طرح احیاء و فعال سازی موقوفات جهت حمایت و تقویت فعالیت های قرآنی، هیئت ها، مساجد و بقاع متبرکه (موضوع بند (ج) ماده (۷۵) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران)

هیئت وزیران در جلسه 1404/8/11 به پیشنهاد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان اوقاف و امور خیریه) با همکاری سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و سازمان تبلیغات اسلامی و به استناد بند (ج) ماده (75) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403، طرح موضوع بند یادشده را به شرح زیر تصویب کرد:

طرح احیاء و فعال سازی موقوفات جهت حمایت و تقویت فعالیت های قرآنی، هیئت ها، مساجد و بقاع متبرکه (موضوع بند (ج) ماده (75) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران )

ماده1ـ در این طرح، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار می روند:

1ـ دستگاه های اجرایی: دستگاه های اجرایی موضوع بند (پ) ماده (1) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403.

2ـ موقوفات غیرفعال: موقوفاتی که به دلایلی از قبیل متعذّرالمصرف بودن، از حیّز انتفاع خارج شدن، وجود معارض و تصرف غیرقانونی توسط اشخاص حقیقی و حقوقی فاقد درآمد و یا کم درآمد (دارای درآمد کمتر از عرف محل و نرخ عادله روز) هستند.

3ـ احیاء و فعال سازی موقوفات غیرفعال: اقداماتی که با هدف رفع موانع فعالیت مورد انتظار موقوفات و ایجاد یا افزایش درآمد آنها منطبق بر نیات واقفین جهت حمایت و تقویت فعالیت های قرآنی، هیئت ها، مساجد و بقاع متبرکه صورت می پذیرد.

ماده 2ـ در اجرای بند (ج) ماده (75) قانون برنامه پنج ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران مصوب 1403 و با لحاظ سیاست های اجرایی سازمان اوقاف و امور خیریه ابلاغی 1397/12/27 دفتر مقام معظم رهبری، سیاست های اجرایی حاکم بر این طرح به شرح زیر است:

1ـ ایجاد سازوکارهای اجرایی لازم برای هماهنگی دستگاه های اجرایی به منظور جلب مشارکت و همکاری آنها جهت اجرای طرح.

2ـ ارتقای اعتماد عمومی به نهاد وقف.

3ـ تطابق کامل کلیه اقدامات طرح با نیت واقفین.

4ـ عدالت در توزیع منابع میان مناطق محروم و برخوردار با رعایت قیود وقف نامه‌ها (قید زمان و مکان).

5 ـ جلب مشارکت مردم و بخش خصوصی.

ماده 3ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان اوقاف و امور خیریه) موظف است با همکاری دستگاه های اجرایی ذی ربط و با رعایت قوانین و مقررات مربوط و موازین شرعی در خصوص وقف و در راستای احیاء و فعال سازی موقوفات غیرفعال، اقدامات قانونی لازم را برای تحقق هریک از موارد زیر از محل اعتبارات مصوب مربوط به عمل آورد:

1ـ احصاء و دسته بندی موقوفات غیرفعال، فاقد درآمد و کم درآمد براساس نوع بهره برداری، نوع کاربری، وضعیت حقوقی موقوفه و نیات واقفین.

2ـ تهیه برنامه عملیاتی اقتصادی برای احیاء و فعال سازی هر یک از موقوفات غیرفعال مرتبط با طرح.

3ـ شناسایی و تأمین نیروی انسانی (امین یا هیئت امناء) برای احیاء و فعال سازی موقوفات غیرفعال.

4ـ تثبیت مالکیت موقوفات مرتبط با طرح از طریق انجام اقداماتی نظیر تبدیل اسناد مالکیت دفترچه ای به تک برگی، سنددار کردن موقوفات فاقد سند، اجرای حدنگاری (کاداستر) و تهیه نقشه های سامانه (سیستم) الکترونیکی اطلاعات جغرافیایی (جی آی اس) و جانمایی و تطبیق وضعیت ملک (یوتی ام).

5 ـ اقامه به هنگام و پیگیری مؤثر دعاوی حقوقی مربوط به رفع معارضین و احقاق حقوق موقوفات.

6 ـ زمان بندی عملیات عمرانی، بازسازی و احیاء، ترمیم، حفاظت و مقاوم سازی بنای رقبات موقوفات در راستای حفظ عین موقوفات.

7ـ متناسب سازی کاربری اراضی رقبات موقوفات.

8 ـ نوسازی ابنیه و مستغلات وقفی.

9ـ ایجاد ارزش افزوده در موقوفات از طریق تغییر کاربری با لحاظ نمودن مصلحت موقوفات و بر اساس ضوابط شهری و روستایی.

10ـ بهینه سازی موقوفات واقع در حریم شهرها از طریق برنامه‌های مشترک با وزارت راه و شهرسازی از قبیل نهضت ملّی مسکن.

11ـ به روزرسانی میزان اجاره رقبات وقفی و تعیین تکلیف رقبات فاقد رابطه استیجاری موقوفات مرتبط مطابق نرخ عادله روز.

12ـ آسیب شناسی قوانین و مقررات مرتبط با وقف و ارائه پیشنهادهای لازم به مراجع ذی ربط برای رفع موانع احیاء و فعال سازی موقوفات غیرفعال و تسریع در این فرایند.

13ـ شناسایی ظرفیت های کاربردی هر یک از موقوفه های غیرفعال و معرفی این ظرفیت ها به دستگاه های اجرایی ذی ربط و مردم و بخش خصوصی برای بهره مندی از آنها.

14ـ اصلاح و به روزرسانی آیین‌نامه کیفیت تحقیق در شعب تحقیق سازمان اوقاف و امور خیریه موضوع تصویب‌نامه شماره 93366 مورخ 1365/10/18 و اصلاحات بعدی آن در راستای تقویت احیاء و فعال سازی موقوفات غیرفعال تحت تولیت متولیان.

تبصره ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان اوقاف و امور خیریه) موظف است ظرف شش (6) ماه از تاریخ ابلاغ این طرح، پیش نویس آیین‌نامه اجرایی مربوط شامل برنامه زمان بندی اجرای اقدامات و جزئیات تفصیلی طرح را جهت تصویب در هیئت وزیران ارائه نماید.

ماده 4ـ اقدامات حمایتی از فعالیت های قرآنی، هیئت ها، مساجد و بقاع متبرکه با توجه به نیات واقفین و با رعایت قوانین و مقررات مربوط از محل موقوفات شامل موارد زیر است: 

1ـ حمایت از مراکز آموزشی و پژوهشی قرآنی، مسابقات و جشنواره های قرآنی و تولید محتوای رقومی(دیجیتال) قرآنی برای نسل جوان در راستای اهداف طرح مبتنی بر اجرای اسناد راهبردی قرآن کریم.

2ـ حمایت از هیئت های مذهبی ازجمله برگزاری مجالس آنها در بقاع متبرکه.

3ـ حمایت از بازسازی، تعمیر، مرمت و تجهیز مساجد با هماهنگی و تعامل با قرارگاه ملی مسجد (در راستای اجرایی شدن سند ملی مسجد).

4 ـ ایجاد و توسعه مراکز اجتماعی، فرهنگی و قرآنی (افق) در جوار بقاع متبرکه.

5 ـ توسعه زیرساخت های اقامتی و رفاهی در بقاع متبرکه.

ماده 5 ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان اوقاف و امور خیریه) موظف است در اجرای برنامه‌های عملیاتی این طرح از ظرفیت های مردمی و بخش خصوصی (با اولویت شرکت های دانش بنیان) در چهارچوب قوانین و مقررات مربوط استفاده نموده و در حوزه مرمت و احیاء موقوفاتی که در زمره آثار و میراث فرهنگی هستند با هماهنگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و با رعایت ضوابط و اصول مربوط به مرمت این آثار اقدام نماید.

ماده 6 ـ چگونگی همکاری سازمان اوقاف و امور خیریه با سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، سازمان تبلیغات اسلامی و سایر دستگاه های اجرایی ذی ربط درخصوص استفاده از ظرفیت ها و زیرساخت های تبلیغی و ترویجی آنها جهت اجرای طرح در چهارچوب تفاهم نامه‌های منعقده میان سازمان اوقاف و امور خیریه و دستگاه های اجرایی یادشده خواهد بود.

ماده 7ـ اقدامات اجرایی مربوط به طرح با استفاده از ظرفیت های موجود و در بستر سامانه جامع موقوفات و بقاع متبرکه انجام می شود.

ماده 8 ـ وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (سازمان اوقاف و امور خیریه) موظف است گزارش عملکرد و اقدامات انجام شده در راستای اجرای این طرح را تا پایان هر سال مالی به سازمان برنامه و بودجه کشور و کمیسیون فرهنگی و اجتماعی هیئت دولت ارسال و به صورت عمومی منتشر نماید.

معاون اول رئیس جمهور ـ محمدرضا عارف