در این روز شور و هیجان غریبی بظهور پیوست. حجج اسلام و علمای اعلام و وکلا و طلاب در انجام مستدعیات اهالی آذربایجان توجهات وافی فرمودند. عموم طبقات ملت از اول آفتاب در صحن عمارت بهارستان و مجلس شورای ملی جمع آمده از شغل و کسب بکلی دست کشیدند و تعطیل عمومی برقرار گردیده. تاکنون از اهالی ایران خاصه سکنه طهران چنین عصبیت و حس ملی ملاحظه نشده بود. گویی تمام یک تنند و خواهان یک مقصدند. شاگردان مدارس دسته دسته با بیرقهای الوان و علامات مخصوص بطور نظم و ترتیب وارد می‌شدند و هر دسته بخطابات جان گذار و بیانات جگر خراش حضار را متاثر می‌نمودند. هیچ گمان نمی‌رفت که این قتل و غارت در آذربایجان شده باشد. چنان می‌نمود که مال این خلق را بغارت برده‌اند و خون این جمع را بناحق ریخته‌اند. از اطفال خورد بیاناتی می‌شد و حکایاتی تراوش می‌نمود که عموم عقلا مبهوت می‌ماند. شاگردان مدرسه اقدسیه خطابه بلیغی خواندند مشعر بر اینکه ملل متمدنه امروزه منتهی همت خود را در سرپرستی نوباوگان خود مصروف داشته و تربیت آنان را فرض ذمت شمرده‌اند ولی بدبختانه سرپرستان ما بتمام قوا در صدد اضمحلال و انهدام ما می‌کوشند. ما اطفال مدارس با اینکه باقتضای سن طاقت مدافعه و مجادله نداریم خونهای ناقابل خود را در حفظ حقوق وطن عزیز بر طبق اخلاص گذارده و از این ساحت مقدس پا بیرون نمی‌گذاریم تا بانفاذ خونهای کثیف حقوق حقه وطن عزیزمان را مسترد داریم. سایر شاگردان هر یک بخطاباتی دیگر خون خلق را بجوش آوردند. کمتر کسی بود که از ملاحظه این احوال اشکش نریخت و رشته طاقتش نگسیخت. پاسی از روز برآمده حجج اسلام با هیئتی از وکلای آذربایجان محض استحضار از اوضاع تبریز بتلگرافخانه تشریف فرما شدند. در آنجا با حضور هیئت وزرا مخابرات زیاد با انجمن و حکومت تبریز نمودند. ترضیه خاطر آنها بتوقیف رحیم خان و عزل و خلع پسر او از کلیه شئونات حاصل گردید. حجج اسلام و وکلا بمجلس معاودت فرمودند بعد از ابراز دستخط همایونی در مقبولیت مستدعیات مجلس بطوری که رحیم خان توقیف و پسر او از کلیه شئونات عزل بدارالخلافه احضار شود مطبوع سایر وکلای عظام نیفتاد و بدین اندازه جبران قناعت نکردند. اکید توقیف رحیم خان را بطور علنی در وزارت عدلیه خواستند.
محتشم السلطنه معاون وزارت داخله بر حسب ماموریت مراتب متدعیات مجلس را بحضور همایون واسطه ابلاغ گردید در این موقع که پاسی از شب گذشته بود و حضار با این هیاهو و اجماع که در روز هیچ نیاسوده و بزحمت بسر برده بودند از معاودت بمنازل خود امتناع داشتند و انجام مستدعیات را شبانه می‌خواستند. با اصرار وکلا و اقدامات سران و سروران قبایل و اقوام و حکم لازم الاطاعه مجلس با کمال کراهت از مجلس مرخص گردیده تا صبح در حضور عام الطاف شاهانه در ترفیه حال عموم قرائت و رفع مفاسد و مضار اینگونه اقدامات عاجلا بعمل آید.
دیدگاه شما