آیین‌نامه مقررات بهداشتی [موضوع ماده ۱۳ قانون مواد خوردنی و آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی]

در اجرای ماده ۱۳ قانون مواد خوردنی- آشامیدنی- آرایشی و بهداشتی مصوب تیرماه 1346 این آیین‌نامه شامل 44 ماده و 11 تبصره را تصویب مینماید.

فصل اول- بهداشت فردی

ماده 1- کلیه کارگران و اشخاصی که در اماکن عمومی و مراکز تهیه- توزیع نگهداری و فروش مواد غذائی انجام وظیفه می نمایند موظفند که کارت معاینه پزشکی در محل کار خود داشته باشند.

تبصره 1- کارفرمایان موظف هستند که قبل از استخدام اشخاص کارت معاینه پزشکی آنانرا مطالبه و در محل کسب نگهداری نمایند.

تبصره 2- کارت معاینه پزشکی منحصراً از طرف ادارات بهداری هر محل صادر خواهد شد. نوع و مدت اعتبار کارت فوق را که از یکسال تجاوز نخواهد کرد وزارت بهداری تعیین خواهد نمود.

ماده 2- کارگران موظفند رعایت کامل بهداشت فردی مربوط بنظافت را نموده و بدستوهائی که از طرف دستگاههای مسئول وزارت بهداری داده میشود عمل نمایند.

ماده 3- اشخاصی که در محل پخت و یا آشپزخانه کار میکنند باید ملبس به کلاه و روپوش سفید باشند. سایر اشخاص مصرح در ماده 1 باند برنگ روشن و تمیز باشد.

ماده 4- صاحبان و متصدیان اماکن مشمول این آیین‌نامه موظفند جایگاه محفوظ مناسبی بمنظور حفظ لباس کارگران خود تهیه نمایند.

ماده 5- هر کارگر موظف به داشتن صابون و حوله تمیز اختصاصی میباشد.

ماده 6- کارگرانی که بنحوی از انحاء با طبخ و تهیه مواد غذائی سرو کار دارند در حین کار حق دریافت بهای کالای فروخته شده را شخصاً از مشتری نخواهند داشت.

ماده 7- در اماکن مذکور در این آیین‌نامه باید جعبه کمکهای اولیه در محل مناسبی نصب گردد.

ماده 8- کارگران اماکنی که بموجب فصل دوم آیین‌نامه ملزم بداشتن دوش آب سرد و گرم میباشد و یا با پخت سرو کار دارند موظفند هر روز قبل از شروع و بعد از خاتمه کار استحمام نمایند.

فصل دوم وضع ساختمانی اماکن عمومی و مراکز تهیه و تولید- توزیع- نگهداری و فروش مواد غذائی

ماده 9- کف باید شامل شرایط زیر باشد: الف- از جنس قابل شستشو باشد ب- صاف و بدون فرورفتگی و شکاف و جنس ‌آن طوری باشد که در اثر تردد گرد و غبار ایجاد ننماید. پ- دارای شیب مناسب بطرف فاضل آب باشد. ت- مجهز به کف شوی سیفون دار (شتر گلو) باشد.

ماده 10- دیوارها باید دارای شرایط ذیل باشند. الف- ساختمان دیوار و مصالح آن طوری باشد که از ورود جوندگان و حشرات جلوگیری بعمل آورد. ب- وضع دیوارها باند متناسب با احتیاجات و لوازم مربوط بنوع کار باشد. دیوارها باید صاف و بدون فرورفتگی و شکاف و درز و طاقچه باشد. ت- دیوارها باید برنگ روشن باشد.

ماده 11- سقفها باید صاف و حتی الامکان مسطح بدون ترک خوردگی و شکاف و همیشه تمیز باشد.

ماده 12- وضع درها و پنجره ها: الف- درها و پنجره ها باید بدون ترک خوردگی و شکستگی بوده و قابل شستشو باشد. ب- درها و پنجره ها باید طوری باشد که از ورود حشرات به داخل جلوگیری نماد.

ماده 13- آب مصرفی باید مورد تأیید مقامات بهداشتی باشد.

ماده 14- دارای سیستم فاضل آب بهداشتی باشد

ماده 15- وضع و تعداد مستراح و دستشوئی بهداشتی و متناسب باشد.

ماده 16- برای کارگران باید دستشوئی و مستراح مجزا در محل مناسب و شرایط لازم ساخته شود.

ماده 17- حمام باید دارای شرایط مندرج در مواد 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 این آیین‌نامه باشد.

ماده 18- دستگاه سوخت و نوع مواد سوختنی باید طوری باشد که حتی الامکان احتراق بصورت کامل انجام گیرد.

ماده 19- محل شستشو و نگهداری ظروف باید در مجاور محل پخت و مجزا و مستقل از آن باشد. ظروف کثیف از یک در یا دریچه باین محل وارد و ظروف تمیز از دریچه جداگانه وارد آشپزخانه و سالن شود.

ماده 20- ظروف باید در ظرفشوئی سه مرحله ای (شستشو ضد عفونی آبکشی یا توسط دستگاههای اتوماتیک شسته شود.

تبصره 1- تعداد و ظرفیت هر ظرفشوئی باید متناسب با تعداد ظروف باشد.

تبصره 2- ظروف باید باوسیله تمیز و عاری از آلودگی خشک گردد.

ماده 21- قفسه و ویترین و گنجه ها باید تمیز و عاری از گرد و غبار و مجهز به در و شیشه باشد.

تبصره 1- قفسه و ویترین و گنجه ها باید قابل نظافت باشد.

تبصره 2- فاصله کف آنها از زمین از بیست سانتیمتر کمتر نباشد.

ماده 22- پیشخوان و میز کار باید سالم و روکش آن از جنس قابل شستشو باشد.

ماده 23- سبزی و میوه که در اماکن عمومی بصورت خام در اختیار مشتریان گذارده میشود باید در محل مخصوص شسته و یا محلول گندزدائی ضد عفونی گردد و سپس با آب سالم و تمیز آبکش شود.

ماده 24- انبار مواد غذائی باید قابل تمیز کردن بوده و وضع داخلی آن مطابق شرائط مواد 9 - 10 - 11 - 12 - 21 این آیین‌نامه باشد.

تبصره 1- انبار مواد غذائی نباید مرطوب باشد.

تبصره 2- انبار آرد و شکر و سایر مواد غذائی که ایجاب میکند دارای انبار اختصاصی باشد باید مطابق نقشه تصویب شد ه مقامات بهداشتی احداث شود.

ماده 25- کلیه مواد غذائی فاسد شدنی باید در یخچال و یا در سردخانه متناسب نگهداری شود و همچنین در نگهداری آنها در یخچال زائد بر مدتی که معمولا غذا در یخچال فاسد نمیشود خودداری گردد.

ماده 26- تهویه باید بنحوی صورت گیرد که همیشه هوای داخل اماکن سالم تازه و کافی و عاری از بو باشد.

ماده 27- در فصل گرما حداکثر درجه حرارت داخل اماکن نباید بیشتر از 30 درجه سانتیگراد باشد.

ماده 28- نور طبیعی و یا مصنوعی باید طوری باشد که باعث ناراحتی چشم نگردد.

ماده 29- برای جلوگیری از حریق و انفجار و سایر خطرات احتمالی باید پیش بینی های لازم بشود.

ماده 30- زباله دان درپوش دار زنگ نزن قابل حمل به تعداد کافی موجود باشد.

تبصره 1- زباله دان بزرگ درپوش دار زنگ نزن قابل حمل متناسب با احتیاجات روزانه در محل مناسبی جهت جمع آوری و تخلیه زباله ها گذاشته شود.

تبصره 2- زباله دانها باید بعد از تخلیه شسته شود.

ماده 31- پشه- مگس حشرات و جوندگان بهیچوجه نباید در داخل اماکن دیده شوند.

ماده 32- نقشه ساختمانهای کلیه اماکن مصرح در آیین‌نامه بمنظور انطباق با موازین بهداشتی قبل از اجراء باید به تصویب مقامات مسئول برسد.

ماده 33- اماکنی که اجازه قبول مسافر دارنده علاوه بر دعایت کلیه موارد بهداشتی باید واجد شرایط زیر باشند: الف- در هر اطاق تعداد تختخوابها باید طوری باشد که برای هر تخت شش متر مربع منظور شود. ب- تعداد دوش هر طبقه از ساختمان باید مساوی تعداد مستراحها باشد. پ- پله باید دارای حفاظ بوده و لغزنده نباشد ارتفاع پله حداکثر 18 سانتیمتر و عرض آن حداقل 30 سانتیمتر باشد.

ماده 34- البسه (مانند حولة، ملحقه، پرده و امثال آنها) باید با دستگاههای اتوماتیک یا در رختشویخانه که مطابق نقشه استاندارد وزارت بهداری باشد شسته و خشک و اطو شود.

ماده 35- ایجاد هر گونه حوض یا حوضچه یا پاشوی که در آن آب بصورت راکد باشد ممنوع است.

فصل سوم وسائل و لوازم کار

ماده 36- ظروف مورد استفاده باید دارای شرایط زیر باشد: 1- ظروف شکستگی باید تمیز بدون ترک خوردگی و لب پریدگی باشد. 2- وسائل و ظروف فلزی که برای تهیه و نگهداری و مصرف مواد غذائی بکار میرود باید سالم صاف بدون زنگ باشد. 3- استفاده از ظروفی که بوسیله وزارت بهداری غیر مجاز شناخته و آگهی میشود ممنوع است. 4- جدار داخلی ظروف مسی باید کاملا سفیدکاری باشد. 5- ظروف لعابی نباید دارای لب پریدگی باشد. 6- وسائل و ظروف غذا باید پس از هر بار مصرف شسته و تمیز و ضد عفونی شود. 7- استفاده از گوشت کوب و قاشق چوبی و سربی ممنوع است. 8- استفاده از قندان ، نمکدان و مشابه آن بدون سرپوش ممنوع است. 9- وسائل و ظروف غذا خوری و تهیه غذا باید در ویترین یا گنجه مخصوص که محفوظ باشد نگهداری شود.

ماده 37- سطح میزها باید صاف ، تمیز، سالم و بدون درز بوده و روکش آن از جنس قابل شستشو باشد.

ماده 38- صندلی ها و نیمکتها باید سالم و تمیز باشد.

ماده 39- برای هر مسافر تازه وارد باید از ملحفه و شمد تمیز و سفید و سالم استفاده شود و تعویض آنها در هر سه روز یکبار اجباری است.

ماده 40- استفاده از لحاف، پتو، تشک و بالش کثیف و مندرس و بدون ملحفه ممنوع است.

ماده 41- استفاده از تختخوابهائی که دارای پارگی یا شکستگی و یا گود رفتگی فنر باشد ممنوع است.

ماده 42- استفاده از کاغذهائی که تمیز نباشد و همچنین روزنامه و امثال آن جهت پیچیدن مواد غذائی ممنوع است.

ماده 43 - ظروف خمیرگیری باید صاف و تمیز و بدون درز باشد. نصب شیر آب بالای ظرف خمیرگیری الزامی است.

تبصره 1- حتی الامکان کوشش شود که از دستگاههای خودکار برای تهیه خمیر استفاده گردد.

فصل چهارم طبقه بندی اماکن از لحاظ شمول مواد این آیین‌نامه

ماده 44- طبقه بندی اماکن از لحاظ شمول این آیین‌نامه بشرح ذیل است: 1- کلیه مواد این آیین‌نامه باستثنای ماده 43 شامل هتل، هتل ، مهمانخانه و مسافرخانه و پانسیون و امثال آنها میباشد. 2- کلیه مواد این آیین‌نامه باستثنای مواد 16- 19 - 20 - 22 لغایت 25 و مواد 33 و 36 و 39 لغایت 43 شامل حمامها میگردد. 3- کلیه مواد این آیین‌نامه باستثنای مواد 15 لغایت 17 -19 -20 -22- 23 لغایت 25 -33 -36 -39 لغایت 43 شامل آرایشگاهها میباشد. 4- کلیه مواد این آیین‌نامه باستثنای مواد 15-20-23-25-33-34-36-39-40 و41 شامل نانوائیها میگردد. 5- کلیه مواد این آیین‌نامه باستثنای مواد 15 لغایت 20-23-34-39-40-41 و 43 شامل محلهای فروش مواد غذائی (از قبیل گوشت فروش میوه و سبزی فروش بقالی و عطاری و امثال آنها میباشد). 6- کلیه مواد این آیین‌نامه باستثنای مواد 15-17-23-33-34-39-40 - 41 شامل محلهای تهیه مواد غذائی (از قبیل ماست بندی، کشک سایی، قندریزی شیرینی پزی و نظائر آنها) میباشد. 7- کلیه مواد این آیین‌نامه باستثنای مواد 17-33-34-39-40-41-40- 43 شامل محلهای تهیه و فروش مواد غذائی که دارای محل پذیرائی از مشتری میباشد میشود. 8- کلیه مواد این آیین‌نامه باستثنای مواد 15 لغایت 17-33-34-39-40-41- 42 شامل محلهای تهیه و فروش مواد غذائی که دارای محل پذیرائی مشتری نیستند میباشد.

وزیر بهداری