‌اساسنامه جهاد دانشگاهی [مصوب ۱۳۷۰]

مقدمه در پی فرمان رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی قدس سره – در تاریخ ۱۳۵۹/۳/۲۳ مبنی بر تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی، ستاد مزبور در جلسه مورخ ۱۳۵۹/۵/۱۶ به منظور تحقق بخشیدن به اهداف انقلاب فرهنگی، جهاد دانشگاهی را به عنوان یک نهاد انقلابی و برخاسته از انقلاب فرهنگی تأسیس کرد. پس از تبدیل ستاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی، اساسنامه این نهاد در تاریخ ۱۳۶۵/۹/۱۱ مورد تجدیدنظر قرار گرفت و با حذف وظیفه مشارکت در مدیریت اداره دانشگاهها و تأکید بر انجام فعالیتهای فرهنگی و تحقیقاتی به منظور اسلامی شدن دانشگاهها به تصویب رسید. بار دیگر شورای عالی انقلاب فرهنگی با عنایت به شرایط جدید دانشگاه ها در تاریخ ۱۳۶۹/۸/۲۲ مصوبه ای را به تصویب رساند که در آن جهاد دانشگاهی به عنوان پلی میان دانشگاه و بخش صنعتی، خدماتی کشور معرفی. در این مصوبه دو وظیفه عمده انجام تحقیقات علمی و فعالیت های فرهنگی همچنان به عهده این نهاد می باشد، بر مبنای این مصوبه اساسنامه جدید جهاد دانشگاهی به شرح ذیل به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید:

ماده اول- جهاد دانشگاهی نهادی است عمومی و غیردولتی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی دارای شخصیت مستقل و از لحاظ اداری، استخدامی و مالی تابع مقرراتی است که در چهارچوب اختیارات قانونی به تصویب هیأت امنای جهاد دانشگاهی می رسد.

ماده دوم- اهداف: - گسترش تحقیقات و شکوفائی روحیه تتبع و استعدادها در سطح جامعه برای نیل به خوداتکائی. - توسعه امور فرهنگی درسطح جامعه از طریق همکاری با حوزه و دانشگاه و سایر مراجع و نهادهای فرهنگی به خصوص برای نسل جوان. - گسترش طرح‌های کاربردی و نیمه صنعتی از طریق پیوند با مراکز علمی و تحقیقاتی به منظور به کارگیری نتایج پژوهش.

ماده سوم- وظایف کلی جهاد عبارت است از:

1- تبلیغ و ترویج فرهنگ و هنر اسلامی و برنامه‌ریزی فرهنگی و تربیتی و ایجاد آمادگی فکری و مکتبی در قشر جوان بخصوص دانش آموزان دبیرستانی و دانشجویان به منظور مقابله با غرب زدگی و انحرافات فرهنگی در چهارچوب سیاست های فرهنگی کشور.

2- ایجاد تشکیلات مناسب به منظور تألیف، ترجمه و انتشار کتب، نشریات نتایج تحقیقات و مقالات علمی، فرهنگی و تولید مواد کمک آموزشی.

3- انجام دادن تحقیقات توسعه ای و کاربردی.

4- پی گیری طرح‌های تحقیقاتی جهاد تا پایان مرحله نیمه صنعتی و صنعتی.

5- ارائه خدمات علمی - فنی در زمینه مختلف و مورد نیاز جامعه.

6- حمایت، تشویق و جذب دانشجویان و پژوهشگران جوان و مستعد و برنامه‌ریزی و ایجاد شرایط و امکانات لازم به منظور فراهم آوردن زمینه فعالیتهای علمی و پژوهشی آنان بر مبنای شناخت مشکلات واقعی و نیازهای تخصصی جامعه.

7- اجرای دوره های رسمی آموزش های علمی - کاربردی مطابق ضوابط و مقررات آموزش عالی کشور.

8- ایجاد تشکیلات آموزشی و تحقیقاتی مطرح شده در بندهای این ماده بر اساس قوانین و مقررات آموزش عالی.

- [الحاقی ۱۳۷۹/۱۰/۱۳] مشارکت در ایجاد زمینه های مناسب برای اشتغال بیشتر فارغ التحصیلان دانشگاهی.

تبصره- [اصلاحی ۱۳۷۳/۱۱/۱۸] خدمات علمی فنی شامل: انجام دادن آزمایش های کیفی، بررسی پیشنهاد استانداردها، جمع‌آوری و پردازش داده های علمی، انتشار مدارک و داده های علمی، ترویج فنون، انجام دادن مشاوره علمی و ارائه کمک‌ های فنی و انجام دادن خدمات بهداشتی درمانی و تشخیص پزشکی می شود.

ماده چهارم- ارکان جهاد دانشگاهی: 1- هیأت امناء. 2- شورای علمی. 3- رئیس جهاد دانشگاهی.

ماده پنجم- [اصلاحی ۱۳۷۰/۱۲/۲۰] [اصلاحی ۱۳۷۸/۹/۳۰] هیئت امنا به عنوان عالی‌ترین مرجع سیاستگذارى جهاد متشکل از این افراد است:

۱- رئیس جهاد دانشگاهى )رئیس هیئت امنا( . ۲- وزیر فرهنگ و آموزش‏ عالى یا نماینده ایشان. ۳- وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکى یا نماینده ایشان. ۴- رئیس سازمان برنامه و بودجه یا نماینده ایشان. ۵- دبیر شوراى‏ عالى انقلاب فرهنگى. ۶- رئیس نهاد نمایندگى مقام معظم رهبرى در دانشگاهها یا یکى از اعضاى شوراى نمایندگان مقام معظم‏ رهبرى در دانشگاهها به انتخاب آن شورا.

۷- [اصلاحی ۱۴۰۱/۱۲/۹] چهار نفر از شخصیتهای علمی، فرهنگی و اجتماعی یا اعضای هیأت علمی جهاد دانشگاهی (حداقل یک نفرشان از میان بانوان) به پیشنهاد رئیس جهاد دانشگاهی و بر اساس ماده ٢ اصلاحی قانون تشکیل هیأتهای امنای دانشگاهها.

تبصره- [الحاقی ۱۳۷۸/۹/۳۰] احکام اعضاى هیئت امنا از سوى رئیس شورای عالى انقلاب فرهنگى و به مدت چهار سال صادر خواهد شد.

ماده ششم- وظایف هیأت امناء عبارت است از:

1- سیاست گذاری و تعیین خط مشی کلی و تصویب برنامه‌های توسعه جهاد دانشگاهی.

2- تصویب تشکیلات و نمودار سازمانی جهاد دانشگاهی.

3- [اصلاحی ۱۳۸۱/۸/۲۸] تصویب ضوابط مالی، معاملاتی، اداری و استخدامی.

جهاد دانشگاهى مؤسسه تحقیقاتى است و مى‏ تواند کما فى‏ السابق اعتبارات تخصیص‏ یافته از بودجه دولت براى امور آموزشى و پژوهشى را طبق قانون نحوه انجام امور مالى و معاملاتى دانشگاهها و مؤسسات آموزش‏ عالى و تحقیقاتى دریافت و هزینه کند.

4- تصویب بودجه، حسابها و ترازنامه سالانه جهاد دانشگاهی و نیز تصمیم گیری درباره درآمدها و قبول کمکها و هدایا.

5- تصویب اساسنامه مراکز تحقیقاتی، شرکتها و مؤسسات وابسته به جهاد دانشگاهی در چهارچوب قوانین و مقررات جاری.

6- تصویب اصول کلی همکاری علمی و اقتصادی با سایر مؤسسات.

7- [اصلاحی ۱۳۷۰/۱۲/۲۰] تأیید رؤسای مراکز تحقیقاتی علمی، فرهنگی و مؤسسات وابسته که از سوی رئیس جهاد پیشنهاد می شوند.

8- تصویب آیین‌نامه داخلی هیأت امناء و آیین‌نامه داخلی شورای علمی.

9- نظارت و ارزیابی نسبت به حسن اجرای مصوبات هیأت امناء و فعالیتهای جهاد.

10- پیشنهاد تغییر در اساسنامه جهاد دانشگاهی به شورای عالی انقلاب فرهنگی.

ماده هفتم- جهاد دانشگاهی زیر نظر شورای عالی انقلاب فرهنگی فعالیت می کند و رئیس آن به عنوان بالاترین مقام اجرائی این نهاد بدین صورت تعیین می شود: - برای اولین بار، یک نفر از میان افراد پیشنهادی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی از طرف شورای عالی انتخاب و با حکم ریاست شورای عالی منصوب می شود. - مدت ریاست جهاد دانشگاهی هر بار سه سال می باشد. - انتخاب رئیس جهاد دانشگاهی برای دوره های بعد بنا به پیشنهاد هیأت امناء و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی می باشد.

ماده هشتم- وظایف و اختیارات رئیس جهاد: 1- اداره کلیه امور جهاد در چهارچوب اساسنامه و مقررات. 2- پیشنهاد رؤسای مراکز تحقیقاتی علمی و فرهنگی و مؤسسات وابسته جهاد به هیأت امناء. 3- نمایندگی رسمی جهاد در مراجع قانونی و حقوقی با حق توکیل به غیر. 4- تصویب آیین‌نامه‌ها و مقررات اجرائی بر اساس ضوابط مصوب شورای علمی و هیأت امناء. 5- تنظیم بودجه و تهیه گزارش عملکرد سالانه و ارائه آن به شورای علمی و هیأت امناء. 6- اجرای مصوبات هیأت امناء. 7- تهیه و تنظیم آیین‌نامه‌ها و ضوابطی که باید به تصویب شورای علمی و هیأت امناء برسد.

ماده نهم- به منظور تعیین خط مشی و نظارت بر فعالیتهای علمی و پژوهشی و فرهنگی، شورای علمی جهاد دانشگاهی تشکیل می گردد. اعضای شورای علمی عبارتند از: 1- رئیس و معاون آموزشی و معاون پژوهشی و معاون فرهنگی جهاد دانشگاهی. 2- سه نفر از اعضای هیأت علمی و پژوهشی ارشد جهاد دانشگاهی بنا به پیشنهاد گروههای علمی و مطابق مقررات و تعاریف مصوب آموزش عالی کشور. 3- دو نفر از صاحب نظران فرهنگی جهاد دانشگاهی به انتخاب رئیس. 4- دو نفر از مسئولان مراکز پژوهشی و فرهنگی وابسته به جهاد دانشگاهی به انتخاب رئیس.

تبصره- نحوه پیشنهاد دعوت عضویت افراد موضوع بند «2» و نیز چگونگی تشکیل جلسات شورای علمی مطابق آیین‌نامه ای است که از طرف رئیس برای تصویب به هیأت امناء پیشنهاد می شود.

ماده دهم- وظایف شورای علمی بدین شرح است: 1- تعیین سیاست های تفصیلی و اولویت های پژوهشی، آموزشی، فرهنگی و انتشاراتی بنا به پیشنهاد مسئولان مراکز. 2- نظارت بر نحوه برگزاری دوره های آموزشی علمی - کاربردی. 3- نظارت بر نحوه تأمین هزینه های تحصیلی (بورس ها) و فرصت های مطالعاتی. 4- تصویب آیین‌نامه‌های چاپ و نشر کتب، مجلات و مقالات علمی و فرهنگی. 5- تصویب مقررات عقد قرارداد، اجراء و به کارگیری نتایج طرح‌های تحقیقاتی خدماتی. 6- اظهارنظر در مورد گزارش عملکرد سالانه جهاد دانشگاهی که به وسیله معاونان تهیه و از طریق شورای هماهنگی به شورای علمی ارائه می شود. 7- بررسی و اظهارنظر درباره مقررات استخدام و ارزشیابی اعضای هیأت علمی و ارائه پیشنهاد به هیأت امناء. 8- تصویب ضوابط نحوه فعالیت های مراکز فرهنگی جهاد دانشگاهی و نظارت بر اجرای آن فعالیت ها.

ماده یازدهم- شورای هماهنگی به منظور ایجاد هماهنگی در امور اجرائی و مدیریتی و نظارت بر عملکرد واحدهای جهاد دانشگاهی، زیر نظر رئیس تشکیل می گردد. اعضای شورای هماهنگی عبارتند از: 1- معاونان جهاد دانشگاهی. 2- مسئولان مراکز علمی و پژوهشی و فرهنگی.

تبصره - نحوه تشکیل و تصمیم گیری درباره وظایف شورای هماهنگی تابع آیین‌نامه داخلی مصوب همین شورا است.

ماده دوازدهم- وظایف شورای هماهنگی بدین شرح است: 1- فراهم کردن زمینه های اجرائی مصوبات هیأت امناء و شورای علمی و همچنین آیین‌نامه‌ها و بخشنامه‌های صادر شده از سوی رئیس جهاد دانشگاهی. 2- بررسی آیین‌نامه‌ها و ضوابط اجرائی جهاد دانشگاهی و تهیه پیشنهادهای اصلاحی، طرحها و برنامه‌هائی که باید در دستور کار هیأت امناء و شورای علمی قرار گیرد. 3- پیشنهاد اصلاحات اداری و تشکیلاتی به هیأت امناء از طریق رئیس جهاد دانشگاهی. 4- ایجاد هماهنگی بین مراکز مختلف علمی، پژوهشی و فرهنگی. 5- بررسی و اظهارنظر در مورد نحوه اجرای آیین‌نامه و بخشنامه‌ها و نظارت بر عملکرد مراکز علمی، پژوهشی و فرهنگی. 6- بررسی و اظهارنظر در مورد بودجه سالانه جهاد دانشگاهی.

ماده سیزدهم- منابع اعتبارات جهاد دانشگاهی عبارتند از: 1- اعتباراتی که همه ساله در ردیفی مجزا در بودجه دولت منظور و تصویب می شود. 2- کمکهای بلاعوض بنیاد مستضعفان و سازمان حج و اوقاف و امور خیریه پس از تصویب آنها. 3- وجوهی که جهاد دانشگاهی بابت ارائه خدمات، اجرای طرحها برای سازمانها و اشخاص حقوقی و حقیقی، فروش تولیدات مؤسسات وابسته و تجاری کردن تحقیقات تحصیل می کند. 4- سایر کمکها و هدایای نقدی و غیرنقدی.

5- [الحاقی ۱۳۷۰/۱۲/۲۰] استفاده از تسهیلات بانکها

ماده چهاردهم- این اساسنامه با یک مقدمه و چهارده ماده و چهار تبصره در تاریخ ۱۳۷۰/۸/۱۴ به تصویب نهائی شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید و جایگزین اساسنامه قبلی جهاد دانشگاهی (مصوبه شماره 3216 /دش مورخ ۱۳۶۵/۷/۲۹ شورای عالی) و اصلاحات آن می گردد.