با الهام از روایت یعقوب ابن شعیب از امام صادق (ع) در زمینه شناسایی و تعیین جانشین مقام رهبری و ولایت امر مسلمین در هر زمان (۱) برای پیشگیری از بروز فترت در نظام جمهوری اسلامی و ضمانت تداوم حکومت شرعیه بر اساس ولایت فقیه، در اجرای اصل ۱۰۷ و ۱۰۸ قانون اساسی، قانون انتخابات، تعداد، شرائط و آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان بشرح ذیل تنظیم گردید.
(۱) یعقوب بن شعیب: قلت لابى عبدالله علیه السلام: اذا حدث على الامام حدث کیف یضع الناس؟ قال: این قول الله عزوجل: فلو لا نفر من کل فرقة منهم طائفة لیتفقهوا فى الدین و لینذروا قومه اذا رجعوا الیهم لعلهم یحذرون. قال: هم فى عذر ماداموا فى الطلب و هؤلاء الذین ینتظرونهم فى عذرٍ حتى یرجع الیهم أصحابهم (اصول کافى، باب ما یجب على الناس عند مضى الامام).
فصل اول - تعداد خبرگان
ماده ۱- [اصلاحی ۱۳۹۴/۶/۱۱] عده نمایندگان مجلس خبرگان ۸۸ نفر به شرح ذیل مىباشد:
استان تهران ۱۶ نماینده؛
استانهاى خراسان رضوى و خوزستان هر کدام ۶ نماینده؛
استانهاى اصفهان، آذربایجان شرقى و فارس هر کدام ۵ نماینده؛
استانهاى گیلان و مازندران هر کدام ۴ نماینده؛
استانهاى آذربایجان غربى و کرمان هر کدام ۳ نماینده؛
استانهاى اردبیل، البرز، سیستان و بلوچستان، قزوین، کردستان، کرمانشاه، گلستان، لرستان، مرکزى و همدان هر کدام ۲ نماینده؛
استانهاى ایلام، بوشهر، چهارمحال و بختیارى، خراسان جنوبى، خراسان شمالى، زنجان، سمنان، قم، کهگیلویه و بویراحمد، هرمزگان و یزد هر کدام ۱ نماینده.
ماده یکم- [اصلاحی ۱۳۶۱/۸/۱۶] تعداد خبرگان برای هر استان یک نفر می‌باشد مگر در استانهایی که بیش از پانصد هزار نفر جمعیت دارد که به نسبت هر پانصد هزار نفر یک نماینده افزوده خواهد شد. تبصره- [الحاقی ۱۳۶۱/۸/۱۶] در استانهایی که پس از طرح هر پانصد هزار باقیمانده جمعیت کل آن به پانصد هزار نمی‌رسد و از دویست و پنجاه هزار تجاوز می‌نماید برای آن هم یک نماینده اضافه خواهد شد.
ماده یکم- [اصلاحی ۱۳۶۱/۵/۱۲] تعداد خبرگان برای هر استان یک نفر می‌باشد مگر در استانهایی که بیش از یک میلیون نفر جمعیت دارد که به نسبت هر پانصد هزار نفر، یک نماینده افزوده خواهد شد.
ماده یکم- [۱۳۵۹/۷/۱۰] تعداد خبرگان برای هر استان یک نفر می‌باشد مگر در استانهایی که بیش از یک میلیون جمعیت دارد که به نسبت هر پانصد هزار نفر، یک نماینده افزوده خواهد شد. بدین ترتیب تعداد خبرگان سراسر کشور بر حسب آمار تقریبی فعلی به شصت و یک نفر بالغ می‌شود.
ماده ۲ـ [الحاقی ۱۳۹۶/۶/۱۱] از تاریخ تصویب این قانون (۱۳۹۶/۶/۱۱) هرگونه افزایش تعداد نمایندگان خبرگان پس از بررسىهاى لازم و با توجه به میزان جمعیت و تقسیمات جغرافیاى کشور و مصالح ملى بر اساس پیشنهاد هیئت رئیسه در آخرین سال هر دوره و تصویب مجلس خبرگان رهبرى خواهد بود.
فصل دوم - شرائط انتخاب شوندگان [مصوب هشتمین اجلاس رسمی مجلس خبرگان رهبری «دوره پنجم»، ۱۳۹۹/۱۲/۴]
ماده ۳- انتخاب‌شوندگان باید دارای شرایط زیر باشند:
۱. تابعیت جمهوری اسلامی ایران.
۲. حداقل سن ۴۰ سال تمام.
۳. دارا بودن توانایی لازم جهت انجام وظایف مربوط به نمایندگی مجلس خبرگان.
۴. عدالت و اشتهار به دیانت، وثوق، شایستگی و سلامت اخلاقی و اقتصادی.
۵. داشتن بینش مناسب سیاسی ـ اجتماعی و آشنایی لازم با مسائل روز.
۶. تعهد به انقلاب اسلامی، نظام جمهوری اسلامی ایران، التزام به قانون اساسی و ولایت مطلقه فقیه.
۷. نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی به تشخیص مراجع قانونی و رسمی نظام ج.ا.ا.
۸. اجتهاد در حدی که قدرت استنباط بعض مسائل فقهی را داشته باشد و بتواند ولی‌فقیه واجد شرایط رهبری را تشخیص دهد.
تبصره ۱: داوطلبانی که رهبری معظم نظام ـ صریحاً و یا ضمناً ـ اجتهاد آنان را تأیید کرده باشد از نظر علمی، نیاز به تشخیص فقهای شورای نگهبان نخواهند داشت.
تبصره ۲: داوطلبانی که سابقه نمایندگی مجلس خبرگان رهبری را داشته و یا در امتحانات دوره‌های پیشین این مجلس، حائز نمره قبولی (کتبی و شفاهی) شده‌اند، معاف از امتحان خواهند بود.
تبصره ۳: داوطلبانی که صلاحیت علمی و اجتهادشان طبق نظر اکثریت فقهای شورای نگهبان، محرز گردد، معاف از امتحان خواهند بود.
ماده واحده ۱: ارائه یکی از مدارک علمی معتبر ذیل، هنگام ثبت نام داوطلبان به استثنای دارندگان شرایط مندرج در تبصره‌های ۱، ۲ و ۳ ماده ۳
الف) سطح چهار حوزه.
ب) تأیید کتبی از مدیریت‌‌های مستقل حوزه علمیه (قم، خراسان رضوی و اصفهان) مبنی بر صلاحیت علمی داوطلب برابر سطح چهار حوزه.
ج) مدرک افتاء از مرجع رسمی برای داوطلبان اهل سنت، برابر آیین‌نامه مصوب حوزه‌های علمیه اهل سنت.
ماده واحده ۲: مرجع تشخیص دارابودن شرایط داوطلبان، فقهای شورای نگهبان می‌باشند.
تبصره: تشخیص اجتهاد داوطلبان از طریق آزمون کتبی و شفاهی، پیش از انتخابات، توسط فقهای شورای نگهبان، انجام می‌پذیرد.
ماده واحده ۳: فقهای شورای نگهبان پس از بررسی‌های لازم در قبال داوطلبان، پاسخگو بوده و در صورت رد صلاحیت یا ابطال آراء فرد انتخاب‌شونده در صورت مطالبه، دلایل و مستندات رد صلاحیت یا ابطال آراء آن فرد را کتباً به وی ابلاغ خواهد کرد.
فصل دوم - شرائط انتخاب شوندگان [۱۳۵۹/۷/۱۰]
ماده دوم - خبرگان منتخب مردم باید دارای شرائط زیر باشند: الف - اشتهار به دیانت و وثوق و شایستگی اخلاقی. ب - آشنائی کامل به مبانی اجتهاد با سابقه تحصیل در حوزه‌های علمیه بزرگ در حدی که بتوانند افراد صالح برای مرجعیت و رهبری را تشخیص دهند. ج - بینش سیاسی و اجتماعی و آشنایی با مسائل روز. د - معتقد بودن به نظام جمهوری اسلامی ایران. ه - نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی.
تبصره ۱ - تشخیص واجد بودن شرائط با گواهی سه نفر از استادان معروف درس خارج حوزه‌های علمیه می‌باشد.
تبصره ۲- [الحاقی ۱۳۶۱/۵/۱۲] کسانی که رهبر صریحاً و یا ضمناً اجتهاد آنان را تأیید کرده است و کسانی که در مجامع علمی یا نزد علماء بلد خویش شهرت به اجتهاد دارند نیازمند به ارائه گواهی مذکور نمی‌باشند.
تبصره ۳- [اصلاحی ۱۳۶۱/۵/۱۲] ضرورت ندارد که نمایندگان ساکن و یا متولد حوزه انتخابیه خود باشند.
فصل سوم - شرائط انتخاب‌کنندگان
ماده ۴- انتخاب‌کنندگان باید دارای شرائط ذیل باشند: الف - تابعیت جمهوری اسلامی ایران. ب- [اصلاحی ۱۳۸۶/۶/۱۴] داشتن هجده سال تمام.
ب- [اصلاحی ۱۳۶۱/۵/۱۲] داشتن پانزده سال تمام.ماده ۳- [۱۳۵۹/۷/۱۰] انتخاب‌کنندگان باید دارای شرائط ذیل باشند: الف - تابعیت جمهوری اسلامی ایران. ب- داشتن هجده سال تمام.
فصل چهارم - مدت
ماده ۵ـ خبرگان، براى مدت هشت سال، انتخاب مى‌شوند و شش ماه به پایان هر دوره، باید انتخابات دوره بعد آغاز گردد، به طورى که سه ماه به پایان هر دوره، انتخابات دوره بعد خاتمه یافته باشد.
فصل پنجم - کیفیت انتخابات
ماده ۶ـ رأىگیرى به صورت مخفى و به طور مستقیم انجام مى‌گیرد.
ماده ۷ـ اخذ آراء در سراسر کشور، در یک روز صورت مى‌گیرد و در صورت احتیاج، تمدید مى‌گردد.
تبصره ۱: چنانچه در مواردى، انتخابات، به سبب وجود مانع صورت نگیرد، پس از رفع مانع بلافاصله باید برگزار شود.
تبصره ۲: چنانچه در استانى، امکان شرکت دوسوم مردم در انتخابات وجود داشت، باید برگزار شود.
ماده ۸ـ خبرگان با اکثریت نسبى آراى شرکت‌کنندگان انتخاب مى‌شوند.
تبصره: در صورتى که تعداد آراى دو یا چند نفر، مساوى باشد و به همه آنان نیاز نباشد، نماینده یا نمایندگان مورد لزوم، با قرعه معین مى‌شود.
ماده هفتم - [۱۳۵۹/۷/۱۰] خبرگان با اکثریت مطلق آراء شرکت کنندگان انتخابات میشوند.
تبصره- [الحاقی ۱۳۶۱/۵/۱۲] چنانچه در دور اول تمام یا بعض نامزدها حائز اکثریت نشدند انتخابات تجدید می‌شود. در دور دوم فقط به تعداد دو برابر تعداد لازم از بین دارندگان آراء دور اول حوزه انتخاییه بترتیب رأی شرکت خواهند کرد و نامزد جدیدی نمیتوان اضافه نمود. اگر تعداد نامزدهای باقیمانده بتعداد دو برابر مورد نیاز نباشد باز هم انتخابات انجام می‌شود مگر اینکه نامزدها فقط بتعداد مورد نیاز یا کمتر باشند، در این صورت انتخابات دوباره آغاز می‌شود.
ماده ۹ـ [اصلاحی ۱۳۶۱/۵/۱۲] مجرى انتخابات مجلس خبرگان، وزارت کشور است. آیین نامه اجرایى انتخابات به پیشنهاد وزارت کشور به تصویب شوراى نگهبان خواهد رسید.
تبصره ۱: [اصلاحی ۱۳۶۱/۵/۱۲] نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان بر طبق «قانون نظارت شوراى نگهبان بر انتخابات مجلس شوراى اسلامى» مصوب سوم مهرماه ۱۳۵۹ کمیسیون امور داخلى مجلس شوراى اسلامى، انجام مى شود. آیین نامه اجرایى آن را، شوراى نگهبان تصویب خواهد کرد. ناظران حوزه هاى انتخابیه و حوزه هاى فرعى و شعب ثبت نام و اخذ رأى و بازرسان را، هیئت مرکزى نظارت، به ترتیب و تعدادى که مصلحت بداند، تعیین خواهد کرد.
تبصره ۲: [الحاقی ۱۳۶۱/۵/۱۲] در هیئت نظارت مرکزى، یکى از فقهاى شوراى نگهبان، عضویت خواهد داشت.
تبصره ۳: [الحاقی ۱۳۶۱/۵/۱۲] قانون انتخابات مجلس خبرگان و آیین‌نامه‌هاى اجرایى آن، جهت اقدام، از طرف شوراى نگهبان به وزارت کشور ابلاغ مى گردد.
ماده ۱۰ـ هیئت نظارت مذکور، پس از آنکه اعتبارنامه دو سوم خبرگان منتخب مردم صادر شد، از آنها براى شرکت در جلسه افتتاحیه دعوت مى کند و تاریخ و محل جلسه را از طریق رسانه هاى گروهى و دو روزنامه کثیر الانتشار، به اطلاع مى‌رساند.
ماده دهم - [حذف شد.]
محل تشکیل مجلس خبرگان شهر مقدس قم می‌باشد مگر اینکه ضرورتی تشکیل آن را در جای دیگر ایجاب کند.
فصل ششم - آیین‌نامه داخلی مجلس خبرگان
ماده یازدهم- [اصلاحی ۱۳۶۱/۵/۱۲] جلسات مجلس خبرگان با حضور دو سوم کل خبرگانی که می‌باید انتخاب گردند، رسمیت می‌یابد.
ماده دوازدهم - مصوبات مجلس خبرگان با موافقت نصف بعلاوه یک حاضران معتبر است مگر در مورد تعیین رهبر یا اعضای شورای رهبری که موافقت دوسوم حاضران معتبر می‌باشد.
ماده سیزدهم - جلسه افتتاحیه بوسیله هیئت نظارت مرکزی با تلاوت آیاتی از قرآن کریم آغاز می‌گردد. سپس رئیس هیئت نظارت از هیئت رئیسه سنی را که قبلا بر مبنای شناسنامه تعیین شده‌اند دعوت میکند تا به جایگاه مخصوص روند و اداره جلسه را بعهده گیرند.
تبصره - هیئت رئیسه سنی مرکب از رئیس، نائب رئیس از سالمندترین و دو منشی از جوانترین اعضاء حاضر در جلسه.
ماده چهاردهم - صورت جلسات بوسیله نوار، ضبط و بوسیله تندنویس یپاده می‌شود و به امضای رییس میرسد. صورت جلسه انتخاب رهبر یا اعضای شورای رهبری باید به امضای همه اعضای حاضر در جلسه برسد .
ماده پانزدهم - در آغاز نخستین جلسه رسمی خبرگان مراسم تحلیف را بدین صورت برگزار میکنند: «ما دربرابر قرآن و مردم شریف ایران به خدای متعال سوگند یاد می‌کنیم که در ایفای وظیفه سنگینی که بعهده داریم یعنی تشخیص و معرفی بهترین فرد برای مقام والای رهبری امت خود را در پیشگاه مقدس خدا و در برابر ملت غیور ایران مسئول بدانیم و کوچکترین مسامحه و خیانت را روا نداریم»
ماده شانزدهم - هیئت رئیسه سنی بلافاصله به انتخاب هیئت رئیسه دائم مپیردازد .
ماده هفدهم - هیئت رئیسه دائم نیز مرکب از ۴ نفر: رئیس، نایب رئیس - دو منشی گه برای مدت دو سال با رای گیری مخفی و اکثریت نسبی انتخاب میشوند .
ماده هجدهم - مجلس خبرگان سالی یک بار حداقل بمدت پنج روز اجلاسیه رسمی دارد.
ماده نوزدهم - درمواردی که هیئت رئیسه لازم بداند یا ده نفر از اعضاء کتباً یپشنهاد کنند اجلاسیه فوق العاده تشکیل می‌شود.
ماده بیستم - وظیفه خبرگان در اجلاسیه‌های عادی خود اجرای اصل یکصد و یازدهم قانون اساسی و به بحث و تبادل نظر در باره مسائل مربوط به مرجعیت و رهبری و تبادل نظر برای یافتن بهترین شیوه عمل در جهت ایفای این مسئولیت خطیر و پیشنهاد آن به مقام رهبری می‌باشد .
ماده بیست و یکم - این قانون در بیست و یک ماده و شش تبصره در جلسه مورخ ۱۳۵۹/۷/۱۰ فقهای شورای نگهبان تنظیم و برای تصویب نهایی به پیشگاه امام امت تقدیم گردید.
۱ - لطف الله صافی ۲ - یوسف صانعی ۳ - عبدالرحیم ربانی شیرازی ۴ - احمد جنتی ۵ - غلامرضا رضوانی
آیین‌نامه اجرایی قانون انتخابات مجلس خبرگان مصوب ۱۳۶۱/۷/۱۸ شورای نگهبان[۱]
فصل اول- کلیات
ماده ۱- حوزه‌های انتخابیه مجلس خبرگان و تعداد منتخبین آنها در سراسر کشور به شرح جدول پیوست است.[۲]
ماده ۲- انتخابات خبرگان به صورت عمومی و با رأی مخفی و به‌طور مستقیم می‌باشد.
ماده ۳- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- اگر یک یا چند نفر از داوطلبان تأییدشده استعفا دهند یا فوت نمایند، انتخابات در بین افراد و یا فرد باقیمانده برگزار می‌گردد و این امر موجب توقف انتخابات نخواهد شد.
تبصره- در استانهایی که تعداد کاندیداها تنها به تعداد نیاز یا کمتر است، نامزدهای تأییدصلاحیت‌شده می‌توانند ظرف ۴۸ ساعت از سایر استان‌ها به یکی از این استان‌ها تغییر محل دهند.
ماده ۴- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- در صورتی که آرای دو یا چند نفر از نامزدها مساوی باشد و طبق جدول تعداد خبرگان حوزه انتخابیه، انتخاب یک یا چند نفر از نامزدهایی که آرای مساوی دارند ضرورت پیدا کند، ملاک انتخاب قرعه می‌باشد که در جلسه مشترک هیئت‌اجرایی مرکز حوزه انتخابیه و ناظرین شورای نگهبان در استان، انجام خواهد گرفت.
تبصره- نامزدهای انتخابات در صورت تمایل می‌توانند در جلسه قرعه‌کشی شخصاً و یا با اعزام فقط یک نفر نماینده شرکت نمایند. تاریخ و محل قرعه‌کشی باید حداقل ۲۴ ساعت قبل به داوطلبان ذی‌ربط ابلاغ گردد.
ماده ۵- (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- وزارت‌کشور پس از کسب نظر شورای نگهبان آمادگی برای اجرای انتخابات را به استحضار رهبر یا شورای رهبری مذکور در اصل (۱۱۱) قانون اساسی می‌رساند و دستور مقام رهبری را به شورای نگهبان اعلام می‌دارد.
ماده ۶- مسئولیت نظارت بر انتخابات خبرگان، بر عهده شورای نگهبان است.
ماده ۷- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- در هر انتخابات، هر شخص واجد شرایط، فقط می‌تواند یک بار و در یک شعبه اخذ رأی با ارائه شناسنامه رأی بدهد.
ماده ۸- اخذ رأی در سراسر کشور در یک روز و حداقل به مدت ۱۰ ساعت به‌عمل می‌آید و در صورت لزوم قابل‌تمدید می‌باشد.
تبصره ۱- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- تشخیص ضرورت و مدت تمدید اخذ رأی در سراسر کشور به‌عهده وزیرکشور است و مازاد بر تمدید سراسری، منوط‌به پیشنهاد مشترک استاندار و رئیس هیئت‌نظارت استان و موافقت وزیرکشور خواهد بود.
تبصره ۲ (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- در صورتی که شورای نگهبان تمدید را خلاف صحت و سلامت انتخابات بداند نظر شورای نگهبان قطعی و لازم‌الاجرا است.
فصل دوم- شرایط انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان
ماده ۹- انتخاب‌کنندگان باید دارای شرایط زیر باشند:
الف- تابعیت جمهوری اسلامی ایران.
ب- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- داشتن پانزده سال تمام در روز اخذ رأی.[۳]
ماده ۱۰- اشخاص زیر از حق انتخاب‌کردن، محرومند:
الف- صغار و مجانین.
ب- محرومین از حقوق اجتماعی.
ماده ۱۱- انتخاب‌شوندگان باید دارای شرایط زیر باشند:
الف- اشتهار به دیانت و وثوق و شایستگی اخلاقی.
ب- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- اجتهاد درحدی‌که قدرت استنباط بعض مسائل فقهی را داشته باشد و بتواند ولی‌فقیه واجد شرایط رهبری را تشخیص دهد.
ج- بینش سیاسی، اجتماعی و آشنایی با مسائل روز.
د- معتقدبودن به نظام جمهوری اسلامی ایران.
ﻫ- نداشتن سوابق سوء سیاسی و اجتماعی.
تبصره ۱- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- مرجع تشخیص دارا بودن شرایط فوق، فقهای شورای نگهبان قانون‌اساسی می‌باشند.
تبصره ۲- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- کسانی که رهبر معظم انقلاب صریحاً یا ضمناً اجتهاد آنان را تأیید کرده باشد از نظر علمی نیاز به تشخیص فقهای شورای نگهبان نخواهند داشت.
تبصره ۳- شرط سکونت، تولد و توطن در حوزه انتخابیه برای انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان لازم‌الرعایه نیست.
تبصره ۴- چنانچه اعضای شورای نگهبان داوطلب نمایندگی مجلس خبرگان گردند نمی‌توانند نسبت به انتخابات استانی که از آنجا داوطلب شده‌اند نظارت و اتخاذ تصمیم نمایند.
فصل سوم- نحوه اعلام داوطلبی و رسیدگی به صلاحیت داوطلبان
ماده ۱۲- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- پس از وصول دستور مقام رهبری یا شورای مذکور در اصل (۱۱۱) قانون‌اساسی مبنی‌بر انجام انتخابات خبرگان، وزارت‌کشور موظف است حداکثر ظرف ده روز مراتب و تاریخ شروع ثبت‌نام داوطلبان را با استفاده از وسایل ارتباط‌جمعی به اطلاع مردم برساند.
تبصره ۱- (الحاقی ۱۷/ ۱۱/ ۱۳۶۹)- دستور مقام معظم رهبری برای برگزاری انتخابات سراسری، جهت انتخابات میان‌دوره‌ای همان دوره نیز نافذ است.
تبصره ۲- فرمانداران مراکز حوزه‌های انتخابیه (فرمانداران شهرستان‌های مراکز استان) موظف‌اند تاریخ شروع و محل ثبت‌نام و شرایط آن را با انتشار آگهی و استفاده از رسانه‌های گروهی به اطلاع داوطلبان و اهالی حوزه انتخابیه (استان) برسانند. این آگهی باید حداقل پنج روز قبل از تاریخ شروع ثبت‌نام منتشر گردد.
ماده ۱۳- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- داوطلبان عضویت در مجلس خبرگان، باید ۷ روز از تاریخ شروع ثبت‌نام شخصاً یا به‌وسیله نماینده خود به فرمانداری مرکز استان مراجعه و پرسش‌نامه اعلام داوطلبی را تکمیل و همراه با فتوکپی کلیه اوراق شناسنامه و ۱۲ قطعه عکس جدید ۴×۶ خود به فرمانداری مرکز استان تسلیم و رسید دریافت دارند.
تبصره ۱- (الحاقی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- داوطلبان می‌توانند برای ثبت‌نام به وزارت‌کشور نیز مراجعه نمایند. وزارت‌کشور موظف است بلافاصله پس از ثبت‌نام از داوطلبان، فهرست اسامی آنان را برای انجام سایر اقدامات لازم به مرکز حوزه انتخابیه مربوط اعلام نماید.
تبصره ۲- (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- فرماندار مرکز استان موظف است در پایان هر روز فهرست اسامی و مشخصات داوطلبان حوزه انتخابیه را به وزارت‌کشور اعلام نماید. وزارت کشور ظرف همان روز فهرست اسامی و مشخصات کامل کلیه داوطلبان سراسر کشور را به هیئت‌مرکزی نظارت اعلام خواهد نمود.
ماده ۱۴- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- فرماندار مرکز استان موظف است بلافاصله پس از پایان مهلت ثبت‌نام، اصل و دو نسخه تصویر پرسش‌نامه، سه نسخه تصویر کلیه صفحات شناسنامه و شش قطعه عکس مربوط‌به هریک از داوطلبان را وسیله پیک مطمئن به وزارت‌کشور ارسال نماید.
ماده ۱۵- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- وزارت‌کشور پس از دریافت مدارک مربوط‌به ثبت‌نام داوطلبان دو نسخه از کلیه مدارک مذکور به همراه دو قطعه عکس را حداکثر ظرف ۷۲ ساعت پس از پایان مهلت ثبت‌نام به هیئت‌مرکزی نظارت تسلیم می‌دارد و هیئت اگر نظری داشته باشد اضافه کرده و فتوکپی شناسنامه و اصل پرسش‌نامه را در اختیار شورای نگهبان قرار می‌دهد.
ماده ۱۶- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- شورای نگهبان ظرف ۳۰ روز از تاریخ وصول مدارک داوطلبان هر استان رسیدگی لازم، معمول و نظر خود را به‌وسیله هیئت‌نظارت مرکزی به وزارت‌کشور اعلام می‌دارد.
تبصره ۱- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- وزارت‌کشور موظف است رأساً یا از طریق فرمانداران مراکز حوزه‌های انتخابیه نظریه فقهای شورای نگهبان مبنی‌بر رد صلاحیت داوطلب را ظرف دو روز به وی ابلاغ نماید.
تبصره ۲- (الحاقی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- داوطلبانی که صلاحیت آنان مورد تأیید قرار نگرفته است، می‌توانند ظرف سه روز از تاریخ ابلاغ مذکور در تبصره «۱» از فقهای شورای نگهبان تقاضای رسیدگی مجدد نمایند.
تبصره ۳- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- تقاضای رسیده ظرف ۱۰ روز از پایان مهلت دریافت آن توسط فقهای شورای نگهبان مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و نتیجه کتباً به وزارت‌کشور اعلام خواهد شد.
تبصره ۴- (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- احراز صلاحیت داوطلبان به‌وسیله فقهای شورای نگهبان مانع نظارت استصوابی و عام شورای نگهبان نیست.
ماده ۱۷- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- وزارت‌کشور موظف است ظرف ۱ روز از وصول نظریه کتبی فقهای شورای نگهبان درخصوص رسیدگی مجدد به تقاضای داوطلبان، اسامی کلیه داوطلبان تأییدشده هر استان را از طریق صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران و روزنامه‌های کثیرالانتشار به اطلاع عموم برساند و مراتب را به فرمانداری مرکز حوزه انتخابیه اعلام دارد.
ماده ۱۸- فرمانداران مراکز حوزه انتخابیه بلافاصله پس از دریافت اسامی داوطلبان مراتب را ضمن انتشار آگهی با استفاده از رسانه‌های گروهی به اطلاع اهالی حوزه انتخابیه (استان) می‌رسانند.
فصل چهارم- تبلیغات
ماده ۱۹- به‌منظور تضمین برخورداری یکسان نامزدهای خبرگان از امکانات دولتی و بازرسی و کنترل نحوه تبلیغات نامزدها، در هر استان کمیسیونی به‌نام کمیسیون بازرسی تبلیغات انتخابات خبرگان در محل استانداری و بنا به دعوت استاندار تشکیل می‌گردد.
ماده ۲۰- اعضای کمیسیون بازرسی تبلیغات انتخابات خبرگان عبارت‌اند از:
۱- استاندار
۲- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- بالاترین مقام قضایی استان
۳- رئیس ناظران شورای نگهبان در استان یا نماینده منتخب شورای نگهبان
۴- مدیر یا سرپرست صداوسیمای جمهوری اسلامی مرکز استان یا استان مجاوری که صداوسیما دارد.
ماده ۲۱- برنامه‌های تبلیغاتی رادیوتلویزیون نامزدهای انتخابات خبرگان باید قبل از پخش، ضبط شود و از نظر کمیسیون بازرسی تبلیغات بگذرد.
ماده ۲۲- نامزدهای انتخاباتی خبرگان که صلاحیت آنان توسط شورای نگهبان تأیید و از طرف وزارت‌کشور اعلام شده، هریک حق دارند به‌طور مساوی از امکانات صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران در مرکز استان استفاده نمایند.
ماده ۲۳- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- پس از انتشار رسمی اسامی نامزدها، فعالیت‌های تبلیغات انتخاباتی آنان ۱۵ روز قبل از روز اخذ رأی شروع و تا ۲۴ ساعت قبل از اخذ رأی ادامه خواهد داشت.
تبصره ۱- (الحاقی ۲۳ و ۳۰ /۱/ ۱۳۸۵)- در صورت جابه‌جایی نامزدها از یک استان به استان دیگر، فرمانداران مراکز دو استان موظف‌اند بلافاصله آگهی اصلاح‌شده اسامی نامزدها را منتشر نمایند.
تبصره ۲- (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- انصراف نامزدهای انتخاباتی از شرکت در انتخابات باید حداقل ۷۲ ساعت قبل از شروع اخذ رأی کتباً توسط نامزد یا نماینده وی به فرمانداری مرکز حوزه انتخابیه یا وزارت‌کشور اعلام شود. عدول از انصراف پذیرفته نمی‌شود.
ماده ۲۴- نامزدهای خبرگان، با هر سمتی که داشته باشند به‌طور یکسان مشمول این مقررات بوده و نباید تحت هیچ عنوان، بیش از آنچه توسط کمیسیون بازرسی تبلیغات تعیین شده، از صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران استفاده نمایند. صداوسیما نیز نباید از هنگام انتشار پذیرش نامزدی تا تعیین نتیجه، برنامه‌های دیگر آنها را پخش کند.
ماده ۲۵- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰ /۱/ ۱۳۸۵)- استفاده از وسایل، کارکنان، و سایر امکانات دولتی و مؤسسات و شرکت‌های وابسته به دولت، نهادهای انقلاب‌اسلامی، جایگاه‌های خطابه نمازجمعه، کلیه دانشگاه‌ها و شهرداری‌ها و کلیه دستگاه‌هایی که از بودجه عمومی کشور به هر مقدار استفاده می‌نمایند برای تبلیغات کلیه نامزدهای خبرگان اکیداً ممنوع است.
ماده ۲۶- الصاق اعلامیه، پوستر و هرگونه آگهی تبلیغاتی روی علائم راهنمایی، تابلوی بیمارستان‌ها و تابلوی مدارس و سایر مؤسسات آموزشی و سازمان‌های عمومی و ادارات دولتی و سازمان‌های وابسته به دولت و اتومبیل‌های دولتی و اتوبوس‌های شرکت واحد اتوبوس‌رانی در سراسر کشور ممنوع بوده و مأمورین انتظامی مکلف‌اند نسبت‌به برداشتن و ازبین‌بردن چنین اوراق تبلیغاتی اقدام نمایند و در صورت مشاهده متخلفین، آنان را جلب و به‌منظور تعقیب قانونی به مقامات قضایی تحویل دهند.
تبصره ۱- در صورتی که مطبوعات و نشریات یومیه، هفتگی و ماهانه، در زمان ممنوعیت تبلیغات انتخابات، عکس و خبر و مطلبی بر له یا علیه یکی از نامزدهای خبرگان چاپ و منتشر نماید، ناشر یا ناشرین بر طبق مقررات مسئول خواهند بود.
تبصره ۲- (الحاقی ۳/ ۳/ ۱۳۸۵)- استفاده از هرگونه آثار تبلیغاتی نامزدها و طرفداران آنان اعم از کاغذی، پارچه‌ای، مقوایی، فلزی و یا هر جنس دیگر با ابعاد بیشتر از ۷۰ ×۱۰۰ سانتی‌متر ممنوع است.
تبصره ۳- (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- فرمانداری‌ها و بخشداری‌ها می‌توانند با استفاده از امکانات محلی، محل‌های مناسبی اعم از ثابت یا سیار را برای الصاق یا ارائه آثار تبلیغاتی نامزدها تعیین نمایند.
ماده ۲۷- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- گزارش هرگونه سوءاستفاده تبلیغاتی یا [۴] تخلف از مقررات قانونی، در کمیسیون بازرسی تبلیغات استان مورد بررسی قرار می‌گیرد و در صورت اثبات تخلف مراتب رسماً به‌وسیله رئیس کمیسیون به نامزد مربوطه، ابلاغ و در موارد ممکن همه آثار تخلف، جمع‌آوری و محو شده و نامزد مربوطه نیز موظف به محو آثار تخلف و جلوگیری از ادامه آن است. ضمناً یک نسخه از اخطار مزبور هم‌زمان به اطلاع مراجع نظارتی میرسد.
فصل پنجم- هیئت اجرایی و وظایف آن
ماده ۲۸- (اصلاحی ۳/ ۳/ ۱۳۸۵)- بلافاصله پس از صدور دستور شروع انتخابات از طرف وزارت‌کشور، فرماندار یا سرپرست فرمانداری شهرستان مرکز استان موظف است ظرف مدت ۵ روز در مرکز حوزه انتخابیه، هیئت‌اجرایی را به ریاست خود و عضویت مدیرکل یا سرپرست اداره‌کل ثبت احوال استان، دادستان مرکز استان و ۸ نفر از معتمدین تشکیل دهد.
تبصره- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- در صورت عدم‌حضور دادستان در محل، نماینده وی در جلسات هیئت‌اجرایی شرکت خواهد کرد.
ماده ۲۹- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- اعضای اداری هیئت‌اجرایی مرکز استان به‌منظور انتخاب معتمدین اصلی و علی‌البدل هیئت‌اجرایی، تشکیل جلسه داده و ۳۰ نفر از روحانیون و معتمدین اقشار مختلف مردم حوزه انتخابیه را که بومی بوده و یا حداقل دارای سه سال سابقه سکونت در حوزه انتخابیه باشند، انتخاب و مراتب را طی صورت‌جلسه‌ای برای تأیید به هیئت‌نظارت استان ارسال میکنند. هیئت‌نظارت مزبور حداکثر ظرف دو روز نظر خود را درخصوص صلاحیت معتمدین به فرماندار اعلام خواهد نمود.
تبصره ۱- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- چنانچه هیئت‌نظارت، معتمدین پیشنهادی را تأیید ننمود اعضای اداری هیئت‌اجرایی موظف‌اند طی صورت‌جلسه‌ای به تعداد کسری معتمدین، افراد واجد شرایط دیگری را به هیئت نظارت پیشنهاد نمایند. در این مرحله هیئت‌نظارت موظف است حداکثر ظرف ۲۴ ساعت نظر خود را اعلام نماید و در صورتی که جمعاً حداقل ۲۰ نفر مورد تأیید قرار گیرند اعضای اصلی و علی‌البدل را از میان خود انتخاب خواهند کرد و در غیر این صورت وزارت‌کشور با هماهنگی هیئت‌مرکزی نظارت ظرف ۲۴ ساعت تعداد باقیمانده را انتخاب خواهند کرد.
تبصره ۲- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- معتمدین این ماده باید دارای اعتقاد و التزام عملی به اسلام و نظام مقدس جمهوری اسلامی، وفادار به قانون‌اساسی و اصل مترقی ولایت مطلقه فقیه و حسن شهرت و سواد خواندن و نوشتن بوده و وابسته به گروه‌های غیرقانونی نبوده و محکومیت کیفری مؤثر نداشته باشند.
تبصره ۳- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- افرادی‌که در هیئت‌های اجرایی و شعب اخذ رأی هر انتخاباتِ قبل مرتکب تخلف شده‌اند معرفی آنها در لیست معتمدین مجاز نمی‌باشد.
ماده ۳۰- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- سی نفر معتمدین منتخب موضوع ماده (۲۹[۵]) بنا به دعوت فرماندار مرکز استان ظرف دو روز پس از انتخاب، با حضور هیئت‌نظارت استان تشکیل جلسه داده و پس از حضور حداقل دو سوم مدعوین که کمتر از ۲۰ نفر نباشند از بین خود ۸ نفر را به‌عنوان معتمدین اصلی و ۵ نفر را به‌عنوان معتمدین علی‌البدل هیئت‌اجرایی با رأی مخفی و اکثریت نسبی آرا انتخاب می‌نمایند.
ماده ۳۱- فرماندار مرکز استان مکلف است از ۸ نفر معتمدین اصلی انتخاب‌شده برای شرکت در جلسات هیئت‌اجرایی انتخابات خبرگان حوزه انتخابیه دعوت به‌عمل آورد.
ماده ۳۲- بلافاصله پس از اعلام وزارت‌کشور از طریق رسانه‌های گروهی، فرماندار مرکز استان موظف است که دستور تشکیل هیئت‌اجرایی شهرستان‌های تابعه استان را صادر و به فرمانداری مربوط ابلاغ نماید.
ماده ۳۳- (اصلاحی ۳/ ۳/ ۱۳۸۵)- فرماندار یا سرپرست فرمانداری شهرستان موظف است پس از وصول دستور فرماندار مرکز حوزه انتخابیه ظرف مدت پنج روز هیئت‌اجرایی شهرستان را به ریاست خود و با عضویت دادستان و ریاست یا سرپرست اداره ثبت احوال شهرستان و ۸ نفر از معتمدین شهرستان تشکیل دهد.
تبصره- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- در صورتی که شهرستان، فاقد دادستان یا رئیس ثبت احوال باشد رده تشکیلاتی مافوق موظف است نماینده‌ای را برای عضویت در هیئت‌اجرایی به فرماندار معرفی نماید.
ماده ۳۴- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- اعضای اداری هیئت‌اجرایی شهرستان به‌منظور انتخاب معتمدین اصلی و علی‌البدل هیئت‌اجرایی، تشکیل جلسه داده و ۳۰ نفر از روحانیون و معتمدین اقشار مختلف مردم شهرستان را که بومی بوده و یا حداقل دارای سه سال سابقه سکونت در آن شهرستان باشند، انتخاب و مراتب را طی صورت‌جلسه‌ای برای تأیید به هیئت نظارت شهرستان ارسال میکنند. هیئت‌نظارت مزبور حداکثر ظرف دو روز نظر خود را درخصوص صلاحیت معتمدین به فرماندار اعلام خواهد نمود.
تبصره ۱- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- چنانچه هیئت‌نظارت، معتمدین پیشنهادی را تأیید ننمود اعضای اداری هیئت‌اجرایی موظف‌اند طی صورت‌جلسه‌ای به تعداد کسری معتمدین، افراد واجد شرایط دیگری را به هیئت‌نظارت پیشنهاد نمایند. در این مرحله هیئت‌نظارت موظف است حداکثر ظرف ۲۴ ساعت نظر خود را اعلام نماید و در صورتی که جمعاً حداقل ۲۰ نفر مورد تأیید قرار گیرند اعضای اصلی و علی‌البدل را از میان خود انتخاب خواهند کرد و در غیر این صورت استاندار با هماهنگی هیئت‌نظارت استان ظرف ۲۴ ساعت تعداد باقیمانده را انتخاب خواهند کرد.
تبصره ۲- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- معتمدین این ماده باید دارای اعتقاد و التزام عملی به اسلام و نظام مقدس جمهوری اسلامی، وفادار به قانون‌اساسی و اصل مترقی ولایت مطلقه فقیه و حسن شهرت و سواد خواندن و نوشتن بوده و وابسته به گروه‌های غیرقانونی نبوده و محکومیت کیفری مؤثر نداشته باشند.
تبصره ۳- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- افرادی‌که در هیئت‌های اجرایی و شعب اخذ رأی هر انتخاباتِ قبل مرتکب تخلف شده‌اند معرفی آنها در لیست معتمدین مجاز نمی‌باشد.
ماده ۳۵- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- سی نفر معتمدین منتخب موضوع ماده (۳۴[۶]) بنا به دعوت فرماندار شهرستان ظرف دو روز پس از انتخاب، با حضور هیئت‌نظارت شهرستان تشکیل جلسه داده و پس از حضور حداقل دو سوم مدعوین که کمتر از ۲۰ نفر نباشند از بین خود ۸ نفر را به‌عنوان معتمدین اصلی و ۵ نفر را به‌عنوان معتمدین علی‌البدل هیئت‌اجرایی با رأی مخفی و اکثریت نسبی آرا انتخاب می‌نمایند.
ماده ۳۶- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- بلافاصله پس از وصول دستور تشکیل هیئت‌اجرایی از سوی فرماندار مرکز استان، فرماندار شهرستان موظف است دستور تشکیل هیئت اجرایی بخش‌های تابعه را نیز صادر و به بخشداران مربوطه ابلاغ نماید.
ماده ۳۷- (اصلاحی ۳/ ۳/ ۱۳۸۵)- بخشدار یا سرپرست بخشداری موظف است پس از وصول دستور فرماندار شهرستان ظرف مدت پنج روز هیئت‌اجرایی بخش را به ریاست خود و عضویت نماینده دادستان، رئیس ثبت احوال و یا نماینده معرفی‌شده از سوی ثبت احوال شهرستان و ۸ نفر از معتمدین بخش تشکیل دهد.
تبصره- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- در صورتی که شهرستان، فاقد دادستان یا رئیس ثبت احوال باشد رده تشکیلاتی مافوق موظف است نماینده‌ای را برای عضویت در هیئت‌اجرایی به فرماندار معرفی نماید.
ماده ۳۸- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- اعضای اداری هیئت‌اجرایی بخش به‌منظور انتخاب معتمدین اصلی و علی‌البدل هیئت‌اجرایی، تشکیل جلسه داده و ۳۰ نفر از روحانیون و معتمدین اقشار مختلف مردم بخش را که بومی بوده و یا حداقل دارای سه سال سابقه سکونت در آن بخش باشند، انتخاب و مراتب را طی صورت‌جلسه‌ای برای تأیید به هیئت‌نظارت بخش ارسال میکنند. هیئت‌نظارت مزبور حداکثر ظرف دو روز نظر خود را درخصوص صلاحیت معتمدین به بخشدار اعلام خواهد نمود.
تبصره ۱- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- چنانچه هیئت‌نظارت، معتمدین پیشنهادی را تأیید ننمود اعضای اداری هیئت‌اجرایی موظف‌اند طی صورت‌جلسه‌ای به تعداد کسری معتمدین، افراد واجد شرایط دیگری را به هیئت‌نظارت پیشنهاد نمایند. در این مرحله هیئت‌نظارت موظف است حداکثر ظرف ۲۴ ساعت نظر خود را اعلام نماید و درصورتی‌که جمعاً حداقل ۲۰ نفر مورد تأیید قرار گیرند اعضای اصلی و علی‌البدل را از میان خود انتخاب خواهند کرد و در غیر این صورت استاندار با هماهنگی هیئت‌نظارت استان ظرف ۲۴ ساعت تعداد باقیمانده را انتخاب خواهند کرد.
تبصره ۲- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- معتمدین این ماده باید دارای اعتقاد و التزام عملی به اسلام و نظام مقدس جمهوری اسلامی، وفادار به قانون‌اساسی و اصل مترقی ولایت مطلقه فقیه و حسن شهرت و سواد خواندن و نوشتن بوده و وابسته به گروه‌های غیرقانونی نبوده و محکومیت کیفری مؤثر نداشته باشند.
تبصره ۳- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- افرادی‌که در هیئت‌های اجرایی و شعب اخذ رأی هر انتخاباتِ قبل مرتکب تخلف شده‌اند معرفی آنها در لیست معتمدین مجاز نمی‌باشد.
ماده ۳۹- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- سی نفر معتمدین منتخب موضوع ماده (۳۸ [۷] بنا به دعوت بخشدار یا سرپرست بخشداری ظرف دو روز پس از انتخاب، با حضور هیئت نظارت بخش تشکیل جلسه داده و پس از حضور حداقل دو سوم مدعوین که کمتر از ۲۰ نفر نباشند از بین خود ۸ نفر را به‌عنوان معتمدین اصلی و ۵ نفر را به‌عنوان معتمدین علی‌البدل هیئت‌اجرایی با رأی مخفی و اکثریت نسبی آرا انتخاب می‌نمایند.
ماده ۴۰- مقامات اداری که بنا به اقتضای شغل خود به عضویت هیئت‌اجرایی حوزه انتخابیه (استان) یا شهرستان و یا بخش درمی‌آیند تا زمانی‌که از سمت اداری خود مستعفی و یا برکنار نشده‌اند، مکلف و موظف به شرکت در جلسات هیئت‌اجرایی می‌باشند و عدم‌شرکت تعمدی و غیرموجه آنان در جلسات هیئت‌اجرایی تمرد از انجام وظایف قانونی محسوب می‌گردد.
ماده ۴۱- فرمانداران و بخشداران موظف‌اند بلافاصله پس از غیبت مقامات اداری عضو هیئت‌اجرایی، مراتب را با ذکر علت غیبت به وزارت‌کشور اعلام دارند.
ماده ۴۲- هرگاه در جریان انتخابات، یک یا چند نفر از معتمدین هیئت‌اجرایی دو جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب از حضور در جلسات هیئت‌اجرایی خودداری نمایند، به‌جای آنان به‌ترتیب تعداد رأی از معتمدین علی‌البدل به‌وسیله فرماندار و یا بخشدار دعوت به‌عمل خواهد آمد. در هر حال تا زمانی‌که اکثریت اعضای هیئت‌اجرایی باقی هستند، اقدامات هیئت، قانونی است.
ماده ۴۳- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- هرگاه در جریان انتخابات، یک یا چند نفر از معتمدین هیئت‌اجرایی دو جلسه متوالی یا چهار جلسه متناوب از حضور در جلسات هیئت‌اجرایی خودداری نمایند یا از سمت خود استعفا دهند و یا هیئت‌اجرایی را از اکثریت ساقط کنند به‌جای آنان به‌ترتیب تعداد رأی از معتمدین علی‌البدل وسیله فرماندار یا بخشدار دعوت به‌عمل خواهد آمد. درصورتی‌که با دعوت از اعضای علی‌البدل باز هم اکثریت حاصل نگردد از باقیمانده معتمدین به‌ترتیب اکثریت آراء (تا ۳۰ نفر) تأمین خواهد گردید.
ماده ۴۴- هیئت‌های اجرایی بخش‌ها بلافاصله پس از انتخاب معتمدین و تکمیل عِده خود تشکیل جلسه داده، تعداد و محل استقرار شعب ثبت‌نام و اخذ رأی را تعیین نموده و مراتب را با ارسال صورت‌جلسه به‌وسیله بخشدار به فرماندار شهرستان اعلام می‌دارند.
ماده ۴۵- هیئت‌های اجرایی شهرستان‌ها پس از تعیین محل استقرار شعب ثبت‌نام و اخذ رأی در مرکز شهرستان و بخش مرکزی و بررسی و تأیید مصوبات هیئت‌های اجرایی بخش‌های تابعه در مورد تعداد و محل شعب ثبت‌نام و اخذ رأی، مراتب را صورت‌جلسه نموده و به‌وسیله فرماندار شهرستان به فرماندار مرکز حوزه انتخابیه (استان) اعلام می‌دارند.
ماده ۴۶- هیئت‌اجرایی مرکز حوزه انتخابیه (استان) و هیئت‌های اجرایی شهرستان‌های تابع پس از بررسی و تأیید مصوبات هیئت‌های اجرایی بخش‌های تابع خود در مورد تعداد و محل شعب ثبت‌نام و اخذ رأی مبادرت به انتشار آگهی انتخابات، حاوی تاریخ برگزاری انتخابات و اوقات اخذ رأی و شرایط انتخاب‌کنندگان و مقررات جزایی و محل شعب ثبت‌نام و اخذ رأی در شهرستان می‌نماید. فرمانداران شهرستان تابع استان می‌باید چهار نسخه از آگهی منتشره را برای فرماندار مرکز استان ارسال دارند و این فرمانداری موظف است سه نسخه از کلیه آگهی‌های منتشره در استان را به وزارت‌کشور ارسال دارد. یک نسخه از این آگهی‌ها به هیئت‌نظارت مرکزی فرستاده می‌شود.
ماده ۴۷- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- هیئت‌های اجرایی بخش‌ها پس از تأیید تعداد و محل استقرار شعب ثبت‌نام و اخذ رأی بخش مربوط توسط هیئت‌اجرایی شهرستان، برای هر شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی، پنج یا هفت نفر از معتمدین محل را که دارای سواد خواندن و نوشتن باشند، انتخاب و به بخشدار جهت صدور حکم معرفی می‌نمایند.
تبصره ۱- در صورتی که در محل استقرار شعب ثبت‌نام و اخذ رأی به تعداد کافی معتمد باسواد نباشد هیئت‌اجرایی بخش می‌تواند افراد را از خارج برای آن شعبه انتخاب و با حکم بخشدار اعزام نماید.
تبصره ۲- (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- در صورتی که هم‌زمان با برگزاری انتخابات مجلس خبرگان، انتخابات دیگری نیز برگزار شود وزارت‌کشور با هماهنگی هیئت‌مرکزی نظارت یک شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی با اعضای واحد و صندوق‌های مجزا برای انتخابات مذکور در نظر خواهد گرفت.
تبصره ۳- (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- هیئت‌اجرایی موظف است از زمان تعیین اعضای شعب ثبت‌نام و اخذ رأی تا یک روز مانده به روز اخذ رأی با تنظیم برنامه نسبت‌به آموزش توجیهی آنان اقدام نماید.
ماده ۴۸- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- فرمانداران و بخشداران موظف‌اند نسبت‌به تعیین و استقرار مأموران انتظامی به تعداد لازم برای حفاظت از شعب ثبت‌نام و صندوق‌های اخذ رأی اقدام نمایند. درصورتی‌که مأمور انتظامی به حد کفایت نباشد می‌توانند از پاسداران انقلاب‌اسلامی دعوت نمایند.
ماده ۴۹- (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- نیروهای نظامی و انتظامی حق دخالت در امور اجرایی و نظارت بر انتخابات را ندارند و عضویت آنان به‌غیر از روحانیون شاغل حوزه‌های نمایندگی ولی‌فقیه و عقیدتی سیاسی این نیروها در هیئت‌های اجرایی، نظارت و بازرسی ممنوع است.
ماده ۵۰- (اصلاحی ۳/ ۳/ ۱۳۸۵)- جلسات هیئت‌های اجرایی با حضور حداقل ۸ نفر رسمیت یافته و مصوبات آن با رأی اکثریت مطلق حاضران معتبر خواهد بود. در صورت عدم‌حضور فرماندار یا بخشدار در جلسه، معتمدین حاضر، یک نفر از میان خود را به‌عنوان رئیس همان جلسه انتخاب میکنند.
ماده ۵۱- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- اعضای شعب ثبت‌نام و اخذ رأی از بین خود یک رئیس، یک نایب‌رئیس و حسب مورد ۳ یا ۵ منشی انتخاب می‌نمایند.
ماده ۵۲- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- فرمانداران موظف‌اند مستقیماً یا با تفویض اختیار به بخشداران تابعه برای هریک از شعب ثبت‌نام و اخذ رأی حداکثر دو نفر نماینده تعیین و اعزام دارند.
ماده ۵۳- هیئت‌های اجرایی انتخابات خبرگان در سطح استان تحت ریاست فرماندار مرکز استان و در شهرستان‌ها به ریاست فرماندار و در بخش‌ها به ریاست بخشدار محل، مسئول برگزاری و صحت جریان انتخابات حوزه مأموریت خود می‌باشند.
تبصره- در کلیه مراحل برگزاری انتخابات خبرگان، فرمانداران و هیئت‌های اجرایی شهرستان‌های تابعه استان موظف به اجرای دستورات قانونی فرماندار مرکز استان و هیئت‌اجرایی حوزه انتخابیه (استان) می‌باشند.
ماده ۵۴- چون در بخش‌های مرکزی شهرستان‌ها، هیئت‌اجرایی تشکیل نمی‌شود لذا کلیه وظایف بخشدار و هیئت‌های اجرایی بخش‌های مرکزی در امور انتخابات برعهده فرماندار و هیئت‌اجرایی مرکز شهرستان محول است.
ماده ۵۵- هیئت‌اجرایی بخش با تصویب هیئت‌اجرایی شهرستان و اطلاع هیئت‌اجرایی مرکز حوزه انتخابیه (استان) می‌تواند برای مناطق صعب‌العبور و کوهستانی و مسافت‌های دور که تشکیل شعب ثبت‌نام و اخذ رأی مقدور نباشد شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی سیار تعیین نماید.
ماده ۵۶- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- هیئت‌های اجرایی باید ترتیبی اتخاذ نمایند که یک روز قبل از روز اخذ رأی محل شعب ثبت‌نام و اخذ رأی آماده و اعضای شعب حداقل یک ساعت پیش از شروع اخذ رأی در محل شعب مستقر شوند.
ماده ۵۷- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- برگ‌های انتخابات دارای دو قسمت است که از محل نقطه‌چین از هم جدا میشوند. قسمت اول تعرفه انتخابات محسوب می‌گردد و روی آن مشخصات رأی‌دهنده نوشته می‌شود و قسمت دوم برگ رأی است که به رأی‌دهنده تسلیم می‌گردد. هر دو قسمت تعرفه و برگ رأی باید به مهر اجرا و نظارت ممهور گردد.
ماده ۵۸- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- هرگاه بعضی از شعب ثبت‌نام و اخذ رأی به علل مختلف از عهده قرائت آرا و تکمیل صورت‌جلسه برنیایند هیئت‌اجرایی با حضور هیئت‌نظارت رأساً نسبت به شمارش و قرائت آرا و تکمیل صورت‌جلسه شعبه مذکور اقدام خواهد کرد.
ماده ۵۹- مسئولیت نگهداری و حفاظت کلیه اوراق و لوازم انتخاباتی و صندوق‌های رأی تا تحویل به اعضای شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی برعهده نماینده فرماندار می‌باشد.
ماده ۶۰- مسئولیت نگاهداری و حفاظت مدارک انتخاباتی و صندوق‌های اخذ رأی تا تحویل به هیئت‌اجرایی شهرستان برعهده بخشدار یا سرپرست بخشداری است.
ماده ۶۱- مسئولیت نگاهداری و حفاظت اوراق و مدارک و صندوق‌های اخذ رأی تا وصول دستور امحای آنها از طرف وزارت‌کشور برعهده فرماندار یا سرپرست فرمانداری است.
ماده ۶۲- وزارت‌کشور پس از وصول نظریه شورای نگهبان مبنی بر خاتمه انتخابات هر استان دستور امحای تعرفه و اوراق رأی را صادر خواهد نمود. نظر شورای نگهبان به‌وسیله هیئت‌نظارت مرکزی به وزارت‌کشور ابلاغ می‌گردد.
فصل ششم- ثبت‌نام و اخذ رأی
ماده ۶۳- نماینده فرماندار و اعضای شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی موظف‌اند یک ساعت قبل از زمان شروع اخذ رأی در محل شعبه حاضر شده پس از مرتب نمودن لوازم و مدارک و اطمینان از خالی‌بودن صندوق و لاک‌ومهرنمودن آن، برنامه ثبت‌نام و اخذ رأی و قرائت آراء را به‌شرح زیر انجام دهند:
اول- مرحله مراجعه رأی‌دهندگان
دوم- مرحله کنترل
سوم- مرحله ثبت‌نام
چهارم- مرحله اخذ رأی
پنجم- قرائت آرا
اول- مرحله مراجعه رأی دهندگان
۱- اعضای شعب باید کوشش نمایند محل اخذ رأی در محوطه و مکانی مستقر باشد که حداقل دو درب ورود و خروج رأی‌دهندگان داشته باشد و چنانچه تعداد کثیری برای دادن رأی مراجعه نمایند به‌سهولت بتوانند در یک صف استقرار یافته و به‌ترتیب وارد محل اخذ رأی شوند.
۲- رأی‌دهندگان با دردست‌داشتن عین شناسنامه در محل شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی حضور یافته و در یک صف استقرار می‌یابند و به‌ترتیب به‌منظور ثبت‌نام و دادن رأی، وارد محوطه اخذ رأی میشوند.
دوم- مرحله کنترل
کنترل در دو مرحله انجام می‌شود:
الف- کنترل شناسنامه نماینده فرماندار یا رئیس شعبه یا هریک از سه منشی شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی با ملاحظه شناسنامه رأی‌دهنده موارد زیر را مورد توجه قرار می‌دهند.
۱- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- شناسنامه رأی‌دهنده به مهر انتخابات جاری خبرگان ممهور نشده باشد.
۲- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷) - شناسنامه متعلق به شخص مراجعه‌کننده باشد و دارنده آن در روز اخذ رأی حداقل ۱۵ سال تمام [۸] داشته باشد.
ب[۹]- کنترل و بازدید انگشت (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷) نماینده فرماندار یا رئیس شعبه و یا هریک از سه منشی انگشت سبابه دست راست رأی‌دهنده را کنترل می‌نمایند تا آلوده به جوهر استامپ انتخابات نباشد. درصورتی‌که مراجعه‌کننده دارای شناسنامه‌ای باشد که ممهور به مهر انتخابات جاری خبرگان بوده، دلالت بر دادن رأی در شعبه دیگری نماید و یا بر انگشت سبابه او اثر جوهر استامپ اخذ رأی دیگری مشاهده شود، به دستور نماینده فرماندار توسط نیروی انتظامی یا پاسداران انقلاب‌اسلامی، جلب و ضمن تنظیم صورت‌جلسه توسط رئیس شعبه تحویل مقامات ذی‌صلاح می‌گردد.
سوم- مرحله ثبت‌نام
۱- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- پس از انجام مرحله کنترل و حصول اطمینان از اینکه شناسنامه متعلق به شخص مراجعه‌کننده بوده و واجد شرایط رأی‌دهنده می‌باشد و نیز در شعبه دیگری رأی نداده است، یک نفر از منشی‌ها نسبت‌به ثبت مشخصات رأی‌دهنده براساس شناسنامه، روی برگ تعرفه، اقدام و پس از اخذ امضا یا اثر انگشت رأی‌دهنده، روی برگ تعرفه را با قید تاریخ، امضا و با مهر انتخابات خبرگان ممهور می‌نماید.
۲- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- متصدی ثبت‌نام، شناسنامه رأی‌دهنده را به مهر انتخابات ممهور و به وی تحویل می‌نماید.
چهارم- مرحله اخذ رأی
۱- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- پس از ثبت‌نام رأی‌دهنده، متصدی ثبت‌نام برگ رأی را پس از ممهورنمودن به مهر انتخابات خبرگان از محل نقطه‌چین جدا کرده و به رأی‌دهنده تسلیم می‌نماید تا اسم نامزد یا نامزدهای موردنظر خود را حداکثر به تعداد نمایندگان مورد نیاز حوزه انتخابیه، بر روی آن نوشته، تا نموده و داخل صندوق اخذ رأی انداخته و پس از اینکه متصدی شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی، انگشت سبابه دست راست او را با جوهر مخصوص، رنگ کرده، از درب خروجی شعبه خارج می‌شود و تعرفه انتخاباتی در شعبه باقی می‌ماند.
۲- نماینده فرماندار و اعضای شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی باید ترتیبی اتخاذ نمایند که رأی‌نویسی مخفی و به‌صورت کاملاً آزاد و بدون اعمال نفوذ شخص دیگری انجام گیرد. بنابراین افرادی که به‌نحوی از انحا در شعبه وظیفه‌ای به‌عهده دارند، حق نوشتن برگ رأی برای اشخاص را ندارند و درصورتی‌که رأی‌دهنده به هر علتی قادر به نوشتن نباشد باید از وجود افراد خارج که مورد اعتماد وی باشند استفاده کند و اعضای شعبه نیز مراقبت خواهند کرد تا عمل خلاف قانون انجام نگیرد.
۳- ناظرین شورای نگهبان در صورت مشاهده تخلف یا اعمال نفوذ موظف‌اند مراتب را به اعضای شعبه و نماینده فرماندار تذکر دهند و آنها باید فرد یا افراد خاطی را توسط مأمورین انتظامی حاضر در شعبه، جلب و مراتب را صورت‌جلسه و همراه خاطی تحویل مقامات ذی‌صلاح دهند.
۴- نماینده فرماندار و رئیس شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی مراقبت خواهند نمود که هیچ فرد مسلحی وارد شعبه اخذ رأی نشود و مراقبت این افراد توسط مأمورین انتظامی در جلوی در ورودی شعبه انجام می‌شود.
پنجم- قرائت آرا (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷) پس از انقضای مهلت اخذ رأی با حصول اطمینان از اینکه کسی برای دادن رأی در محوطه اخذ رأی نمی‌باشد، درب ورودی شعبه اخذ رأی در حضور نماینده فرماندار و ناظر شورای نگهبان و محافظان صندوق، بسته می‌شود. سپس تعرفه‌های مصرف‌شده توسط رئیس شعبه اخذ رأی یا نایب‌رئیس و یا یکی از منشی‌ها با همکاری سایر اعضا شمارش می‌گردد، سپس آرای داخل صندوق به‌وسیله رئیس شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی یا نایب‌رئیس با همکاری سایر اعضا، بدون قرائت، شمارش می‌شود و در این حالت جریان قرائت آرا به یکی از طرق زیر خواهد بود:
۱- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- در صورتی که تعداد آرای داخل صندوق با تعداد تعرفه‌های مصرف‌شده برابر بود، قرائت آرا آغاز می‌گردد.
۲- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳ /۲/ ۱۳۷۷)- در صورتی که تعداد آرای داخل صندوق از تعداد تعرفه‌های مصرف‌شده بیشتر بود، اوراق اضافی بدون آنکه نظریه رأی‌دهنده خوانده شود، توسط رئیس شعبه در حضور اعضا و نماینده فرماندار و ناظر شورای نگهبان و محافظان صندوق از کل آرا برداشته می‌شود و پس از آنکه پشت آنها جمله «باطل شد» با رنگ قرمز قید گردید، ضمیمه صورت‌جلسه شده و سپس قرائت آرا آغاز می‌شود.
توضیح:[۱۰] در صورتی که بین آرای مأخوذه، اوراقی غیرچاپی باشد، قبل از برداشت اوراق اضافی از کل آرا، ابتدا اوراق غیرچاپی برداشته می‌شود و بقیه اوراق اضافی (اگر موجود باشد) از کل آرا و به‌ترتیب مذکور کنار گذاشته می‌شود.
۳- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲ /۱۳۷۷)- در صورتی که تعداد آرای داخل صندوق کمتر از تعداد تعرفه‌های مصرف‌شده باشد، مراتب در صورت‌جلسه منعکس و تعداد آرای موجود ملاک عمل قرار می‌گیرد و مجدداً اوراق رأی را داخل صندوق ریخته و قرائت و [۱۱] شمارش آرا آغاز می‌شود.
توضیح الف: در موارد ذیل با تأیید هیئت‌نظارت شهرستان، برگ‌های رأی، باطل ولی جزء آرای مأخوذه محسوب شده و مراتب در صورت‌جلسه درج و برگ‌های رأی باطله ضمیمه صورت‌جلسه خواهد شد.
۱- آرا، ناخوانا باشد.
۲- آرایی که دارای نام رأی‌دهنده یا امضا یا اثر انگشت وی باشد.
۳- آرایی که کلاً حاوی اسامی غیر از نامزدهای انتخاباتی مربوط‌به حوزه انتخابیه باشد.
۴- آرایی که سفید به صندوق ریخته شده باشد.
۵- آرایی که از طریق خریدوفروش به‌دست آمده باشد.
۶- آرایی که با تهدید به نفع نامزد خاصی به‌دست آمده باشد.
توضیح ب: در موارد ذیل با تأیید هیئت‌نظارت شهرستان، برگ‌های رأی باطل و جزء آرای مأخوذه محسوب نشده و مراتب در صورت‌جلسه درج و برگ‌های مذکور ضمیمه صورت‌جلسه خواهد شد.
۱- صندوق اخذ رأی فاقد لاک‌ومهر انتخابات باشد.
۲- آرا، زائد بر تعداد تعرفه باشد.
۳- آرای کسانی‌که به سن قانونی نرسیده باشند.
۴- آرایی که با شناسنامه افراد فوت‌شده یا غیرایرانی داده شده باشد.
۵- آرایی که با تقلب و تزویر (در تعرفه‌ها، آرا، صورت‌جلسه و شمارش) به‌دست آمده باشد.
۶- آرایی که با شناسنامه غیر یا جعلی اخذ شده باشد.
۷- آرای تکراری.
۸- آرایی که با شناسنامه کسانی که حضور ندارند اخذ شده باشد.
۹- آرایی که فاقد مهر انتخاباتی باشد.
۱۰- آرایی که روی ورقه‌ای غیر از برگ رأی نوشته شده باشد.
۱۱- کل آرای مندرج در صورت‌جلسه‌ای که صندوق اخذ رأی آن فاقد اوراق رأی یا برگ‌های تعرفه باشد.
توضیح ج: درمواردی‌که در برگ رأی، بعضی از اسامی خوانا و بعضی ناخوانا باشد و یا علاوه‌بر اسامی نامزدهای انتخاباتی، اسامی دیگری نوشته شده باشد و یا اسامی نوشته بیش از تعداد نماینده مورد نیاز باشد و یا نام نامزد انتخاباتی در برگ رأی بیش از یک بار نوشته شده باشد، برگ رأی باطل نبوده و در هر مورد به‌شرح زیر اقدام می‌گردد.
۱- در حوزه‌هایی که تعداد خبرگان مورد نیاز بیش از یک نفر باشد، فقط اسامی ناخوانا باطل خواهد شد.
۲- در صورتی که در برگ رأی علاوه‌بر اسامی نامزدهای انتخاباتی مربوط‌به حوزه انتخابیه، اسامی دیگری نوشته شده باشد، فقط اسامی اضافی خوانده نمی‌شود.
۳- در صورتی که نام یک نامزد انتخاباتی بیش از یک بار در یک برگ رأی نوشته شده باشد فقط یک رأی برای او محسوب می‌شود.
۴- در صورتی که اسامی نامزدهای انتخاباتی نوشته‌شده در برگ رأی، بیش از تعداد لازم باشد، اسامی اضافی از آخر خوانده نمی‌شود.
۵- پس از خاتمه قرائت و شمارش آرا، صورت‌جلسه اخذ رأی شعبه با تکمیل فرم صورت‌جلسه در پنج نسخه تنظیم و سپس تعداد رأی هریک از دارندگان رأی در پشت برگ صورت‌جلسه در فرم مخصوص (فرم نتایج آرای انتخابات خبرگان) قید می‌گردد و پس از تنظیم و امضای صورت‌جلسه شعبه ثبت‌نام و اخذ رأی به‌وسیله نماینده فرماندار و اعضای شعبه و محافظان و ناظر شورای نگهبان، کلیه اوراق و مدارک انتخاباتی و یک نسخه صورت‌جلسه ثبت‌نام و اخذ رأی را داخل صندوق رأی قرار داده و پس از لاک‌ومهرنمودن صندوق‌ها، با دو نسخه صورت‌جلسه اخذ رأی تحویل محافظان صندوق می‌دهند. یک نسخه صورت‌جلسه نیز به ناظر شورای نگهبان یا در غیاب او به نماینده فرماندار جهت تسلیم به ناظر یا ناظرین شورای نگهبان در مرکز شهرستان تحویل می‌گردد. ضمناً یک نسخه از صورت‌جلسه نیز تا پایان انتخابات نزد رئیس شعبه باقی مانده و سپس تحویل فرماندار می‌شود و رئیس شعبه اخذ رأی به اتفاق نماینده فرماندار و در صورت تمایل به همراه اعضای شعبه اخذ رأی و به اتفاق محافظان صندوق به محل بخشداری و یا فرمانداری مربوط، مراجعه و صندوق‌ها و صورت‌جلسه و مدارک رسماً تحویل بخشدار یا فرماندار می‌شود. اگر در روز اخذ رأی اشکالات و ایراداتی پدید آمده باشد باید در قسمت انتهای صورت‌جلسه ذکر گردد و به امضای اعضای شعبه و نماینده فرماندار و محافظان صندوق و ناظر شورای نگهبان (در صورت حضور) برسد.
ماده ۶۴- هیئت‌اجرایی بخش پس از دریافت صندوق‌های اخذ رأی و صورت‌جلسات شعب ثبت‌نام و اخذ رأی حوزه بخش، نتیجه انتخابات بخش را ضمن ارسال صندوق‌های اخذ رأی و صورت‌جلسات مربوط، به هیئت‌اجرایی شهرستان اعلام می‌دارد.
ماده ۶۵- هیئت‌اجرایی شهرستان بلافاصله پس از دریافت نتایج انتخابات بخش‌های تابعه، نتیجه کلی انتخابات شهرستان را صورت‌جلسه نموده و همراه نسخه‌ای از صورت‌جلسات هیئت‌های اجرایی بخش‌های تابعه به هیئت‌اجرایی مرکز حوزه انتخابیه (شهرستان مرکز استان) اعلام می‌دارد. ناظران شورای نگهبان ذیل صورت‌جلسه را امضا کرده و اگر نظری داشته باشند ذکر میکنند.
ماده ۶۶- هیئت‌اجرایی مرکز حوزه انتخابیه بلافاصله پس از دریافت نتایج انتخابات شهرستان‌های تابعه، نتیجه کلی انتخابات خبرگان استان را با اطلاع ناظرین استان، آگهی کرده و به وزارت‌کشور نیز اعلام می‌دارد.
ماده ۶۷- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- هیئت‌اجرایی مرکز حوزه انتخابیه ظرف دو روز از تاریخ انتشار آگهی نتیجه انتخابات، شکایات مربوط‌به انتخابات را دریافت و ظرف ۴۸ ساعت با حضور ناظرین شورای نگهبان به آنها رسیدگی و نتیجه رسیدگی به شکایات را صورت‌جلسه نموده و سه نسخه آن را به وزارت‌کشور اعلام می‌دارد.
فصل هفتم- شکایات و مقررات جزایی و مواد متفرقه
ماده ۶۸- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- وزارت‌کشور بلافاصله پس از دریافت سه نسخه از صورت‌جلسه رسیدگی به شکایات نتایج انتخابات هر استان، دو نسخه از صورت‌جلسه مذکور را به هیئت‌نظارت مرکزی شورای نگهبان تسلیم میکند و هیئت پس از بررسی و اظهارنظر، یک نسخه آن را در اختیار شورای نگهبان قرار می‌دهد.
ماده ۶۹- کسانی‌که از نحوه برگزاری انتخابات شکایت داشته باشند، می‌توانند ظرف یک هفته از تاریخ اخذ رأی شکایت خود را به دبیرخانه شورای نگهبان تسلیم دارند.
ماده ۷۰- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- شورای نگهبان حداکثر ظرف یک هفته پس از دریافت صورت‌جلسه رسیدگی به شکایاتِ نتیجه انتخابات خبرگان هر استان از هیئت‌مرکزی نظارت بر انتخابات، نظر قطعی خود را نسبت‌به انتخابات انجام‌شده آن استان به‌وسیله هیئت‌نظارت مرکزی به وزارت‌کشور اعلام خواهد داشت.
ماده ۷۱- وزارت‌کشور پس از دریافت نظریه شورای نگهبان، مراتب را به فرمانداری مرکز حوزه انتخابیه جهت ابلاغ به هیئت‌اجرایی انتخابات به‌منظور صدور اعتبارنامه منتخب یا منتخبین خبرگان استان اعلام می‌دارد.
ماده ۷۲- صدور اعتبارنامه منتخبین منوط‌به اعلام‌نظر شورای نگهبان است و اعتبارنامه منتخبین ملصق به عکس آنان در ۵ نسخه از طرف هیئت اجرایی مرکز حوزه انتخابیه تهیه و تنظیم و یک نسخه از آن را به منتخب تسلیم و سه نسخه از آن به وزارت کشور ارسال می‌گردد. وزارت کشور دو نسخه از اعتبارنامه هریک از منتخبین را به هیئت‌مرکزی نظارت ارسال می‌نماید که یک نسخه آن به شورای نگهبان تسلیم گردد.
ماده ۷۳- شکایاتی که در جریان انتخابات خبرگان به شورای نگهبان یا ناظران آن یا هیئت‌های اجرایی تسلیم می‌شود، مانع از ادامه انتخابات نخواهد بود.
ماده ۷۴- هیچ‌یک از اعضای هیئت‌های اجرایی و اعضای شعب ثبت‌نام و اخذ رأی و ناظرین شورای نگهبان نباید با نامزدهای انتخابات خبرگان استان، خویشاوندی نسبی و یا سببی تا درجه سوم داشته باشند.
ماده ۷۵- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- هرکس برگ انتخابات خبرگان را بخرد و یا بفروشد و یا در اوراق تعرفه انتخابات تقلب و یا در امر انتخابات به‌نحوی از انحا اخلال یا تقلب و تزویر و خیانت نماید یا به تهدید یا تطمیع متوسل شود یا با شناسنامه متعلق به دیگری یا با شناسنامه مجعول و با علم به جعلیت آن رأی بدهد یا بگیرد و یا بیش از یک بار رأی دهد بر طبق مقررات مسئول خواهد بود.
ماده ۷۶- (اصلاحی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- وزارت‌کشور مأمور اجرای قانون انتخابات خبرگان بوده و مسئول حسن برگزاری انتخابات است و بدین منظور می‌تواند مأمورینی را جهت بازرسی و کنترل نحوه برگزاری انتخابات به‌طور ثابت و یا سیار به استان‌ها، شهرستان‌ها، بخش‌ها و شعب ثبت‌نام و اخذ رأی اعزام دارد.
ماده- ۷۷ (الحاقی ۲۳ و ۳۰/ ۱/ ۱۳۸۵)- کلیه وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و نهادهای قانونی، مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و شهرداری‌ها و مؤسسات عمومی مکلف‌اند حسب درخواست وزارت کشور، استانداران، فرمانداران، بخشداران و هیئت‌های نظارت شورای نگهبان، کارکنان و سایر امکانات خود را تا خاتمه انتخابات در اختیار آنان قرار دهند. مدت همکاری کارکنان مذکور جزء ایام خدمت اداری آنان محسوب می‌شود. حق مأموریت روزانه و اضافه‌کار کارکنان یادشده از محل اعتبارات سازمان متبوع آنان تأمین و با تأیید مجری یا ناظر ذی‌ربط پرداخت می‌گردد.
ماده ۷۸- وزارت کشور موظف است با کسب نظر شورای نگهبان در اولین فرصت مناسب، انتخابات مجدد را در حوزه‌هایی که انتخابات آنها متوقف و یا باطل شده براساس قانون انتخابات خبرگان و آیین‌نامه اجرایی آن برگزار نماید.
ماده ۷۹- هرگاه یک یا چند نفر از خبرگان، فوت یا استعفا نمایند و یا به هر علتی حوزه انتخابیه‌ای نماینده‌ای را از دست بدهد، در صورتی که بیش از یک سال به پایان دوره قانونی مجلس خبرگان باقی باشد وزارت‌کشور با تأیید شورای نگهبان برای انتخاب جانشین آنان براساس قانون انتخابات خبرگان و آیین‌نامه اجرایی آن اقدام می‌نماید. مدت نمایندگی این‌گونه منتخبین فقط تا پایان دوره قانونی مجلس خبرگان است.
ماده ۸۰- (اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷)- هرگاه یک یا چند نفر از نامزدهای دارای اکثریت نسبی آرا قبل از صدور اعتبارنامه استعفا و یا فوت نمایند در صورت تأیید شورای نگهبان هیئت‌اجرایی مرکز حوزه انتخابیه به‌جای آنان از نفرات بعدی به‌ترتیب تعداد رأی، انتخاب و نسبت‌به صدور اعتبارنامه آنان اقدام خواهد کرد.
ماده ۸۱- عضویت هر فرد در بیش از یک هیئت‌اجرایی انتخابات خبرگان ممنوع است.
ماده ۸۲- دستورالعمل مالی و اجرایی انتخابات خبرگان را وزارت کشور تهیه و به‌اجرا می‌گذارد.
ماده ۸۳- این آیین‌نامه که مشتمل بر ۱۱۶ ماده و ۱۸ تبصره است، در جلسه مورخ ۱۳۶۱/۷/۱۸ به تصویب شورای نگهبان رسید.[۱۲]
پی نوشت‌ها:
[۱-] مستند تصویب این آیین‌نامه، ماده (۹) «قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری»، اصلاحی ۱۳۶۱/۵/۱۲ است.
[۲-] با توجه به اینکه در ماده (۱) «قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری» اصلاحی ۱۳۹۴/۶/۱۱، حوزه‌های انتخابیه انتخابات مجلس خبرگان رهبری و تعداد نمایندگان هر یک از آنها به‌تفصیل بیان شده است، این ماده منسوخ شده است و به همین دلیل، جدول پیوست مذکور آورده نشد.
[۳-] به موجب بند «ب» ماده (۴) «قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری» اصلاحی ۱۳۸۶/۶/۱۴، حداقل سن انتخاب‌کنندگان به «هجده سال تمام» تغییر کرده است.
[۴-] این واژه به اشتباه در متن مصوب به صورت «تا» آمده است.
[۵-] این شماره در متن مصوب به‌صورت «۳۰» آمده است، لکن به دلیل اصلاحات صورت‌گرفته، شماره «۲۹» صحیح است که در متن آورده شد.
[۶-] این شماره در متن مصوب به‌صورت «۳۵» آمده است، لکن به‌دلیل اصلاحات صورت‌گرفته، شماره «۳۴» صحیح است که در متن آورده شد.
[۷-] این شماره در متن مصوب به‌صورت «۳۹» آمده است، لکن به‌دلیل اصلاحات صورت‌گرفته، شماره «۳۸» صحیح است که در متن آورده شد.
[۸-] به‌موجب بند «ب» ماده (۴) «قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری» اصلاحی ۱۳۸۶/۶/۱۴، حداقل سن انتخاب‌کنندگان به «هجده سال تمام» تغییر کرده است.
[۹-] این حرف به‌موجب مصوبه اصلاحی ۲۰ و ۲۳/ ۲/ ۱۳۷۷ به ابتدای عنوان این بند افزوده شده است.
[۱۰-] قسمت‌هایی که با عنوان «توضیح» در این آیین‌نامه آمده است، جزء متن مصوبه بوده و در واقع تفصیل بندها و اجزای مواد آن است.
[۱۱-] حرف «و» به اشتباه در متن مصوب نیامده است.
[۱۲-] با توجه به اصلاحات صورت‌گرفته، هم‌اکنون این آیین‌نامه مشتمل بر ۸۳ ماده و ۳۷ تبصره است.
دیدگاه شما