هیأت وزیران در جلسه مورخ ۱۳۸۴.۴.۸ بنابه پیشنهاد مشترک وزارتخانه‌های جهادکشاورزی و نیرو وسازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و به استناد ماده (۱۰۸) تنفیذی قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهور اسلامی ایران موضوع ماده (۲۰) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران ـ مصوب ۱۳۸۳ـ آیین‌نامه اجرایی ماده یادشده را به شرح زیر تصویب نمود:
ماده ۱ - مفاهیم و تعاریفی که در این آیین‌نامه به کار رفته است عبارتند از : ۱ - اراضی بزرگ با مقیاس اقتصادی: مقدار زمین مستعد با آب قابل تأمین و قابل استفاده ای که دارای توجیه اقتصادی می‌باشد و جهت تولید انبوه و براساس ضوابط این آیین‌نامه واگذار می‌گردد. ۲ - عرصه‌های منابع طبیعی و دولتی قابل احیاء و بهره برداری کشاورزی: آن دسته از اراضی ملی، موات و دولتی بلامعارض که با توجه به مطالعات انجام گرفته، دارای استعدادتولید اقتصادی و بهره‌برداری محصولات بخش‌های مختلف کشاورزی دامی است. ۳ - نیروهای متخصص: فارغ التحصیلان آموزشگاه‌ها، هنرستان‌ها، آموزشکده‌ها و دانشکده‌های کشاورزی، منابع طبیعی، دام پزشکی و امور آب، دام و آبزیان می‌باشد. جوانان روستایی فاقد شغل، بی زمین و کم زمین دارای مدرک تحصیلی دیپلم و پایین تر، پس از طی دوره‌های آموزشی و کسب مهارت در امور کشاورزی نیز متخصص تلقی شده و در اولویت قرار می‌گیرند. ۴ - کارآفرینان: کلیه اشخاص حقیقی و حقوقی که هدف موضوع فعالیت‌های آنها ایجاد فرصت‌های شغلی و تجهیز منابع بالقوه برای تولید در بخش کشاورزی بوده و دارای توانایی لازم درامور طرح‌های تولیدی موضوع بند (۵) این ماده می باشند. ۵ - طرح‌های مختلف تولیدی اقتصادی: طرح‌های مدون زراعی و باغبانی، تولید چوب، دام، طیور،آبزیان و سایر طرح‌های تولیدی کشاورزی و صنایع تبدیلی و تکمیل. ۶ - احیا و تبدیل به احسن: عملیات اجرایی موردنیاز طرح‌های مختلف طرح‌های تولیدی موضوع بند (۵) ماده (۱) این آیین‌نامه. ۷ - شروع دوره بهره‌برداری: زمانی که عملیات اجرایی طرح و تبدیل به‌احسن مطابق مندرجات طرح‌مصوب تولیدی خاتمه یافته و تبدیل به احسن آن مورد تایید مرجع واگذاری قرار گرفته باشد.
ماده ۲ - تشخیص متخصصان و کارآفرینان با رعایت مفاد ماده (۷) به عهده مرجع واگذاری موضوع ماده (۵) این آیین‌نامه می‌باشد.
ماده ۳ - ضوابط تشخیص اراضی بزرگ با مقیاس اقتصادی عبارتند از: ۱ - براساس استعداد و قابلیت اراضی، منابع آب قابل تامین، هزینه‌های تولید و ارزش اقتصادی محصولات تولیدی در مناطق مختلف کشور، میزان اراضی مشخص خواهد شد و ارزش محصولات تولیدی نسبت به هزینه‌های تولید، بر اساس عرف محل، مثبت باشد و منابع آب تخصیص یافته به زمین در شرایط عادی برای عمل آوری محصول در حد یادشده تکافو نماید. ۲ - حداقل مساحت اینگونه اراضی در مناطق مختلف کشور پنجاه هکتار می‌باشد. ۳ - تشخیص اراضی بزرگ با مقیاس اقتصادی به درخواست متقاضی و تایید مرجع واگذاری زمین خواهد بود
ماده ۴ - مرجع تعیین اراضی مستعد قابل واگذاری: به منظور هماهنگی در تعیین میزان اراضی مستعد قابل واگذاری جهت اجرای طرح‌های مختلف تولیدی موضوع این آیین‌نامه با استفاده از مطالعات انجام شده و براساس کاربری و استعداد اراضی و مقدار آب قابل استحصال کارگروه هماهنگی مرکب از نمایندگان وزارتخانه‌های جهادکشاورزی، نیرو و نماینده استاندار در مناطق و استانها تشکیل می‌گردد تا در چهارچوب وظایف قانونی هر دستگاه نسبت به تعیین اراضی مستعد، هماهنگی لازم به‌عمل آید.
تبصره - در مناطق چهارگانه تحت نظارت و مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست، هماهنگی لازم با سازمان به عمل خواهد آمد و محدوده‌های تعیین شده برای واگذاری در هر استان سالانه به آگاهی عمومی خواهد رسید.
ماده ۵ - مرجع واگذاری اراضی برای طرح‌های مختلف تولیدی موضوع بند (۵) ماده (۱) این آیین‌نامه مطابق قوانین و مقررات و آیین‌نامه‌های موجود حسب مورد وزارت جهادکشاورزی خواهد بود.
ماده ۶ - هرگونه واگذاری زمین به منظور اجرای طرح‌های مختلف تولیدی موضوع بند (۵) ماده (۱) این آیین‌نامه به مرتع‌داران منوط به اصلاح طرح مربوط، یا اصلاح و یا ابطال پروانه بهره برداری و لغو حق بهره‌برداری عرفی می‌باشد.
تبصره ۱ - میزان اراضی واگذاری به هر یک از مرتع‌داران و بهره برداران عرفی در صورت اصلاح طرح،اصلاح و با ابطال پروانه و تبدیل دامداری سنتی به صنعتی حسب مورد حداکثر تا سه برابر عرف محل می‌باشد.
تبصره ۲ - درصورت ابطال پروانه بهره برداری به هر خانوار بهره بردار حداکثر سه برابر عرف محل فقط برای یکبار در ییلاق یا قشلاق زمین واگذار می‌شود.
تبصره ۳ - به عشایر فقط در قالب طرح اسکان عشایر زمین کشاورزی واگذار می‌شود.
ماده ۷ - ضوابط واگذاری و فروش به شرح زیر است: ۱ - اولویت‌های موضوع بند (الف) ماده (۱۰۸) قانون برنامه سوم به ترتیب عبارتند از: الف - تشکل‌های مختلف تولیدی با اولویت تشکل‌های متخصصان ساکن در روستا ب ـ کارآفرینان ج - سایر متقاضیان
تبصره ۱ - به متخصصانی که متقاضی زمین به صورت فردی هستند حداقل زمین مقرر در بند (۲) ماده (۳) این آیین‌نامه و به کارآفرینان متقاضی انفرادی، حداکثر معادل پنج برابر میزان مذکور زمین واگذارمی‌گردد.
تبصره ۲ - میزان زمین قابل واگذاری به تشکل‌های مختلف تولیدی کشاورزی، به تناسب تعداد سهامدار و تخصص آنان حداکثر دو هزار هکتار می‌باشد. ۲ - اولویت‌های موضوع بند (ب) ماده (۱۰۸) قانون برنامه سوم به ترتیب عبارتند از: الف - مرتع‌داران و بهره برداران عرفی وعشایری مشمول مفاد ماده (۶) این آیین‌نامه و تبصره‌های ذیل آن. ب - سایر متقاضیان طرح‌های تولیدی موضوع بند (۵) ماده (۱) این آیین‌نامه. تبصره ۱ - واجدین شرایط بندهای (۱) و (۲) این ماده که جزء ایثارگران هستند در شرایط مساوی در اولویت قرار دارند. تبصره ۲ - در مناطق مرزی و در مناطقی که به لحاظ امنیتی برای نظام جمهوری اسلامی ایران اهمیت ویژه ای دارد، واجدین شرایط بندهای (۱) و (۲) این ماده که حاضر به سکونت در محل باشند در اولویت قرار خواهند گرفت. ۳ - نحوه قیمت گذاری به شرح زیر است: ملاک برای تقویم اراضی، قیمت منطقه ای (ارزش معاملاتی) می‌باشد که در ابتدای واگذاری مرجع واگذاری از اداره امور اقتصادی و دارایی محل استعلام و متناسب با قابلیت و استعداد اراضی معادل دو برابر قیمت منطقه ای تعیین نماید درصورتی که در زمان واگذاری قیمت منطقه‌ای اراضی موردنظر تعیین نشده باشد، وزارت اموراقتصادی و دارایی مکلف است ظرف یک ماه پس از اعلام و درخواست مرجع واگذاری قیمت منطقه ای اراضی را تعیین و مراتب را اعلام نماید.
تبصره - واگذاری قطعی اراضی کشاورزی به دامداران، مرتع‌داران و بهره برداران عرفی و عشایری با رعایت مفاد ماده (۶) این آیین‌نامه و تبصره‌های ذیل آن رایگان خواهد بود.
۴ - ضوابط فروش به شرح زیر است: ۱ - واجدین شرایط بایستی تقاضا یا طرح‌های مختلف تولیدی اقتصادی موضوع بند (۵) ماده (۱) خ ودرا جهت تصویب به مرجع واگذاری ارایه نمایند. ۲ - مرجع واگذاری با رعایت شروط زیر نسبت به انعقاد قرارداد بیع اقدام می نماید: الف - مجریان طرح‌های مختلف تولیدی موضوع این آیین‌نامه موظفند ظرف مدت معین که حسب تشخیص مرجع واگذاری مشخص می‌شود اراضی واگذاری موضوع قرارداد را به نحو احسن براساس طرح مصوب احیاء و عمران نمایند، درصورتی که بنابه تشخیص مرجع مذکور بدون عذر موجه در ظرف مدت مقرر نسبت به اجرای طرح اقدام نکنند، قرارداد بیع فسخ شده تلقی و اراضی عینا" به دولت مسترد می‌گردد. تشخیص عذر موجه به تشخیص مرجع واگذاری ذی‌ربط می‌باشد. ب - مرجع واگذاری پس از اجرای طرح و بعد از شروع دوره بهره برداری قیمت اراضی را به اقساط حداکثر پنج ساله دریافت و پس از دریافت آخرین قسط و اتمام احیاء کل اراضی مکلف به انتقال قطعی اراضی به مجری طرح می‌باشد. ج - مجریان طرح‌ها در طول مدت اجرای طرح و قبل از انتقال قطعی، حق واگذاری و فروش اراضی موضوع قرارداد را به هیچ وجه ندارند. د - نظارت بر مراحل اجرای طرح و تشخیص شروع دوره بهره برداری و اتمام احیاء اراضی و براساس طرح مصوب، به عهده مرجع واگذاری می‌باشد. هـ - نمونه قرارداد بیع موضوع این آیین‌نامه مشتمل بر تعهدات طرفین، شروط ضمن عقد، چگونگی ارزیابی و پرداخت هزینه‌های انجام شده درخصوص قراردادهای فسخ شده و غیره با رعایت ضوابط و مقررات این آیین‌نامه توسط مرجع واگذاری تهیه و پس از تایید وزیر قابل اجرا خواهد بود. ۳ - ادارات ثبت اسناد و املاک و دفاتر اسناد رسمی مکلفند نسبت به ثبت قرارداد بیع با مجریان طرح‌های تولیدی موضوع این آیین‌نامه حسب درخواست مرجع واگذاری اقدام نمایند. ۴ - کلیه هزینه‌های مربوط به صدور اسناد و نقل و انتقال اراضی به عهده مجریان طرح‌ها خواهد بود. ۵ - حمایت‌ها: ۱ - دستگاه‌های اجرایی ذی‌ربط موظفند براساس نتایج مطالعات هر منطقه برای اراضی مستعد، طرح‌های تولیدی مناسب را تهیه و به صورت رایگان در اختیار متقاضیان واجد شرایط این آیین‌نامه قراردهند. ۲ - عملیات زیربنایی (آب و خاک) داخل محدوده‌های واگذاری و سایر عملیات اجرایی طرح‌های مذکور با استفاده از تسهیلات بانکی از جمله تسهیلات موضوع ماده (۱۰۶) قانون برنامه سوم و سرمایه کارآفرینان انجام خواهد شد. ۳ - وزارتخانه‌های نیرو، صنایع، جهاد کشاورزی و تعاون موظفند در صدور مجوزهای مربوط، اولویت‌های لازم برای مجریان طرح‌های موضوع این آیین‌نامه قایل شوند. ۴ - کلیه بانک‌های کشور مکلفند اراضی و اعیان طرح‌های موضوع این آیین‌نامه را به عنوان رهن و وثیقه پذیرفته و با اولویت نسبت به اعطای تسهیلات اعتباری اقدام نمایند. مرجع واگذاری نیز مکلف است اراضی را در رهن بانک عامل قرارداده و در صورت فسخ معامله بانک مرتهن به پذیرش تعهدات مجری قایم مقام مجری طرح خواهد بود. ۵ - سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور اعتبارات جاری موردنیاز جهت اجرای این آیین‌نامه را در بودجه سالانه دستگاه‌های ذی‌ربط برای طی مراحل تصویب پیش بینی خواهد نمود.
محمدرضا عارف - معاون اول رئیس جمهور
دیدگاه شما