مناسب فارسی
۲۹- توسعه و تقویت کرسی های زبان وادبیات فارسی در مراکز علمی و دانشکده های داخل و خارج از کشور و نیز تقویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی و پاکسازی اماکن از واژه ها و اسامی بیگانه
۳۰- ذکر تاریخ هجری در مورد حوادث جهان اسلام و ایران پس از اسلام و نیز در موارد ضرورت ذکر تاریخ میلادی تاریخ هجری در کنار آن نیز آورده شود.
امکانات
۳۱- تعیین جایگاه مناسب برای بخش فرهنگ درنظام بودجه ریزی کشور و تخصیص اعتبارات بنحوی که ثبات مالی لازم برای برنامه‌ریزی دراز مدت فراهم شود و فعالیتها و برنامه‌های فرهنگی تابع تغییرات بودجه جاری کشور نباشد
۳۲- استفاده از امکانات بانک ها و صندوقهای قرض الحسنه در جهت تامین اجتماعی نویسندگان، هنرمندان و محققان امور فرهنگی و هنری و اختصاص صندوق وام و بیمه ویژه
۳۳- برقراری مقررات لازم به منظور تخفیفها و معافیت های ویژه مالیاتی و گمرکی برای همه دست اندرکاران امور فرهنگی و هنری و استفاده از خدمات عمومی و امکانات اولیه توسط آنان و توسعه صادرات آثار فرهنگی هنری و ایجاد بازار آثار هنری در داخل وخارج به منظور بهره گیری معنوی و ایجاد منابع درآمد
۳۴- افزایش امکانات فرهنگی و هنری مناسب در مساجد ، حسینیه ها ، تکایا ، انجمن ها ودفاتر و مراکز فعالیت های مذهبی و تبلیغی به معنای اخص
۳۵- حمایت از فعالیتهای فرهنگی و هنری مراکز مذهبی و تبلیغی در جهت سایست فرهنگی کشور و افزایش میزان بهره گیری مناسب از ظرفیتها و امکانات موجود آنها
۳۶- اختصاس بخشی از تبلیغات شهری برای طرح مسائل و موضوعات فرهنگ عمومی در مورد محیط زیست ، بهداشت ، جمعیت ، مهاجرت ، تولید ، نظم ، قانون ، مصرف و نظائر آن
۳۷- حمایت از مطبوعات و کمک به گسرتش و ارتقاء کمی و کیفی مطبوعات و دستیابی آنها به شیوه های مطلوب و جامع در انتشار اخبار و مطالب و نظرات منطقی مختلف با رعایت استقلال و آزادی در چهارچوب قوانین و نیز توسعه و تقویت فعالیت آنها در داخل و خارج کشور
۳۸- توسعه، تقویت و تجهیز خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران
۳۹- تاسیس و تقویت مرکز آموزش عالی تربیت نیروی انسانی لازم برای وسائل ارتباط جمعی همچنین تاسیس و تقویت نمایندگی های مطبوعاتی و وسائل ارتباط جمعی در خارج کشور به منظور بهره گیری از تجربه ها و تحقیقات داخلی و خارجی در عرصه فعالیتهای خبری و تبلیغی
۴۰- افزایش پوشش جمعیتی و جغرافیائی صدا و تصویر شبکه های استانی ، کشوری و برون مرزی و نیز افزایش و ارتقاء کمی و کیفی برنامه‌های صداوسیما متناسب با نیازهای تبلیغی و فرهنگی انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی ایران
۴۱- تقویت واحد مرکزی خبر با بهره گیری لازم از دانش فنی جدید و انتخاب شیوه های موثر و متنوع تبلیغاتی با توجه به اصول و ارزشهای اسلامی و انسانی
دانشگاه
۴۲- بهره گیری از نظریات وتجربه های مسئولان ، دانشمندان ، استادان و دانشجویان در زمینه امور فرهنگی ، هنری و وسائل ارتباط جمعی و جهت دادن به پایان نامه‌ها و رساله های دانشجویان در زمینه تحقیقات و پژوهشهای فرهنگی مورد نیاز تاریخ انقلاب اسلامی و دفاع مقدس
۴۳- جمع‌آوری اسناد وآثار انقلاب اسلامی و تدوین و تکمیل تاریخ انقلاب
۴۴- تاسیس و تقویت موزه های بزرگ و کوچک جنگ در مرکز و مناطق کشور و ساختن بناهای یادبود و حفظ اسناد و آثار و نیز تدوین و تکمیل تاریخ دفاع مقدس.
زیارت و سیاحت
۴۵- توسعه ایرانگردی وجهانگردی وتولید مواد فرهنگی وهنری لازم برای معرفی مناطق زیارتی و سیاحتی ایران و برنامه‌ریزی در زمینه جذب مسافرین خارجی و سیروسفر داخلی با افزایش بهره‌وری از امکانات زیارتی، سیاحتی و تفریحی کشور، با رعایت قوانین و ارزشهای مقدس انقلاب به منظور شناسایی فرهنگ و تمدن اسلام و ایران روابط خارجی
۴۶ – ایجاد و تحکیم ارتباط میان فرهنگستانهای جمهوری اسلامی ایران با سایر فرهنگستانها و گسترش انجمن های فرهنگی در ارتباط با سایر کشورها و تاسیس و تقویت مراکزی مانند رایزنی فرهنگی، دانشگاه بین‌الملل اسلامی و مرکز تحقیقات فرهنگی بین‌الملل
۴۷ – استفاده از مراکز علمی و فرهنگی غیررسمی و فعال در خارج با بهره گیری از تجارب نمایندگی های جمهوری اسلامی ایران در کشورهای دیگر و تامین حضور فعال و موثر جمهوری اسلامی ایران در صحنه های فرهنگی جهان بخصوص حج و اماکن مذهبی و افزایش تولیدات فرهنگی و هنری برای خارج از کشور
۴۸ – ارسال گروهها و مواد و امکانات فرهنگی و هنری برای نقاط مختلف جهان و تجهیز نمایندگی های فرهنگی ایران در جهت گسترش و افزایش حضور فرهنگی ، هنری ، تبلیغی ، خبری و مطبوعاتی جمهوری اسلامی ایران در صحنه بین‌الملل
سازمانها و مراکز نظارت ، اجراء و هماهنگی
۴۹ – مسئولیت نظارت و ایجاد هماهنگی‌های لازم در اجرای اصول سیاست فرهنگی برعهده شورای عالی انقلاب فرهنگی است که تحت ریاست رئیس جمهور انجام می گیرد.
۵۰ – وزارتخانه‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش، فرهنگ و آموزش عالی، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی وزارت امور خارجه و سازمانهای صداوسیما و تربیت بدنی، بطور اخص مجریان سیاست فرهنگی نظام جمهوری اسلامی ایران می‌باشند.
تبصره الف – دستگاه‌های مزبور موظفند هر شش ماه یکبار گزارش عملکرد خود را در اجرای سیاستهای فرهنگی به دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تسلیم کنند.
تبصره ب ـ سازمان برنامه وبودجه وسایر دستگاه‌هایی که اجرای سیاست فرهنگی به نحوی با آنها ارتباط پیدا میکند یا منوط به پشتیبانی آنها است موظف به همکاری و ایجاد تسهیلات لازم برای تحقق سیاست فرهنگی نظام می‌باشند.
تبصره ج – مراکز و دستگاه‌های فرهنگی و تبلیغاتی که به نحوی از بودجه دولتی و امکانات عمومی استفاده می کنند موظفند فعالیتهای فرهنگی خود را در چهارچوب سیاست فرهنگی کشور انجام دهند.
[تأسیس مرکزی برای دریافت گزارش عملکرد دستگاه‌های مشمول اصل ۵۰ اصول سیاست فرهنگی کشور]
اصول سیاست فرهنگی طی جلسات متعدد مورد بحث و بررسی قرار گرفته و نهایتاً در جلسه شماره ۲۸۸ شورایعالی انقلاب فرهنگی مورخ ۱۳۷۱/۵/۲۰ به تصویب نهائی رسید.
دیدگاه شما