رأی شماره ۱۸۹۶۳۰۲ – ۱۴۰۴/۷/۲۹ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری: اعمال ماده ۱۳ قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره ۱۹۱۷۲۳۶ مورخ ۱۴۰۲/۷/۲۵ هیئت عمومی دیوان عدالت اداری

تاریخ دادنامه: 1404/7/29          شماره دادنامه: 140431390001896302

شماره پرونده: 0301417

مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری

شاکی: آقای حمیدرضا حق شناس

طرف شکایت: بنیاد شهید و امور ایثارگران

موضوع شکایت و خواسته: اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره 140231390001917236 مورخ 1402/7/25 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری و تسرّی اثر ابطال مقرره ابطال شده به زمان تصویب آن.

گردش کار: 

1ـ با شکایت آقای حامد کاشنده آغمیونی به موجب دادنامه شماره 140231390001917236 مورخ 1402/7/25 مصوبات مورخ 1401/5/2 کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران ابطال شد.

2ـ متن رأی شماره 140231390001917236 مورخ 1402/7/25 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری به شرح زیر می باشد:

"اولاً برمبنای ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مصوّب سال 1391 با اصلاحات و الحاقات بعدی مقرّر شده است که: «بنیاد {شهید و امور ایثارگران} موظّف است نسبت به تأمین و پرداخت صد درصد هزینه شهریه کلّیه دانشجویان شاهد (همسر و فرزندان شهدا)، جانبازان بیست و پنج درصد و بالاتر و همسر و فرزندان آ نها و آزادگان و همسر و فرزندان آنان که در مؤسسات آموزش عالی غیرانتفاعی غیردولتی، پیام نور، شبانه (نوبت دوم) دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی و هر مؤسسه و دانشگاه آموزش عالی شهریه بگیر مورد تأیید وزارت علوم، تحقیقات و فنّاوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مشغول تحصیل می باشند، اقدام نماید» و در نتیجه حکم ماده مذکور علی الاطلاق تمامی دوره های شهریه پرداز از جمله دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی غیرانتفاعی را در بر می گیرد. ثانیاً مطابق ماده 3 آیین‌نامه اجرایی تبصره ماده 66 قانون صدرالذکر (موضوع تصویب‌نامه شماره 39005/ت57186 هـ مورخ 1401/3/11 هیئت وزیران): «نوع، میزان و کمک شهریه، با اولویت رشته های تحصیلی مورد نیاز با پیشنهاد مشترک سازمان برنامه و بودجه کشور و بنیاد و با همکاری وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فنّاوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی توسط کارگروهی متشکل از وزارتخانه های علوم، تحقیقات و فنّاوری، بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سازمان اداری و استخدامی کشور، سازمان برنامه و بودجه کشور و بنیاد و دانشگاه آزاد اسلامی هر پنج سال یک بار تعیین و از طریق دفترچه آزمون های سراسری سنجش آموزش کشور اعلام می شود» و مستنبط از ماده مزبور این است که صرفاً نوع و میزان کمک شهریه با اولویت رشته های تحصیلی از سوی کارگروه موضوع آیین‌نامه مشخص می گردد و این امر منصرف از تعیین نوع دانشگاه بوده و از طرفی نحوه اعلام آن نیز در دفترچه آزمون های سراسری سازمان سنجش آموزش کشور درج می شود. بنا به مراتب فوق، مصوبات کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مبنی بر عدم شمول پرداخت شهریه سایر دانشگاه ها و از جمله دانشگاه های غیرانتفاعی برای جانبازان 25% و بالاتر و همسر و فرزندان آنها مورخ 1401/5/2، خارج از حدود اختیار مرجع وضع کننده آن بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می شود. این رأی براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است."

3ـ متعاقباً آقای حمیدرضا حق شناس به موجب دادخواستی ابطال مصوبات مورخ 1401/5/2 کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران را از تاریخ تصویب و در اجرای ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری درخواست می کند که متن آن به قرار زیر است:

"براساس ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران، سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران موظّف به پرداخت پرداخت شهریه دانشگاه ها از جمله دانشگاه های غیرانتفاعی برای جانبازان 25% و بالاتر و همسر و فرزندان آنها می باشد اما هیئت وزیران آیین‌نامه اجرایی شماره 39005/ت57186هـ مورخ 1401/3/11 که مغایر با ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران می باشد را تصویب نموده است.

هیئت عمومی دیوان عدالت اداری طی دادنامه‌های شماره 140231390001917236 مورخ 1402/7/25 و 140331390000111917 مورخ 1403/1/21 آیین‌نامه اجرایی مذکور را به دلیل خروج از حدود اختیارات مرجع تصویب کننده و مغایرت با قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران ابطال نموده است.

با توجه به صدور دادنامه‌های فوق، سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران از اجرای ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران و همچنین استرداد شهریه های پرداختی اینجانب به دانشگاه امتناع می ورزد. لذا تقاضای اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه شماره  140231390001917236 مورخ 1402/7/25 را دارم."

4ـ پرونده در اجرای فراز دوم ماده 35 آیین‌نامه اداره جلسات هیئت عمومی و هیئت های تخصّصی بدواً به هیئت تخصّصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری ارجاع و پس از بررسی و اظهارنظر توسط این هیئت در دستورکار جلسه هیئت عمومی قرار گرفت.

هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/7/29 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیئت عمومی

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری براساس دادنامه شماره 140231390001917236 مورخ 1402/7/25 و برمبنای دلایل و مستندات مقرّر در دادنامه مذکور حکم به ابطال مصوبات مورخ 1401/5/2 کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مبنی بر عدم شمول پرداخت شهریه سایر دانشگاه ها و از جمله دانشگاه های غیرانتفاعی برای جانبازان 25% و بالاتر و همسر و فرزندان آنها صادر کرده است. با توجه به طرح تقاضای اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری نسبت به دادنامه فوق و تسرّی اثر ابطال مقرّرات موضوع آن به زمان تصویب و صدور آن مقرّرات، موضوع در جلسه مورخ 1404/7/29 هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مطرح شد و پس از بحث و بررسی، اکثریت قضات هیئت عمومی دیوان عدالت اداری با تقاضای اعمال ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری موافقت نمودند و در نتیجه مستند به ماده 13 قانون دیوان عدالت اداری و قسمت دوم ماده 35 آیین‌نامه اداره جلسات هیئت عمومی و هیئت های تخصّصی، مصوبات مورخ 1401/5/2 کارگروه ماده 3 آیین‌نامه اجرایی ماده 66 قانون جامع خدمات رسانی به ایثارگران مبنی بر عدم شمول پرداخت شهریه سایر دانشگاه ها و از جمله دانشگاه های غیرانتفاعی برای جانبازان 25% و بالاتر و همسر و فرزندان آنها از تاریخ تصویب ابطال می شود. این رأی براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری اصلاحی مصوّب 1402/2/10 برای مراجع اداری و قضایی معتبر و ملاک عمل است.

رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی