آیین‏‌نامه استانداردهای اجرایی طرح‌های عمرانی

هیئت وزیران در جلسه مورخ ۵۲/۰۴/۳۰ بنا به پیشنهاد شماره ۴۲۱ د تا /۳۶۶۴ مورخ ۵۲/۰۴/۰۳ سازمان برنامه و بودجه و باستناد ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه آیین
نامه استانداردهای اجرائی طرح‌های عمرانی را بشرح پیوست تصویب نمودند.

وزیر مشاور و معاون اجرائی نخست وزیر ـ‌ هادی هدایتی

فصل اول – تعاریف و منظور

ماده ۱ـ معیارها و استانداردها و همچنین اصول کلی و شرائط عمومی قراردادهای مربوط به طرح‌های عمرانی موضوع ماده ۲۳ قانون برنامه و بودجه کشور از نظر سهولت مراجعه بطور خلاصه و بدون آنکه محدودیتی ایجاد نماید استانداردهای اجرائی طرح‌های عمرانی نامیده می‌شود.

ماده ۲ـ اصطلاحات دیگری که در این آیین
نامه بکار رفته طبق تعاریف مندرج در قانون برنامه و بودجه می‌باشد.

ماده ۳ـ منظور از تعیین استانداردهای اجرائی طرحهای عمرانی ایجاد یک نظام فنی واجرائی برای این طرحها است بنحوی که هدفهای زیر تامین گردد:

الف ـ بالا بردن کیفیت اجرائی طرحها

ب ـ دقیق‌تر و گویاتر نمودن اسنادو مدارک و مشخصات و نقشه‌های اجرائی

پ ـ کاهش هزینه‌های اجرائی

ت ـ جلوگیری از صرف هزینه‌های زائد

ث ـ استفاده بهتر و مؤثرتر از نیروی انسانی موجود.
ج ـ سریعتر کردن گردش انجام مطالعات و تهیه نقشه‌ها و مشخصات
چ ـ احتراز از تهیه مکرر نقشه‌ها و مشخصات و جزئیاتی که ممکن است بصورت تیپ قابل تهیه باشد.
ح ـ یکنواخت نمودن رویه‌های اجرائی
خ ـ فراهم نمودن زمینه و شرایط لازم برای تولید انبوه (Mass Production) ملزومات و مصالح و اجزاء ساختمانی مورد نیاز طرحها.

فصل دوم – نحوه تهیه استانداردهای اجرائی طرحهای عمومی

ماده ۴ـ سازمان موظف است در تهیه استانداردهای اجرائی طرحهای عمرانی بنحوی عمل نماید که از مجموع مفاد قوانین و آیین
نامه‌ها و همچنین دستورالعمل‌هائی که طبق این آیین
نامه تهیه و ابلاغ می‌شود مجموعه‌هائی در جهت نظام فنی و اجرائی تدوین گردد بطوری که این مجموعه‌ها بتدریج بصورت زبان مشترک فنی و اجرائی بین دستگاههای اجرائی و مؤسسات مشاور و پیمانکاران و سازندگان و سایر عوامل اجرائی در آید.

ماده ۵ ـ سازمان به پیشنهاد دستگاههای اجرائی و یا به تشخیص خود و بنا برضرورت و با توجه به اولویت‌ها مواردی را که باید درباره آنها معیار، استاندارد، نقشه تیپ، ضوابط فنی، دستورالعمل فنی و یا اصول کلی و شرایط عمومی قرارداد و یا هر اقدامی را که برای تحقق هدفهای مشروح در ماده ۳ لازم باشد تعیین خواهد نمود.

ماده ۶ ـ پس از تعیین مورد واعلام آن به دستگاههای مربوط سازمان ترتیب لازم برای تهیه پیش نویس آن مورد را با استفاده از کارشناسان خود و یا کارشناسان دستگاههای اجرائی مربوط و یا مؤسسات بخش خصوصی خواهد داد.
سازمان هر پیش نویس را که بدین طریق تهیه شده پس از اخذ نظر از دستگاههای ذیربط و در صورت لزوم از مؤسسات و دستگاهها و یا کارشناسان صاحب نظر، در کمیته‌های کارشناسی خاص که بدین منظور از کارشناسان خبره تشکیل میدهد مطرح و پس از کسب نظر اصلاحی کمیته کارشناسی متن نهائی را آماده و با توجه به مواد ۷ و ۸ این آیین
نامه دستورالعمل لازم را تهیه نموده و پس از تائید رئیس سازمان به دستگاههای اجرائی و مهندسان مشاورو پیمانکاران و مؤسسات ذیربط ابلاغ خواهد نمود.

فصل سوم ـ انواع دستورالعمل و نحوه ابلاغ

ماده ۷ـ دستورالعملهای موضوع این آیین
نامه به سه گروه بشرح زیر تقسیم می‌شود:

بند ۱ـ گروه اول دستورالعملهائی که رعایت کامل مفاد آن از طرف دستگاههای اجرائی و مهندسان مشاور و پیمانکاران و عوامل دیگر ضروری است (نظیر فرم ضمانت نامه‌ها، فرم پیمانها، استانداردهای فنی، تجزیه واحد بها و غیره)

بند ۲ـ گروه دوم دستورالعملهائی که بطور کلی وبرای موارد عادی تهیه میگردد و بر حسب مورد دستگاههای اجرائی و مهندسان مشاور و پیمانکاران و عوامل دیگر میتوانند به تشخیص خود مفاد دستورالعمل و یا ضوابط و معیارهای آنرا با توجه به کار مورد نظر و در حدود قابل قبولی که در دستورالعمل تعیین شده تغییر داده وآنرا با شرایط خاص کار مورد نظر تطبیق دهند (نظیر حق الزحمه مهندسان مشاور و شرایط عمومی پیمان و مشخصات عمومی و غیره)

بند ۳ ـ گروه سوم دستورالعملهایی است که بعنوان راهنمائی و ارشاد دستگاههای اجرائی و مؤسسات مشاور و پیمانکاران و سایر عوامل تهیه می‌شود ورعایت مفاد آن در صورتیکه دستگاههای اجرائی و مؤسسات مشاور روشهای بهتری داشته باشند اجباری نیست.

ماده ۸ـ سازمان موظف است گروه هر دستورالعمل را بطور مشخص در متن آن قید نموده و بعلاوه در مورد دستورالعملهای گروه ۱وگروه ۲ تاریخی که از آن تاریخ لازم است به مورد اجرا گذاشته شود تعیین نماید. مدت زمان بین تاریخ صدور این دستورالعملها و تاریخی که به مورد اجرا گذاشته می‌شود نباید از ۳ ماه کمتر باشد.
در صورتی که یک دستورالعمل ناقص و یا جایگزین تمام و یا قسمتی از دستورالعملهای قبلی باشد لازم است مراتب را صراحتاً و با ذکر مشخصات دستورالعملهای قبلی در متن دستورالعمل قید گردد.

ماده ۹ـ سازمان موظف است دستورالعملهای تهیه شده را به کلیه وزارتخانه‌ها و دستگاههای اجرائی مستقل و برحسب مورد به انجمن‌ها و سندیکاهای مشاوران و پیمانکاران ابلاغ نماید. دستگاههای مزبور موظفند بنوبه خود این دستورالعملها را به دستگاههای تابعه خود ابلاغ نمایند. از نظر سهولت امر واحتراز از دوباره کاری، وزارتخانه و دستگاههای اجرائی میتوانند صورت دستگاههای تابعه و نام مسئول و نشانی آنها را به سازمان ارائه دهند تا سازمان مستقیماً دستورالعملهای مربوط را به آنها ابلاغ نماید سازمان کلیه دستورالعملها را از طریق پست سفارشی ارسال خواهد نمود و قبض رسید پست بمنزله رسید رسمی ابلاغ به دستگاه گیرنده تلقی خواهد گردید. مؤسسات غیردولتی آموزشی و علمی و تحقیقاتی که مایل باشند این دستورالعملها برای آنها ارسال شود نیز می‌توانند به ترتیب فوق نام و مشخصات و نشانی مؤسسه را به سازمان اعلام نمایند.

فصل چهارم – نحوه تصحیح دستورالعملها

ماده ۱۰ـ در صورتی که دستگاههای اجرائی در رعایت دستورالعملهای موضوع این آیین
نامه مواجه با مسائل و یا ابهاماتی گردند که به تشخیص آنها در پیشبرد طرح مورد عمل اشکالاتی پدید میآورد و مراتب را کتباً به سازمان اعلام دارند، سازمان موظف است سریعاً موضوع را با همکاری دستگاه مربوط رسیدگی و ابهام رامرتفع و یا در صورت لزوم در مفاد دستورالعمل تجدید نظر نموده ودستورالعمل جدیدی به جایگزینی دستورالعمل قبلی تهیه و ابلاغ نماید.

ماده ۱۱ـ درصورتیکه دستگاههای اجرائی و یا مؤسسات و کارشناسان ذیربط و یا افراد ذیعلاقه و صاحب نظر نظرات اصلاحی در مورد چنین دستورالعملهائی داشته باشند سازمان موظف است با توجه به اهمیت نظرات اظهار شده و برحسب مورد مراتب را از طریق نشریه موضوع ماده ۱۳ به اطلاع سایر صاحب نظران برساند و با توجه به مجموع نظرات موضوع را با کمک و همکاری دستگاههای ذیربط رسیدگی نموده ودر صورت لزوم در مفاد دستورالعمل تجدید نظر و دستورالعمل جدید تهیه و ابلاغ کند.

فصل پنجم ـ نشریات

ماده ۱۲ـ سازمان موظف است ترتیبی اتخاذ نماید که مجموعه دستورالعملهای موضوع این آیین
نامه همراه با قوانین و آیین
نامه‌های مربوط بطور ادواری چاپ و در اختیار کلیه متقاضیان گذاشته شود. در اجرای این وظیفه سازمان می‌تواند چاپ و انتشار این مجموعه‌ها را به مؤسسات بخش عمومی و یا خصوصی واگذار نموده و تمام و یا قسمتی از هزینه چاپ و انتشار این مجموعه را رأساً تقبل و بقیه هزینه را مؤسسه مذکور از طریق فروش مجموعه به علاقمندان با بهای عادله ای که از طرف سازمان تعیین می‌شود تأمین نماید.

ماده ۱۳ـ سازمان بمنظور مطلع ساختن علاقمندان از مواردی که دستورالعملهای مربوط تهیه شده و یا تحت رسیدگی است وکسب نظرات اصلاحی آنها و همچنین جلب متفکران و صاحب نظران به همکاری در جهت تأمین هدفهای مشروح در ماده ۳ نشریه ای فنی منتشر خواهد نمود.

فصل ششم ـ مقررات متفرقه

ماده ۱۴ـ در تهیه پیش نویش معیارها و استانداردها و مشخصات و جزئیات تیپ و سایر خدمات مورد نیاز تهیه دستورالعملها و همچنین شرکت در کمیته‌های کارشناسی سازمان می‌تواند علاوه از کارشناسان خود از کارشناسان و متخصصین ذیصلاح بخش عمومی و بخش خصوصی و همچنین از مؤسسات بخش خصوصی استفاده نماید.

ماده ۱۵ـ حق الزحمه کارشناسان و متخصصین بخش خصوصی ایرانی یا خارجی که طبق ماده ۱۴ در انجام خدمات به سازمان کمک می‌کنند به‌میزانی که از طرف وزیر مشاور و رئیس سازمان برنامه و بودجه تعیین می‌شود از محل اعتبارات خرید خدمات قابل پرداخت است.
حق‌الزحمه مؤسسات بخش خصوصی تاحد پانصد هزار ریال بدون نیاز به انجام مناقصه و یا استعلام بها و در مقابل تائید انجام خدمت طبق قرارداد قابل پرداخت می‌باشد در صورتی که مبلغ حق الزحمه بیش از پانصد هزار ریال باشد استفاده از خدمات این مؤسسات تابع آیین
نامه ارجاع کار به‌ مهندسان مشاور در مورد طرحهای عمرانی خواهد بود.

ماده ۱۶ـ حق‌الزحمه کارشناسان و متخصصین بخش عمومی که طبق ماده ۱۴ در انجام خدمات به سازمان کمک میکنند بر مبنای تصویبنامه مورخ ۱۳۵۰/۹/۱۳ هیئت وزیران قابل پرداخت است.