آیین نامه تأسیس و بهره برداری از مؤسسات ترابری جاده‌ای داخلی و مقررات ایمنی و رفت و آمد وسایل ترابری در راههای کشور

باستناد اجازه حاصل از بند (13) ماده (7) قانون «تغییر نام وزارت راه به وزارت راه و ترابری و تجدید تشکیلات و تعیین وظائف آن» و نیز به موجب بند (و) از ماده (2) «آیین‌نامه ترکیب شورای عالی هماهنگی ترابری کشور و وظایف و اختیارات شورا» مصوب کمیسیونهای مربوط مجلسین «آیین‌نامه تأسیس و بهره برداری از مؤسسات ترابری جاده ای داخلی و مقررات ایمنی و رفت و آمد وسایل ترابری در راههای کشور» مشتمل بر 72 ماده و 8 تبصره و یک ضمیمه در دهمین جلسه شورای عالی هماهنگی ترابری کشور تصویب و از تاریخ 1357/5/1 لازم الاجرا میباشد.

فصل اول ـ کلیات

ماده 1 ـ انجام هرگونه عملیات ترابری عمومی جاده ای اعم از حمل کالا یا مسافر با وسیله ترابری عمومی از نقطه ای به نقطه دیگر در داخل کشور مستلزم تأسیس و بهره برداری از مؤسسات ترابری داخلی بوسیله شخص یا اشخاص حقیقی یا حقوقی با موافقت قبلی دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور و رعایت ضوابط و استانداردهای تعیین شده در این آیین‌نامه و سایر مقررات مربوط مملکتی خواهد بود.

تبصره ـ مؤسسات ارتشی، انتظامی و مؤسساتی که فعالیت ترابری آنها جنبه خصوصی داشته و صرفاً بکار حمل فرآورده ها و کالاهای شخصی مؤسسه اشغال دارند از شمول مقررات این آیین‌نامه بجز مقررات مربوط به ایمنی رفت و آمد وسایل ترابری مشروط بر اینکه وسائل ترابری مزبور دارای پلاک شخصی باشند (پلاک سفید) در راهها مستثنی خواهند بود.

ماده 2 ـ کلمه مؤسسه که در این آیین‌نامه بکار برده شده شخص یا اشخاص حقیقی یا حقوقی است که از طرف یکنفر بطور مستقل یا چند نفر بصورت شرکت یا مشارکت تأسیس شده باشد.

ماده 3 ـ کلمه «وسیله ترابری عمومی» که در مقررات این آیین‌نامه از آن استفاده شده است شامل هرگونه وسیله حمل جاده ای است که با قوه محرکه خود و یا قوه محرکه وسیله دیگر در جاده ها به حرکت درآمده و برای حمل بار یا مسافر بکار برده می شود.

ماده 4 ـ مؤسسات ترابری داخلی به دو صورت تاًسیس میشوند:

الف ـ مؤسساتی که مستقیماً در کار حمل کالا یا مسافر دست داشته و حداقل دارای 10 وسیله نقلیه ملکی باشند چنین مؤسساتی در این آیین‌نامه مؤسسات ترابری جاده ای داخلی (CARRIER) نامیده شده اند مؤسسات ترابری جاده ای داخلی ممکن است تعدادی از وسائل ترابری را شخصاً مالک بوده و بقیه را در اجاره داشته باشند. ضمناً اینگونه مؤسسات بایستی دارای تأسیسات و تجهیزات لازم بصورت استیجاری (سند رسمی) و یا ملکی باشند.

ب ـ مؤسساتی که مستقیماً در کار حمل کالا یا مسافر دخالت نداشته و دارای وسائل ترابری ملکی نمی باشند. چنین مؤسساتی قبول حمل کالا یا مسافر نموده ولی کار حمل را به دیگری واگذار میکنند. از چنین مؤسساتی در این آیین‌نامه بعنوان مؤسسات کارگزاری ترابری جاده ای داخلی (FORWARDER) یاد شده است. اینگونه مؤسسات بایستی دارای تأسیسات و تجهیزات لازم بصورت استیجاری (سند رسمی) و یا ملکی باشند.

فصل دوم ـ تأسیس و بهره برداری

ماده 5 ـ تقاضای تأسیس مؤسسات ترابری و مؤسسات کارگزاری داخلی و یا دفاتر نمایندگی آنها (باربری و مسافربری) از طریق مراجع صادر کننده پروانه به دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور ارسال خواهد شد. به برگ درخواست تأسیس باید طرح مقدماتی مؤسسه ایکه تأسیس خواهد شد و در صورت شرکت بودن شرکتنامه و اساسنامه شرکت نیز ضمیمه باشد.

تبصره ـ در صورتیکه محل مؤسسه در حوزه کار راهنمائی و رانندگی باشد، محل مؤسسه بایستی از نقطه نظر ترافیک و عبور و مرور مورد موافقت اداره راهنمائی و رانندگی شهرستان مربوط قرار گیرد.

ماده 6 ـ دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور با توجه به مقتضیات اجتماعی و اقتصادی و سایر عوامل منجمله کفایت یا عدم کفایت، ضوابطی را برای تأسیس مؤسسات ترابری در کلیه نقاط کشور تهیه خواهد نمود. درخواست و طرح تفصیلی تسلیمی از طرف متقاضیان بر اساس ضوابط مزبور بررسی و در صورت تطبیق با ضوابط فوق آنرا قبول و در غیر اینصورت با ذکر علت رد خواهد نمود.

ماده 7 ـ واحدهائی که فعالیت ترابری آنها بصورت شرکت انجام خواهد شد، هیئت مؤسس پس از کسب مجوز از دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور نسبت به ثبت شرکت اقدام خواهد نمود.

ماده 8 ـ در صورتیکه درخواست و طرح تسلیمی به علل موجهی رد شده باشد درخواست کننده میتواند پس از برطرف نمودن آن علل، درخواست خود را مجدداً مطرح نماید.

ماده 9 ـ پس از انجام تشریفات ثبتی، مؤسسه درخواست کننده مکلف است ظرف مدت تعیین شده توسط دبیرخانه شورا شروع به ساختمان و تجهیز مؤسسه بر اساس طرح تصویبی نموده و پس از تکمیل ساختمان و تجهیز آن برای شروع به بهره برداری مراتب آمادگی خود را به دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور اعلام دارد و دبیرخانه با توجه به نوع و میزان ساختمان و در نظر گرفتن سایر عوامل مدت زمان لازم را برای اجرای طرح تعیین و به متقاضی اعلام خواهد نمود.

ماده 10 ـ دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور پس از ایجاد تأسیسات و تجهیزات مؤسسه و تطبیق آن با طرح تصویبی موافقت خود را با بهره برداری از مؤسسه مزبور به سازمانهای مسئول صدور پروانه اعلام خواهد نمود. مراجع صدور پروانه موظفند حداکثر ظرف مدت 15 روز پس از وصول اجازه نامه دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور نسبت به صدور پروانه اقدام نمایند

تبصره 1 ـ دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور نسبت به صدور پروانه فعالیت مؤسسات ترابری که خارج از محدوده اتاقهای اصناف و شهرداریهای کشور قرار دارند پس از بررسی کامل رأساً اقدام می نماید.

تبصره 2 ـ درخواست کننده نمیتواند قبل از صدور پروانه کار اقدام به بهره برداری نماید.

تبصره 3 ـ اعتبار پروانه کار برای مدت یک سال خواهد بود.

ماده 11 ـ در صورتی که درخواست کننده نتواند ظرف مدت مقرر در ماده 9 اقدام به ایجاد و تجهیز مؤسسه خود بر اساس طرح تصویبی نماید مراتب را با ذکر علت به دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور اطلاع خواهد داد. دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور در صورتیکه تأخیر در اقدام را موجه تشخیص دهد مدت مقرر را فقط برای یک نوبت تمدید خواهد نمود.

ماده 12 ـ چنانچه درخواست کننده ظرف مدت ثانوی نیز نتواند مؤسسه خود را تأسیس و تجهیز نماید موافقت قبلی دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور کان لم یکن تلقی گردیده و درخواستهای رسیده بوسیله اشخاص دیگر مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

ماده 13 ـ در مورد تجدید پروانه مؤسسات ترابری و مؤسسات کارگزاری داخلی که بیش از اجرای این آیین‌نامه تأسیس گردیده اند، دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور موظف است بهبود وضع این مؤسسات را بر اساس ضوابط تعیین شده طبق ماده (6) بآنها اعلام نماید. تجدید بعدی پروانه اینگونه مؤسسات منوط به اجرای ضوابط در جهت بهبود وضع مؤسسه خواهد بود.

ماده 14 ـ مؤسسات ترابری مسافری و باری باید مراقبت نمایند که رانندگان وابسته به مؤسسه مقررات ایمنی و رفت و آمد وسایل ترابری موضوع فصل سوم این آیین‌نامه را بنحو احسن رعایت نمایند.

ماده 15 ـ مؤسسات ترابری باری موظفند از دادن بار به رانندگان وسائط نقلیه ایکه (طبق نظر پلیس راه) در جاده ها رعایت مقررات ایمنی را نمی نمایند خودداری کنند.

ماده 16 ـ مؤسسات ترابری نباید به رانندگان سواری، مینی بوس، اتوبوس و یا کامیون فاقد گواهینامه رانندگی و مدارک قانونی دیگر یا رانندگانی که گواهینامه آنها از طرف مراجع صلاحیتدار توقیف شده است مسافر یا بار بدهند.

ماده 17 ـ رانندگان وسائل ترابری عمومی موظفند دو سال یکبار به بیمارستانها و درمانگاههای وزارت بهداری و بهزیستی مراجعه نموده و برگ معاینه دریافت دارند. پلیس راه ژاندارمری از حرکت وسیله نقلیه ایکه سلامت رانندگان آنها توسط وزارت فوق تأیید نشده باشد جلوگیری خواهد نمود.

ماده 18 ـ هر یک از مؤسسات ترابری دارای مدیری خواهند بود که مسؤلیت حسن اجرای کار و رعایت ضوابط این آیین‌نامه و سایر قوانین مملکتی را بعهده خواهند داشت.

ماده 19 ـ مدیر مؤسسه باید دارای شرایط زیر باشد:

الف ـ تابعیت ایرانی.

ب ـ حداقل سن ۲۵ سال.

ج ـ سواد کافی و تجربه لازم در امور مربوط به ترابری.

د ـ حسن پیشینه.

هـ ـ صلاحیت انجام امور حمل و نقل طبق نظر شهربانی محل.

ماده 20 ـ مدیر مسئول نمیتواند مسئولیت دو مؤسسه ترابری جاده ای را در یک زمان بعهده داشته باشد.

ماده 21 ـ مؤسسات ترابری مکلفند پرسشنامه‌های آماری را که در مواقع معین از طرف سازمانهای مسئول از طریق سندیکا یا اتحادیه مربوط در اختیار آنان گذاشته میشود تکمیل نموده و ظرف مدت قید شده در پرسشنامه تسلیم سازمان درخواست کننده نمایند.

ماده 22 ـ با تأسیس پایانه های عمومی (ترمینال) به تعداد کافی در هر شهر، دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور مؤسسات ترابری داخلی را در این پایانه ها تمرکز خواهد داد و مؤسسات مزبور مکلف به پیروی از دستور دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور بوده و باید تشکیلات خود را در پایانه های عمومی مستقر نمایند.

ماده 23 ـ مؤسسات ترابری جاده ای میتوانند با اطلاع و موافقت دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور در مرکز فعالیت خود اقدام به تأسیس دفاتر فروش بلیط و قبول بار نمایند.

ماده 24 ـ مؤسسات ترابری جاده ای داخلی باید مقرراتی که رعایت آنها برای حمل کننده بار و یا مسافر الزامی است در پشت صورتحساب و بلیط های مسافرت چاپ نمایند.

ماده 25 ـ مؤسسات ترابری جاده ای داخلی مسافربری باید نام مؤسسه را با حروفی درشت در دو طرف بدنه وسایل ترابری مربوط به مؤسسه قید نمایند. در مورد مؤسسات باربری نوشتن نام مؤسسه بر روی بدنه کامیونهای متعلق به مؤسسه الزامی است

ماده 26 ـ هر یک از مؤسسات ترابری جاده ای داخلی (باربری) باید دارای تأسیسات و تجهیزاتی بشرح زیر باشند:

الف ـ دفتر کار.

ب ـ محوطه مناسب برای پارکینگ وسایل ترابری.

ج ـ انبار کافی.

د ـ استراحتگاه برای رانندگان.

هـ ـ آب و برق و تلفن و تلکس (با در نظر گرفتن امکانات محل و سازمانهای تأمین کننده این خدمات).

و ـ وسایل تخلیه و بارگیری.

ز ـ تجهیزات آتش نشانی.

ح ـ وسیله توزین بار (متناسب با کار مؤسسه).

ط ـ دستگاه اندازه گیری ابعاد بار (گاباری).

ی ـ وسائل گرم کننده و خنک کننده هوا (با در نظر گرفتن امکانات محل).

ک ـ جعبه کمکهای اولیه.

ل ـ تعمیرگاهی مناسب برای تعمیرات جزئی.

ماده 27 ـ تأسیسات و تجهیزات لازم برای مؤسسات ترابری داخلی (مسافربری) بشرح زیر است:

الف ـ دفتر کار.

ب ـ محوطه مناسب برای پارکینگ وسائل ترابری (اتوبوس و مینی بوس و سواری).

ج ـ انبار برای توشه مسافرین.

د ـ استراحتگاه برای رانندگان.

هـ ـ آب و برق و تلفن و تلکس (با در نظر گرفتن امکانات محل و سازمانهای تأمین کننده این خدمات).

و ـ تجهیزات آتش نشانی.

ز ـ وسیله توزین بار مسافرین.

ح ـ وسائل گرم کننده و خنک کننده هوا (با در نظر گرفتن امکانات محل).

ط ـ جعبه کمکهای اولیه.

ی ـ سالن مناسب برای انتظار مسافرین.

ک ـ تعمیرگاه مناسب برای تعمیرات جزئی.

1 ـ ضوابط مندرج در مواد 26 و 27 بنحو مذکور در ماده 6 این آیین‌نامه تعیین خواهد شد.

ماده 28 ـ از ادامه کار مؤسسات ترابری جاده ای داخلی که رعایت ضوابط این آیین‌نامه و سایر مقررات مملکتی را ننموده باشند جلوگیری بعمل خواهد آمد و مراتب در پرونده آنان در دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور درج خواهد شد. مدت تعطیل این مؤسسات متناسب با تخلفات آنان خواهد بود.

ماده 29 ـ دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور میتواند از طریق مراجع صدور پروانه فعالیت مؤسساتی را که بیش از سه مرتبه از ضوابط فصل اول و دوم این آیین‌نامه و سایر مقررات مملکتی سرپیچی نموده باشند جلوگیری بعمل آورد.

فصل سوم ـ مقررات ایمنی رفت و آمد وسایل ترابری در راهها

۱ ـ کلیات

ماده 30 ـ رانندگان وسائل ترابری اعم از باری یا مسافری باید اسناد و مدارک زیر را همیشه بهمراه داشته و عندالمطالبه به مأموران پلیس راه و مسئولان دیگر ارائه دهند.

الف ـ گواهینامه مجاز رانندگی.

ب ـ کارت مالکیت وسیله ترابری.

ج ـ بیمه نامه شخص ثالث.

د ـ برگ معاینه وسیله ترابری.

هـ ـ اسناد حمل مربوط به بار یا مسافرین محمول که وسیله مؤسسه ترابری مربوط تنظیم گردیده است.

و ـ برگ معاینه راننده وسیله نقلیه.

ز ـ سایر مدارک مورد نیاز طبق آیین‌نامه و مقررات مربوط.

ماده 31 ـ رانندگی وسایل ترابری عمومی در راهها فقط بمدت 10 ساعت در شبانه روز مجاز خواهد بود در صورتیکه سفر وسیله ای بیش از ده ساعت پیش بینی گردد و مؤسسه وابسته برنامه سفر آنرا یکسره تنظیم نموده باشد باید راننده کمکی با وسیله ترابری همراه نماید.

ماده 32 ـ مؤسسات ترابری باید مراقبت نمایند که وسیله نقلیه بترتیب صحیح و مطابق ظرفیت بارچینی شده و یا دارای مسافر باشد. راننده وسیله نقلیه نیز پس از اطمینان از این موضوع باید اقدام به راندن وسیله نقلیه نماید.

ماده 33 ـ رانندگانی که با عینک، مجاز به رانندگی می باشند باید همیشه یک عینک یدکی در وسیله ترابری خود داشته باشند تا چنانچه عینک مورد استفاده در طول سفر شکسته یا مفقود گردد از عینک یدکی استفاده نمایند.

ماده 34 ـ حد ظرفیت و ابعاد وسیله نقلیه طبق مقرراتی است که وسیله وزارت راه و ترابری تنظیم گردیده است.

ماده 35 ـ در صورتیکه حمل باری حجیم مستلزم انتخاب وسیله ای بزرگتر از ابعاد مجاز در ماده فوق باشد مراتب از طرف مؤسسه ترابری به دفتر برنامه ریزی و هدایت ترابری وزارت راه و ترابری اعلام خواهد شد تا پیش بینی های لازم برای حمل بارهای حجیم بعمل آورده و طبق مقررات عبور و مرور در جاده ها اجازه نامه یا پروانه عبور صادر نماید.

ماده 36 ـ در صورتیکه وسیله ترابری، باری طویل (لوله، تیرآهن ،ماشین های طویل و غیره) بارگیری نماید بطوریکه مقداری از بار خارج از وسیله ترابری قرار گرفته باشد باید در انتهای بار علاوه بر پرچم قرمز که بقطع 50 × 50 سانتیمتر خواهد بود، چراغهای چشمک زن مخصوص تعبیه گردد بطوریکه انتهای بار برای رانندگان وسائل ترابری عقبی که قصد سبقت گرفتن دارند کاملا قابل رؤیت و مشخص باشد.

ماده 37 ـ لوله اگزوس در وسایل ترابری باری سنگین و تریلرها باید بطور سربالا کار گذاشته شده و تا بالای طاق کابین راننده ادامه داشته باشد تا دود حاصله از سوخت موتور اختلالی در دید وسایل ترابری که قصد سبقت دارند ایجاد نکنند. وسایل ترابری دیگر باید از قرار دادن لوله اگزوس بطرف چپ وسیله ترابری خودداری نمایند تا دود آنها در راه پراکنده نشود (اجرای این ماده با نظر متخصصین فن خواهد بود).

ماده 38 ـ در زمستانها و هوای سرد وسایل ترابری باید به زنجیر چرخ و یا لاستیک یخ شکن و همچنین سایر وسایل ایمنی مجهز بوده و در مواقع لازم از آنها استفاده نمایند.

ماده ۳۹ ـ یدک کشی:

الف ـ یدک کشی یعنی انتقال وسیله ترابری آسیب دیده ای که با قوه محرکه خود قادر به حرکت نباشد با وسیله ترابری دیگر.

ب ـ هیچ وسیله ترابری نمی تواند در یک زمان بیش از یک وسیله ترابری آسیب دیده را یدک بکشد.

ج ـ وسیله ترابری آسیب دیده باید دارای سیستم فرمان و ترمز کاملا سالم باشد.

د ـ وسیله ترابری آسیب دیده باید در جریان یدک کشی دارای راننده مستقل باشد و حرکت آنرا با وسیله ترابری کشنده هم آهنگ سازد.

هـ ـ وسیله ترابری کشنده باید دارای قدرت کافی برای کشیدن وسیله ترابری آسیب دیده باشد.

و ـ وسیله ترابری آسیب دیده باید با طناب سیمی محکم (سیم بکسل) و یا بکسلهای ثابت به وسیله ترابری کشنده بسته شده باشد.

ز ـ عمل یدک کشی باید در ساعات مجاز انجام شود.

ح ـ وسایل ترابری مسافربری که دارای مسافر است نمی تواند وسیله آسیب دیده ای را یدک بکشد اگر چه وسیله ترابری آسیب دیده مسافربری باشد. در صورتیکه یکی از محورهای وسیله ترابری آسیب دیده خراب یا میزان آن بهم خورد و یا اینکه دارای سیستم ترمز و فرمان ناقص باشد وسیله کشنده باید به جرثقیل مجهز بوده و وسیله ترابری آسیب دیده را در حالیکه محور آن از زمین بلند است با خود بکشد

۲ ـ حوادث رانندگی

ماده 40 ـ راننده یا رانندگان وسایل ترابری موظفند در صورت بروز حادثه رانندگی مراتب را با اولین وسیله ممکن به نزدیکترین پاسگاه انتظامی اطلاع دهند.

ماده 41 ـ مأمور یا مأمورین مسئول که برای رسیدگی به حادثه به محل اعزام میشوند پس از معاینه محل و وضع حادثه گزارشی حاوی نکات زیر برای ارجاع به مقامات قضائی تهیه خواهند نمود:

الف ـ تاریخ و ساعت وقوع حادثه.

ب ـ محل وقوع حادثه.ج ـ نوع و سیستم وسائل ترابری متصادم و صدمه دیده و شماره آنها.

د ـ تعداد مقتولین و مجروحین.

هـ ـ تخمین خسارات وارده به وسیله یا وسایل ترابری.

و ـ شرح مختصری از حادثه.

ز ـ شماره گواهینامه و نشانی دقیق راننده یا رانندگان وسایل متصادم و صدمه دیده.

ح ـ تهیه کروکی صحنه تصادف.

ط ـ نام مأمور یا مأمورین تهیه گزارش و نظریه آنها.

تبصره ـ پلیس راه ژاندارمری کشور شاهنشاهی و سایر مقامات ذیربط اوراق چاپی مخصوص حاوی مطالب فوق را تهیه نموده و در اختیار مأمورین مربوط خواهد گذاشت.

ماده 42 ـ گزارش حادثه در 4 نسخه تهیه خواهد شد که نسخه اول آن در اختیار مقامات قضائی گذاشته میشود، نسخه های دوم و سوم بترتیب در مرکز فرماندهی پلیس راه و پاسگاه مربوط نگاهداری شده و بالاخره نسخه چهارم برای وزارت راه و ترابری (دبیرخانه شورای هماهنگی ترابری کشور) ارسال خواهد شد. این اوراق دارای شماره مسلسل خواهد بود و اوراق باطل شده برای مقامات فرماندهی ارسال خواهد شد .

۳ ـ معاینه و نگاهداری وسایل ترابری

ماده 43 ـ وسایل ترابری برای رفت و آمد در راهها باید از هر حیث سالم باشند و هیچگونه نقص فنی بخصوص در موارد زیر نداشته باشند:

الف ـ سیستم ترمزها.

ب ـ سیستم فرمان

ج ـ سیستم اتصال در مورد تریلی ها.

د ـ سیستم روشنائی

هـ ـ لاستیکها

ز ـ بوق.

ح ـ برف پاک کن.

تبصره ـ وسایل ترابری عمومی بایستی دارای آیینه دید عقب و کپسول آتش نشانی باشند.

ماده 44 ـ راننده وسیله ترابری باید مراقبت نماید وسیله ای را که برای سفر در اختیار دارد از هر جهت بخصوص از جهات یاد شده در ماده قبل بی عیب و نقص باشد.

ماده 45 ـ مسئول تعمیرگاه مؤسسه (موضوع مواد 26 و 27 این آیین‌نامه) نیز باید قبل از حرکت وسیله ترابری، آنرا معاینه نموده و قابلیت آنرا برای سفر پیش بینی شده تأیید نماید.

ماده 46 ـ دارندگان وسایل ترابری باید وسایل ترابری خود را در موارد مقرر در فصل چهارم آیین‌نامه راهنمائی و رانندگی مصوب 18 اردیبهشت ماه 2527 شاهنشاهی برای معاینه در اختیار مقامات مربوط گذاشته و مقررات فصل مذکور را از هر جهت رعایت نمایند.

۴ ـ پارکینگ

ماده 47 ـ وسایل ترابری که در راهها نقص فنی پیدا کرده یا به جهتی مجبور به توقف میگردند باید در توقفگاههائی که در راهها احداث گردیده است پارک شوند.

ماده 48 ـ در صورتیکه نقص فنی وسیله ترابری به ترتیبی باشد که نتوان آنرا تا توقفگاه هدایت نمود راننده باید وسیله ترابری را در منتهی الیه دست راست شانه شاهراه پارک نموده و علاوه بر قرار دادن مثلث شبرنگ در فواصل معینی نسبت به استقرار چراغهای چشمک زن که برای این منظور بکار میرود اقدام نماید.

ماده 49 ـ چنانچه در نتیجه عدم رعایت ماده فوق حادثه ای منجر به قتل یا جرح یا خسارت برای وسایل ترابری پیش آید راننده وسیله ترابری پارک شده به تناسب تقصیری که در بوجود آمدن حادثه داشته است مقصر شناخته خواهد شد.

ماده 50 ـ پارک وسایل ترابری در پیچها و نقاطی که مانع دید وسایل ترابری دیگر گردد و همچنین داخل تونل ها بکلی ممنوع است.

۵ ـ حمل مواد خطرناک

ماده 51 ـ مواد خطرناک موضوع این بخش عبارتند از: مواد منفجره، آتش زا، سمی، سوزان (اسیدها و مواد مشابه)، گازهای قابل اشتعال (بصورت گاز یا مایع) مواد رادیواکتیویته و بطور کلی موادی که ذاتاً خطرزا باشند

ماده 52 ـ حمل مواد خطرناک در وسایل ترابری عمومی در صورتی مجاز خواهد بود که شرایط ایمنی در وسایل مذکور رعایت شده باشد و یا محموله در وسیله نقلیه دربست حمل شود.

ماده 53 ـ مؤسسات ترابری موظفند علامت مخصوص ماده خطرناک را که در ماده آتی معرفی گردیده در چهار قطعه به ابعاد 40 × 60 سانتیمتر تهیه نموده و در چهار طرف وسیله ترابری حامل نصب نمایند.

ماده 54 ـ علائم مواد خطرناک همان علائمی است که در موافقت نامه حمل و نقل بین المللی کالاهای خطرناک پیش بینی شده و به شکل و بشرح پیوست می باشند.

ماده 55 ـ مؤسسات ترابری همچنین مکلفند سیستم مقابله با خطرات ناشی از حمل ماده خطرناک را که به تأیید مقامات صلاحیتدار رسیده باشد در وسیله ترابری حامل تعبیه نمایند.

ماده 56 ـ در صورتیکه مقامات انتظامی کشور لازم بدانند به مؤسسه ترابری توصیه خواهد شد که علاوه بر راننده و کمک راننده نماینده ای از طرف مؤسسه مزبور که با ماده خطرناک محمول و روش مقابله با خطرات احتمالی آن آشنا باشد بدرقه وسیله ترابری حامل ماده خطرناک نماید.

ماده 57 ـ در صورتیکه وسیله ترابری حامل دو نوع از مواد خطرناک باشد باید علائم و توصیه های مربوط به هر دو نوع از مواد خطرناک بکار برده شود.

ماده 58 ـ در صورت لزوم وزارت راه و ترابری نقشه مسیری را که وسیله ترابری حامل ماده خطرناک برای رسیدن به مقصد باید طی کند و توقف های غیراضطراری بین راه در آن پیش بینی شده است برای تحویل به راننده در اختیار مؤسسه ترابری خواهد گذاشت و راننده مکلف است وسیله ترابری را در مسیر تعیین شده هدایت کند. در نقشه مورد بحث سعی خواهد شد که وسیله ترابری حتی المقدور از نقاط کم جمعیت و احیاناً جاده های کمربندی شهرها عبور داده شود و توقف های بین راه دور از وسایل ترابری دیگر و محل های امن و خلوت انجام گیرد.

ماده 59 ـ در مواقعیکه راننده وسیله ترابری حامل مواد خطرناک اضطراراً مجبور به توقف میشود باید وسیله ترابری را حتی المقدور منتهی الیه دست راست جاده در محوطه باز دور از پل ها و تونلها و تأسیسات رفاهی بین راه متوقف نماید.

ماده 60 ـ در توقف های بین راه و توقف های اضطراری باید همیشه یکنفر از سه نفر، راننده، کمک راننده و یا نماینده مؤسسه ترابری در وسیله ترابری یا اطراف آن باقی مانده و از آن مراقبت نمایند.

ماده 61 ـ در مورد سوخت گیری وسایل ترابری حامل مواد خطرناک نکات زیر باید رعایت شود.

الف ـ سوخت گیری حتی الامکان در پمپ هایی که دور از آبادی بوده و در نقاط کم جمعیت قرار دارد انجام گیرد.

ب ـ وسیله ترابری دیگری در جلو یا عقب وسیله ترابری حامل ماده خطرناک مشغول سوخت گیری یا در انتظار نوبت نباشد.

ج ـ موتور وسیله ترابری حامل ماده خطرناک باید خاموش باشد.

د ـ راننده، کمک راننده و یا نماینده مؤسسه ترابری از وسیله ترابری دور نشوند.

ماده 62 ـ در صورتیکه وسیله ترابری حامل ماده خطرناک نقص فنی پیدا کند بطوریکه نتوان آنرا در محل و در فرصت مناسب تعمیر نمود راننده باید مراتب را به مؤسسه ترابری وابسته اطلاع دهد تا مؤسسه ترابری وسیله دیگری را برای تحویل گرفتن ماده خطرناک از وسیله ترابری حامل اعزام نماید.

7 ـ مقررات مختلف

ماده 63 ـ حمل حیوانات زنده با وسایل ترابری مخصوص انجام خواهد گرفت.

ماده 64 ـ در وسایل ترابری حامل حیوانات زنده علاوه بر راننده و کمک راننده باید مراقبی از طرف مالک از حیوانات مراقبت نماید.

ماده 65 ـ حمل جنازه با وسایل ترابری باری یا مسافربری ممنوع است مگر اینکه در مبدأ حمل جنازه وسیله حمل مخصوص وجود نداشته و مأموران انتظامی در محل کتباً این موضوع را تأیید نموده باشند. در چنین صورتی غیر از مشایعین جنازه نباید مسافر دیگری در وسیله ترابری پذیرفته شود.

ماده 66 ـ گواهی مأموران انتظامی پیش بینی شده در ماده قبل بر اساس نامه بهداری محل حاکی از اینکه حمل جنازه در وسیله ترابری عمومی خطری برای بهداشت مردم تولید نخواهد نمود صادر خواهد گردید.

ماده 67 ـ نسبت به مواردی از ایمنی و مقررات رفت و آمد وسایل ترابری در راهها که در این آیین‌نامه پیش بینی نشده است آیین‌نامه راهنمائی و رانندگی مصوب اردیبهشت ماه 1347 حاکم خواهد بود.

ماده 68 ـ متخلفین از مقررات ایمنی این آیین‌نامه به ترتیبی که در آیین‌نامه خلافی تعیین خواهد شد مجازات خواهند شد.

ماده 69 ـ مأموران پلیس راه همچنین می توانند وسایل ترابری را که مقررات ایمنی مذکور در این آیین‌نامه و آیین‌نامه راهنمائی و رانندگی را رعایت ننموده باشند متوقف نمایند. این چنین وسایل ترابری پس از تطبیق دادن وضع خود با مقررات ایمنی (بنا به تشخیص پلیس راه) به راه خود ادامه خواهند داد.

ماده 70 ـ در اسفندماه هر سال در جلسه ای متشکل از نمایندگان وزارت راه وترابری و پلیس راه ژاندارمری کشور شاهنشاهی دستورالعملی برای محدودیت رفت و آمد وسایل ترابری سنگین در ساعات معین از تعطیلات رسمی سال بعد در جاده هائی که ممکن است ترافیک سنگین داشته باشند تنظیم و برای اجرا در اختیار پلیس راه قرار داده خواهد شد.

ماده 71 ـ کلیه مقررات مندرج در فصل سوم این آیین‌نامه در مورد وسایل ترابری خارجی نیز لازم الاجرا است.

ماده 72 ـ از تاریخ اجراء این آیین‌نامه، «آیین‌نامه تأسیس مؤسسات ترابری جاده‌ای مسافری و باری داخلی و دفاتر نمایندگی آنها» مصوب ششمین جلسه شورایعالی هماهنگی ترابری کشور مورخ 2535/4/24 ملغی میگردد.