‌اساسنامه دانشگاه علوم انسانی (‌دارالعلم) مفید(‌ره)

‌فصل اول - کلیات

‌ماده 1 - دانشگاه علوم انسانی (‌دارالعلم) مفید که در این اساسنامه اختصاراً دارالعلم خوانده می‌شود، مؤسسه‌ای است تحقیقاتی، آموزشی و فرهنگی‌ که به منظور دستیابی به اهداف ذیل تأسیس می‌گردد:

1 - مطالعه و تحقیق در علوم و معارف اسلامی و بازبینی و بازنگری در علوم انسانی بر اساس مبانی و موازین اسلامی 2 - فراهم آوردن زمینه‌های لازم جهت گسترش فعالیتهای علمی و تحقیقاتی در جهان اسلام و ارزیابی تحقیقات انجام یافته در حوزه معارف اسلامی و‌ علوم انسانی 3 - تربیت علمی و عملی محققان برجسته و صاحب صلاحیت خدمت در دانشگاه و سایر مؤسسات تحقیقاتی مشابه آن 4 - معرفی و به کارگیری نتایج تحقیقات انجام شده در وجوه گوناگون حیات فرهنگی و اجتماعی ملل اسلامی

5 - [اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳] تحلیل شئون مختلف جوامع اسلامی و دیگر جوامع و پیش‌بینی تحول آنها به منظور طرح پیشنهادهای مناسب برای تدوین خطوط کلی سیاستهای‌ فرهنگی - اجتماعی و علمی جهان اسلامی

‌ماده 2 - دارالعلم برای نیل به اهداف و انجام وظایف خود اقدام لازم را مطابق مقررات آموزشی و تحقیقاتی کشور و ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش‌ عالی به عمل می‌آورد. 1 - ایجاد شعب تحقیق مرتبط با شاخه‌های متنوع علوم و معارف اسلامی و علوم انسانی برای مطالعه و تحقیق در هر شاخه 2 - ایجاد شعب و حوزه‌های آموزشی مرتبط با شعب تحقیق به منظور تربیت علمی و عملی محققان 3 - انجام تحقیقات مشترک تطبیقی با همکاری مراکز علمی داخلی و بین‌المللی 4 - ارتباط با مراکز علمی و تعلیماتی و تحقیقاتی داخل و خارج کشور

5 - [اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳] تبادل محقق و یا دانشجو - محقق با مراکز علمی بین‌المللی

6 - کمک مالی یا علمی به دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و افرادی که در این زمینه‌ها تحقیق می‌نمایند. 7 - ایجاد کتابخانه و مراکز مدارک و اسناد علمی و بانک اطلاعات با هماهنگی مرکز اسناد و مدارک علمی 8 - انتشار نتیجه تحقیقات دارالعلم و دیگر کتب و مجلات مربوط به حوزه‌های تحقیقاتی 9 - برگزاری کنفرانسها و سمینارهای مختلف برای ارائه و ارزیابی آخرین دستاوردهای علمی و تحقیقاتی در زمینه معارف اسلامی و علوم انسانی.

‌ماده 3 - دارالعلم یک مؤسسه تحقیقاتی - آموزشی است که فعالیتهای پژوهشی آن با آموزش در دوره‌های کارشناسی ارشد ناپیوسته و دکتری تخصصی‌ همراه بوده و تأسیس رشته‌های و عناوین آن طبق ضوابط به تصویب وزارت فرهنگی و آموزش عالی خواهد رسید.

‌ماده 4 - دارالعلم دارای تابعیت ایرانی است و برای مدت نامحدود در شهر مقدس قم تأسیس می‌گردد.

‌ماده 5 - دارالعلم مؤسسه‌ای غیر انتفاعی است که درآمدهای آن منحصراً صرف هزینه‌های پژوهشی و آموزشی مؤسسه می‌گردد. کسر هزینه‌ها از طریق‌ هیأت مؤسس تأمین می‌شود.

‌ماده 6 - دارالعلم تابع مقررات آیین‌نامه‌های مربوط به مؤسسات پژوهشی و آموزشی غیر دولتی غیر انتفاعی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و‌ وزارت فرهنگ و آموزش عالی خواهد بود. سایر مقررات و آیین‌نامه‌ها مطابق این اساسنامه به تصویب هیأت امناء خواهد رسید.

‌فصل دوم: ارکان دارالعلم

‌ماده 7 - ارکان دارالعلم عبارت‌اند از: 1 - هیأت مؤسس 2 - هیأت امناء 3 - رییس 4 - مجمع علمی

‌ماده 8 - هیأت مؤسس ‌اعضاء هیأت مؤسس عبارت‌اند از: 1 - سید عبدالکریم موسوی اردبیلی 2 - رفیع ناصری 3 - سید اسماعیل موسوی زنجانی 4 - محمدعلی نوید 5 - محمدعلی متحدان

‌ماده 9 - وظایف و اختیارات هیأت مؤسس به شرح زیر می‌باشد: 1 - کسب امتیاز تأسیس و دیگر مجوزهای لازم به منظور اداره مؤسسه از شورای عالی انقلاب فرهنگی و وزارت فرهنگ و آموزش عالی 2 - فراهم آوردن مقدمات و امکانات و منابع مالی و سرمایه‌گذاری لازم برای رسیدن به اهداف دارالعلم 3 - تعیین آن عده از اعضاء هیأت امناء که بر عهده هیأت مؤسس است. 4 - بررسی و تصویب پیشنهادهای رسیده در مورد بودجه، تأسیس و توسعه و انحلال مرکز و شعب وابسته با پیشنهاد هیأت امناء 5 - بررسی و تصویب گزارش هیأت امناء در مورد حسابها و ترازنامه سالانه دارالعلم 6 - تعیین خزانه‌دار و اشخاصی که حق گشایش حسابهای بانکی به نام دارالعلم و حق برداشت از حسابهای آن را دارند و تعیین حسابرسی برای دارالعلم 7 - بررسی و تأیید حسابها و ترازنامه سالانه دانشگاه با توجه به گزارش حسابرسی و تقدیم گزارش به هیأت مؤسس 8 - تصویب آیین‌نامه‌های مالی و معاملاتی بر اساس آیین‌نامه موضوع ماده 15 مصوبه جلسه چهل و یکم شورای عالی انقلاب فرهنگی 9 - جلب کمکهای مالی و امکانات لازم برای فعالیتهای پژوهشی و آموزشی دانشگاه 10 - تصویب مقررات اداری و آیین‌نامه تشکیلاتی دانشگاه 11 - تدوین مقررات استخدامی و محققان و مدرسان و کارکنان دانشگاه و تعرفه حقوق و مزایای آنها و پیشنهاد آن به وزارت فرهنگ و آموزش عالی‌ جهت تصویب 12 - بررسی و تصویب پیشنهادهای مجمع علمی (‌موضوع ماده شانزده) در خصوص توسعه و تأسیس دانشکده‌ها (‌حوزه‌ها) 13 - پیشنهاد مقررات خاص گزینش استاد و دانشجو به وزارت فرهنگ و آموزش عالی 14 - بررسی و تأیید پیشنهاد رییس دارالعلم در مورد ظرفیت پذیرش دانشجو محقق و ارائه آن به وزارت فرهنگ و آموزش عالی 15 - پیشنهاد میزان شهریه دانشجویان و آیین‌نامه چگونگی دریافت آن جهت تصویب به وزارت فرهنگ و آموزش عالی 16 - تصویب آیین‌نامه تشکیل جلسات هیأت امناء مجمع علمی دارالعلم و هیأتهای علمی دانشکده‌ها (‌ حوزه‌ها)

‌ماده 10 - اعضاء هیأت امناء 1 - سه نفر از خبرگان و صاحبنظران در علوم و معارف اسلامی و علوم انسانی 2 - سه نفر از اعضاء هیأت علمی پژوهشی یا آموزشی تمام وقت دانشگاه‌ها و یا مؤسسات پژوهشی کشور به معرفی هیأت مؤسس و تأیید وزیر‌فرهنگ و آموزش عالی 3 - سه نفر از اعضاء هیأت مؤسس 4 - رییس دارالعلم 5 - نماینده وزارت فرهنگ و آموزش عالی 6 - استاندار

‌تبصره 1 - اعضاء هیأت امناء موضوع بندهای 1 و 3 ماده 10 با اکثریت آراء اعضاء هیأت مؤسس انتخاب می‌شوند عزل هر یک از آنها با حداقل (3).(2) آراء کل اعضاء امکانپذیر است و انتخاب مجدد آنان بلامانع است.

‌تبصره 2 - در صورت استعفا یا فوت یا برکناری هر یک از اعضاء جانشین او در عرض سه ماه انتخاب خواهد شد.

‌ماده 11 - هیأت امناء حداقل ماهی یک بار به دعوت رییس هیأت تشکیل جلسه می‌دهد. ‌جلسات با حضور (3).(2) کل اعضاء رسمیت می‌یابد و تصمیمات با رأی موافق اکثریت اعضاء هیأت معتبر خواهد بود.

‌ماده 12 - وظایف و اختیارات هیأت امناء: 1 - پیشنهاد رییس دانشگاه که پس از تأیید وزارت فرهنگ و آموزش عالی جهت تأیید نهایی به شورای عالی انقلاب فرهنگی معرفی خواهد شد. 2 - تصویب سازمان و تشکیلات دارالعلم و آیین‌نامه‌های لازم برای اداره آن که توسط رییس پیشنهاد می‌شود. 3 - پیشنهاد بودجه سالانه به هیأت مؤسس. 4 - بررسی و تصویب گزارش سالانه فعالیتهای علمی و تحقیقاتی دارالعلم که توسط رییس ارائه می‌گردد. 5 - نظارت بر فعالیتهای دارالعلم در جهت نیل به اهداف تعیین شده 6 - اتخاذ تصمیم در مورد همکاریهای علمی یا مالی با سایر مؤسسات آموزشی و پژوهشی داخلی و خارجی 7 - اتخاذ تصمیم در مورد تبادل اطلاعات علمی، محقق و دانشجو محقق با سایر مؤسسات 8 - تعیین خطوط کلی سیاست انتشاراتی دارالعلم

‌ماده 13 - مصوبات هیأت امناء توسط رییس هیأت امناء به رییس دارالعلم ابلاغ می‌شود.

‌ماده 14 - رییس دارالعلم: ‌اداره امور دارالعلم‌ها با رییس دارالعلم است که به پیشنهاد هیأت امناء و تأیید وزیر فرهنگ و آموزش عالی و تأیید نهایی شورای عالی انقلاب فرهنگی و‌حکم رییس هیأت امناء منصوب می‌شود.

‌تبصره - پذیرش استعفا و یا عزل رییس دارالعلم پس از تصویب هیأت امناء با حکم رییس هیأت امناء خواهد بود.

‌ماده 15 - وظایف و اختیارات رییس دارالعلم: 1 - نظارت بر حسن اجرای کلیه امور دارالعلم و ایجاد هماهنگی میان مسئولان واحدهای تابع بر اساس مفاد اساسنامه و مقررات و آیین‌نامه‌های‌ مصوب. 2 - نصب و عزل روسای دانشکده‌ها (‌حوزه‌ها) و مسئولان واحدهای دیگر که زیر نظر رییس دارالعلم انجام وظیفه می‌نمایند. 3 - تهیه و تنظیم بودجه سالانه دارالعلم و دانشکده‌های تابعه و ارائه آن به هیأت امناء جهت تصویب. 4 - ارائه پیشنهادهای مربوط به تأسیس، توسعه، انحلال و ادغام دانشکده‌ها (‌حوزه‌ها) و مؤسسات وابسته، به هیأت امناء. 5 - تهیه و تنظیم سازمان و تشکیلات دارالعلم و آیین‌نامه‌های مربوط به اداره آن و پیشنهاد به هیأت امناء 6 - ایجاد هماهنگی لازم در بهره‌وری از امکانات علمی، آموزشی و پژوهشی و جذب نیروهای مورد نیاز برای نیل به اهداف دارالعلم. 7 - پیگیری امور مربوط به حفظ مصالح علمی و فرهنگی دارالعلم 8 - تنظیم صورت جلسات هیأت امناء و ارسال آن برای اعضای هیأت امناء و هیأت مؤسس و ابلاغ مصوبات هیأت امناء به واحدهای ذیربط

‌تبصره - رییس دارالعلم می‌تواند به مسئولیت خود قسمتی از اختیارات خود را به قائم‌مقام یا معاونان و یا رؤسای حوزه‌های تابع تفویض نماید.

‌ماده 16 - مجمع علمی که فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی دارالعلم را در جهت اهداف آن هدایت می‌نماید متشکل است از رییس دارالعلم، قائم‌مقام،‌ معاونان رؤسای حوزه‌ها، دو نفر از اعضاء پیوسته و دو نفر از اعضاء وابسته.

‌تبصره 1 - کلیه محققان و مدرسان شاغل در دارالعلم اعضاء پیوسته دارالعلم می‌باشند.

‌تبصره 2 - اعضاء وابسته، خبرگان در علوم و معارف اسلامی و علما و دانشمندان برجسته‌ای هستند که با تمایل آنان و تصویب مجمع علمی تعیین‌ می‌شوند.

‌تبصره 3 - اعضاء افتخاری دارالعلم، علما و دانشمندان برجسته جهان اسلام هستند که با تمایل ایشان و تصویب مجمع علمی تعیین می‌شوند. رییس‌ مجمع می‌تواند از این اعضاء برای شرکت در جلسات مجمع دعوت نماید.

‌ماده 17 - حدود اختیارات مجمع علمی: 1 - تعیین خطوط کلی و سیاست‌های تحقیقاتی حوزه‌ها 2 - پیشنهاد موضوعات تحقیقاتی جدید به حوزه‌ها 3 - تعیین حوزه‌های مشترک جهت اجرای موضوعات تحقیقاتی میان رشته‌ای. 4 - تصویب چارچوب ارتباطات با سایر مراکز تحقیقاتی در جهان 5 - تصویب میزان کمک به طرحها و تحقیقات بیرون از دارالعلم و تحقیقات مشترک با سایر مؤسسات 6 - ارزیابی فعالیت علمی و تحقیقاتی حوزه‌ها حداقل دو بار در سال در پایان هر نیمسال تحصیلی و گزارش به مراجع ذیربط.

‌فصل سوم: تشکیلات دارالعلم

ماده 18 - [اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳] تشکیلات دارالعلم مرکب از دو بخش اداری - مالی و علمی می‌باشد.

ماده 19 - بخش اداری - مالی دارای مدیریتهای لازم از جمله مدیریت اداری، مالی، عمرانی، روابط عمومی و بین‌المللی است.

‌تبصره - مدیریت روابط عمومی و بین‌المللی زیر نظر مستقیم رییس دارالعلم انجام وظیفه می‌کند.

‌ماده 20 - بخش علمی دارای واحدهای متناسب با فعالیتهای دارالعلم از جمله کتابخانه، مرکز اسناد علمی، بانک اطلاعات، مرکز انتشارات و حوزه‌های‌ پژوهشی - آموزشی است.

‌ماده 21 - کتابخانه، مرکز اسناد علمی و بانک اطلاعات، زیر نظر رییس دارالعلم انجام وظیفه می‌نماید و پشتیبانی اطلاعاتی حوزه‌های پژوهشی -‌آموزشی را بر عهده دارد.

‌ماده 22 - مرکز انتشارات مسئول تهیه و تدوین، چاپ و نشر دستاوردهای علمی دارالعلم و دیگر کتب و تحقیقاتی است که به نحوی از انحاء با‌ فعالیتهای پژوهشی - آموزشی دارالعلم ارتباط دارند.

‌ماده 23 - [اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳] دانشکده‌های دارالعلم در یکی از زمینه‌های علوم و معارف اسلامی و علوم انسانی فعالیت می‌کنند این حوزه‌ها در بدو تأسیس دارالعلم‌ عبارت خواهند بود از حوزه‌های بررسی منابع اسلامی، تاریخ علوم، جامعه‌شناسی، حقوق، روانشناسی، علوم اقتصادی، علوم تربیتی، فلسفه و‌ مدیریت.

‌تبصره -  [اصلاحی ۱۳۶۷/۱۲/۲۳] حوزه بررسی منابع اسلامی موظف است اطلاعات و تحقیقات مورد نیاز حوزه‌های دیگر را در زمینه منابع اسلامی در اختیار آنها قرار‌دهد.

‌ماده 24 - هر حوزه توسط رییس حوزه که با حکم رییس دارالعلم منصوب می‌شود، اداره می‌گردد.

‌ماده 25 - بودجه پژوهشی و آموزشی هر حوزه که همه ساله توسط مجمع علمی دارالعلم تعیین می‌گردد در اختیار رییس حوزه قرار می‌گیرد.

‌ماده 26 - برنامه‌ریزی و تصویب طرح‌های تحقیقاتی و نظارت بر امور تحقیقاتی و آموزش هر حوزه زیر نظر هیأت علمی آن حوزه است این هیأت‌ مرکب از کلیه محققان و مدرسان حوزه و حداکثر سه نفر از خبرگان و صاحبنظران در علوم و معارف اسلامی و علوم انسانی می‌باشند. ریاست هیأت با‌ رییس حوزه است.

‌فصل چهارم: انحلال دارالعلم با تغییر اساسنامه

‌ماده 27 - انحلال دارالعلم با تأیید (3).(2) اعضای هیأت مؤسس و تصویب شورای گسترش آموزش عالی امکانپذیر خواهد بود.

‌ماده 28 - در صورت انحلال هیأت مؤسس کلیه تعهدات مربوط به دانشجو - محققان دارالعلم را تا اتمام دوره تحصیلات آنان، به نحوه مطلوب، بر‌عهده می‌گیرد.

‌ماده 29 - تصفیه کلیه امور مالی و حقوقی دارالعلم پس از تعیین تکلیف دانشجو محققان با هیأتی مرکب از دو نفر از اعضاء هیأت مؤسس و یک نفر‌ نماینده وزارت فرهنگ و آموزش عالی خواهد بود.

‌ماده 30 - هر گونه تغییر و یا اصلاح در این اساسنامه با پیشنهاد هیأت امناء و تأیید هیأت مؤسس و تأیید شورای گسترش آموزش عالی و تصویب‌ شورای عالی انقلاب فرهنگی امکان‌پذیر خواهد بود.

‌این اساسنامه در 30 ماده و 10 تبصره بر اساس پیشنهاد مورخ 67.3.7 شورای گسترش آموزش عالی در جلسات 150، 151، 158 مورخ 10 و 67.3.17 و 67.5.4 شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.